16 जुलै 2026 चालू घडामोडी: CAFE-III मानके, ISRO चे नवे नियम, भारत-UK CETA, रेल्वे प्रकल्प, युरिया धोरणसह महत्त्वाच्या राष्ट्रीय घडामोडी
स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने 16 जुलै 2026 चालू घडामोडी हा दिवस अनेक महत्त्वाच्या निर्णयांमुळे चर्चेत राहिला. केंद्र सरकारने वाहन उद्योग, खत क्षेत्र, रेल्वे, महत्त्वपूर्ण खनिजे, ऊर्जा साठवण, अंतराळ संशोधन आणि स्वच्छता व्यवस्थापनाशी संबंधित अनेक महत्त्वाचे निर्णय जाहीर केले. UPSC, MPSC, SSC, Banking, Railways तसेच इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी या घडामोडी अत्यंत उपयुक्त आहेत.
1) CAFE-III मानकांचा मसुदा जाहीर
16 जुलै 2026 रोजी भारत सरकारने Corporate Average Fuel Economy (CAFE) Phase-III मानकांचा मसुदा प्रसिद्ध केला. ही मानके 2027-28 ते 2031-32 या कालावधीत भारतात तयार होणाऱ्या किंवा आयात होणाऱ्या M1 श्रेणीतील प्रवासी वाहनांना लागू असतील.
या मानकांचा मुख्य उद्देश वाहनांचा इंधन वापर कमी करणे, कार्बन उत्सर्जनावर नियंत्रण ठेवणे आणि पर्यावरणपूरक वाहतूक व्यवस्थेला चालना देणे हा आहे. वाहन उत्पादकांना अधिक इंधन कार्यक्षम व आधुनिक तंत्रज्ञानावर आधारित वाहने विकसित करण्यासाठी ही मानके महत्त्वाची ठरणार आहेत.
2) ISRO शास्त्रज्ञांसाठी स्वेच्छानिवृत्ती व राजीनाम्याचे नियम कडक
अंतराळ विभागाने 14 जुलै 2026 रोजी ISRO मधील वैज्ञानिक आणि तांत्रिक कर्मचाऱ्यांसाठी स्वेच्छानिवृत्ती (VRS) आणि राजीनाम्याबाबत नवीन अंतर्गत मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या.
हे नियम Scientist/Engineer-SG स्तरापर्यंतच्या Group-A अधिकाऱ्यांना तसेच गगनयान मोहिमेशी संबंधित कर्मचाऱ्यांना लागू असतील.
या निर्णयामागील उद्देश म्हणजे महत्त्वाच्या अंतराळ मोहिमांमध्ये अनुभवी वैज्ञानिकांचे मनुष्यबळ टिकवून ठेवणे आणि राष्ट्रीय सुरक्षेशी संबंधित तंत्रज्ञानाचे संरक्षण करणे.
3) भारत-यूके CETA कराराची अंमलबजावणी
15 जुलै 2026 पासून भारत आणि युनायटेड किंगडम यांच्यातील Comprehensive Economic and Trade Agreement (CETA) लागू झाला.
हा मुक्त व्यापार करार (FTA) पुढील क्षेत्रांना व्यापतो:
- वस्तूंचा व्यापार
- सेवा क्षेत्र
- गुंतवणूक
- नियामक सहकार्य
या करारामुळे भारतीय उद्योगांना ब्रिटनच्या बाजारपेठेत अधिक संधी उपलब्ध होण्याची अपेक्षा आहे. तसेच दोन्ही देशांमधील व्यापार आणि गुंतवणुकीत वाढ होण्याची शक्यता आहे.
4) 10 GWh Advanced Chemistry Cell Battery प्रकल्पांसाठी जागतिक निविदा
अवजड उद्योग मंत्रालयाने 15 जुलै 2026 रोजी 10 GWh क्षमतेच्या Advanced Chemistry Cell (ACC) Battery उत्पादन प्रकल्पांसाठी जागतिक निविदा जाहीर केली.
ही योजना Production Linked Incentive (PLI) अंतर्गत राबविण्यात येत असून ती Grid-Scale Stationary Energy Storage साठी महत्त्वाची मानली जाते.
या निर्णयामुळे भारतात आधुनिक बॅटरी उत्पादनाला चालना मिळेल, ऊर्जा साठवण क्षमता वाढेल आणि स्वच्छ ऊर्जा क्षेत्र अधिक मजबूत होईल.
5) 20 महत्त्वपूर्ण खनिज ब्लॉक्सच्या लिलावाची आठवी फेरी
केंद्र सरकारने 15 जुलै 2026 रोजी 20 Critical & Strategic Mineral Blocks च्या लिलावाची आठवी फेरी सुरू केली.
हे खनिज ब्लॉक्स खालील नऊ राज्यांमध्ये आहेत:
- आंध्र प्रदेश
- बिहार
- छत्तीसगड
- महाराष्ट्र
- ओडिशा
- पंजाब
- राजस्थान
- तेलंगणा
- पश्चिम बंगाल
लिथियम, निकेल, कोबाल्ट यांसारख्या महत्त्वाच्या खनिजांचा पुरवठा वाढविणे आणि भारताला खनिज क्षेत्रात आत्मनिर्भर बनविणे हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे.
6) ओडिशा आणि झारखंडसाठी दोन मोठ्या रेल्वे प्रकल्पांना मंजुरी
आर्थिक व्यवहारविषयक मंत्रिमंडळ समितीने 15 जुलै 2026 रोजी रेल्वे मंत्रालयाच्या दोन महत्त्वाच्या मल्टी-ट्रॅकिंग प्रकल्पांना मंजुरी दिली.
या प्रकल्पांमध्ये समावेश आहे:
- पारादीप – हरिदासपूर रेल्वे मार्गाचे दुहेरीकरण
- राजखरसावन – डांगोआपोसी मार्गावर चौथ्या रेल्वे मार्गाचे बांधकाम
या प्रकल्पांमुळे मालवाहतूक अधिक वेगवान होईल, बंदरांशी जोडणी मजबूत होईल आणि औद्योगिक विकासाला चालना मिळेल.
7) NAMASTE योजना
National Action for Mechanized Sanitation Ecosystem (NAMASTE) ही योजना जुलै 2023 मध्ये सुरू करण्यात आली.
ही योजना पुढील मंत्रालयांच्या संयुक्त विद्यमाने राबविली जाते:
- सामाजिक न्याय व सक्षमीकरण मंत्रालय
- गृहनिर्माण व शहरी विकास मंत्रालय
या योजनेची प्रमुख वैशिष्ट्ये:
- सीवर आणि सेप्टिक टँक कामगारांचे संरक्षण
- PPE किट्सचे वितरण
- आधुनिक सुरक्षा उपकरणांचा वापर
- यांत्रिकीकृत स्वच्छता प्रणालीला प्रोत्साहन
- मानवी जीवितास धोका कमी करणे
स्वच्छता कर्मचाऱ्यांच्या सुरक्षिततेसाठी ही योजना अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते.
8) युरियासाठी राष्ट्रीय गुंतवणूक धोरण-2026 ला मंजुरी
केंद्रीय मंत्रिमंडळाने National Investment Policy for Urea-2026 ला मंजुरी दिली.
या धोरणामध्ये खालील बाबींचा समावेश आहे:
- देशांतर्गत युरिया उत्पादन वाढविणे
- नवीन गुंतवणुकीला प्रोत्साहन
- खत उद्योगातील उत्पादन क्षमता वाढविणे
- आयातीवरील अवलंबित्व कमी करणे
- शेतकऱ्यांना युरियाचा स्थिर पुरवठा सुनिश्चित करणे
या धोरणामुळे भारतातील खत उद्योग अधिक सक्षम होण्यास मदत होणार आहे.
निष्कर्ष
16 जुलै 2026 रोजी केंद्र सरकारने वाहन उद्योग, ऊर्जा, रेल्वे, खत, अंतराळ संशोधन, स्वच्छता आणि खनिज क्षेत्राशी संबंधित अनेक महत्त्वाचे निर्णय घेतले. CAFE-III मानके, भारत-यूके CETA, ISRO चे नवे नियम, ACC बॅटरी प्रकल्प, महत्त्वपूर्ण खनिजांचा लिलाव, रेल्वे मल्टी-ट्रॅकिंग प्रकल्प, NAMASTE योजना आणि युरिया गुंतवणूक धोरण-2026 या सर्व घडामोडी स्पर्धा परीक्षांसाठी तसेच राष्ट्रीय धोरणांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत. या विषयांवर आधारित प्रश्न आगामी MPSC, UPSC, SSC, Banking आणि Railways परीक्षांमध्ये विचारले जाण्याची दाट शक्यता आहे.
हे देखील वाचा
15 जुलै 2026 चालू घडामोडी | Daily Current Affairs in Marathi | MPSC | UPSC | Police Bharti | Talathi
16 जुलै 2026 चालू घडामोडी – 30 महत्त्वाचे MCQ (उत्तरेसह)
1. भारत सरकारने CAFE-III मानकांचा मसुदा कधी जाहीर केला?
A) 14 जुलै 2026
B) 15 जुलै 2026
C) 16 जुलै 2026 ✅
D) 17 जुलै 2026
2. CAFE चा पूर्ण अर्थ काय आहे?
A) Central Automotive Fuel Efficiency
B) Corporate Automobile Fuel Economy
C) Corporate Average Fuel Economy ✅
D) Common Average Fuel Economy
3. CAFE-III मानके कोणत्या कालावधीसाठी लागू होणार आहेत?
A) 2025-30
B) 2026-31
C) 2027-28 ते 2031-32 ✅
D) 2028-33
4. CAFE-III मानके कोणत्या वाहन श्रेणीसाठी आहेत?
A) M2
B) N1
C) L5
D) M1 प्रवासी वाहने ✅
5. ISRO शास्त्रज्ञांच्या VRS आणि राजीनाम्याचे नियम कडक करण्यासाठी परिपत्रक कोणत्या विभागाने जारी केले?
A) संरक्षण मंत्रालय
B) विज्ञान व तंत्रज्ञान विभाग
C) अंतराळ विभाग (Department of Space) ✅
D) गृह मंत्रालय
6. नवीन ISRO नियम कोणत्या मोहिमेशी संबंधित कर्मचाऱ्यांनाही लागू आहेत?
A) चांद्रयान-3
B) आदित्य-L1
C) स्पॅडेक्स
D) गगनयान ✅
7. ISRO मधील कोणत्या स्तरापर्यंतच्या अधिकाऱ्यांना हे नियम लागू आहेत?
A) Scientist-B
B) Scientist-F
C) Scientist/Engineer-SG ✅
D) Director
8. भारत-यूके CETA करार कधी अंमलात आला?
A) 10 जुलै 2026
B) 12 जुलै 2026
C) 14 जुलै 2026
D) 15 जुलै 2026 ✅
9. CETA हा कोणत्या प्रकारचा करार आहे?
A) संरक्षण करार
B) हवामान करार
C) मुक्त व्यापार करार (FTA) ✅
D) सीमा करार
10. CETA मध्ये खालीलपैकी कोणत्या क्षेत्राचा समावेश आहे?
A) वस्तू
B) सेवा
C) गुंतवणूक
D) वरील सर्व ✅
11. 10 GWh ACC बॅटरी प्रकल्पांसाठी जागतिक निविदा कोणत्या मंत्रालयाने काढली?
A) ऊर्जा मंत्रालय
B) नवीन व नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालय
C) अवजड उद्योग मंत्रालय ✅
D) कोळसा मंत्रालय
12. ACC चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Advanced Carbon Cell
B) Advanced Chemistry Cell ✅
C) Automatic Chemical Cell
D) Advanced Current Cell
13. ACC बॅटरी प्रकल्पांची एकूण क्षमता किती आहे?
A) 5 GWh
B) 8 GWh
C) 10 GWh ✅
D) 15 GWh
14. ACC योजना कोणत्या योजनेअंतर्गत राबविली जात आहे?
A) PM Gati Shakti
B) Make in India
C) Startup India
D) PLI Scheme ✅
15. 15 जुलै 2026 रोजी केंद्र सरकारने किती महत्त्वपूर्ण खनिज ब्लॉक्सच्या लिलावाची आठवी फेरी सुरू केली?
A) 15
B) 18
C) 20 ✅
D) 25
16. खनिज ब्लॉक्स किती राज्यांमध्ये आहेत?
A) 7
B) 8
C) 9 ✅
D) 10
17. खालीलपैकी कोणते राज्य या लिलावात समाविष्ट आहे?
A) केरळ
B) हरियाणा
C) गुजरात
D) महाराष्ट्र ✅
18. आर्थिक व्यवहारविषयक मंत्रिमंडळ समितीने कोणत्या दोन राज्यांसाठी रेल्वे प्रकल्प मंजूर केले?
A) गुजरात व महाराष्ट्र
B) बिहार व झारखंड
C) ओडिशा व झारखंड ✅
D) मध्यप्रदेश व छत्तीसगड
19. कोणत्या रेल्वेमार्गाचे दुहेरीकरण मंजूर झाले?
A) मुंबई-पुणे
B) नागपूर-वर्धा
C) पारादीप-हरिदासपूर ✅
D) दिल्ली-आग्रा
20. कोणत्या मार्गावर चौथ्या रेल्वे मार्गाचे बांधकाम होणार आहे?
A) मुंबई-नाशिक
B) नागपूर-भुसावळ
C) दिल्ली-कानपूर
D) राजखरसावन-डांगोआपोसी ✅
21. NAMASTE योजना कधी सुरू झाली?
A) 2021
B) 2022
C) जुलै 2023 ✅
D) 2024
22. NAMASTE ही कोणत्या प्रकारची योजना आहे?
A) केंद्र पुरस्कृत योजना
B) राज्य योजना
C) केंद्रीय क्षेत्र योजना (Central Sector Scheme) ✅
D) संयुक्त योजना
23. NAMASTE योजनेचा मुख्य उद्देश काय आहे?
A) ग्रामीण रस्ते विकास
B) यांत्रिकीकृत स्वच्छता व स्वच्छता कर्मचाऱ्यांची सुरक्षितता ✅
C) डिजिटल शिक्षण
D) जलसंधारण
24. NAMASTE योजनेत कोणत्या कामगारांचा समावेश आहे?
A) शिक्षक
B) आरोग्य कर्मचारी
C) सीवर व सेप्टिक टँक स्वच्छता कामगार ✅
D) रेल्वे कर्मचारी
25. National Investment Policy for Urea-2026 ला मंजुरी कोणी दिली?
A) नीती आयोग
B) संसद
C) केंद्रीय मंत्रिमंडळ ✅
D) वित्त आयोग
26. Urea-2026 धोरणाचा मुख्य उद्देश कोणता आहे?
A) साखर उत्पादन वाढवणे
B) देशांतर्गत युरिया उत्पादन व गुंतवणूक वाढवणे ✅
C) कोळसा निर्यात वाढवणे
D) पेट्रोल उत्पादन वाढवणे
27. CAFE-III मानकांचा प्रमुख उद्देश कोणता आहे?
A) वाहनांची किंमत कमी करणे
B) इंधन कार्यक्षमता वाढवणे व उत्सर्जन कमी करणे ✅
C) वाहनांची निर्यात वाढवणे
D) कर कमी करणे
28. CETA करार कोणत्या दोन देशांदरम्यान झाला आहे?
A) भारत-फ्रान्स
B) भारत-जपान
C) भारत-अमेरिका
D) भारत-युनायटेड किंगडम ✅
29. ACC बॅटरी प्रकल्प प्रामुख्याने कशासाठी राखीव आहेत?
A) इलेक्ट्रिक बस
B) मोबाईल उत्पादन
C) Grid-Scale Stationary Storage ✅
D) रेल्वे इंजिन
30. वरीलपैकी कोणती घडामोड 16 जुलै 2026 रोजी जाहीर झाली?
A) CETA लागू झाला
B) Urea-2026 मंजूर झाले
C) रेल्वे प्रकल्पांना मंजुरी
D) CAFE-III मानकांचा मसुदा जाहीर झाला ✅16 जुलै 2026 चालू घडामोडी – 30 महत्त्वाचे MCQ (उत्तरेसह)
4. CAFE-III मानके कोणत्या वाहन श्रेणीसाठी आहेत?
A) M2
B) N1
C) L5
D) M1 प्रवासी वाहने ✅
5. ISRO शास्त्रज्ञांच्या VRS आणि राजीनाम्याचे नियम कडक करण्यासाठी परिपत्रक कोणत्या विभागाने जारी केले?
A) संरक्षण मंत्रालय
B) विज्ञान व तंत्रज्ञान विभाग
C) अंतराळ विभाग (Department of Space) ✅
D) गृह मंत्रालय
6. नवीन ISRO नियम कोणत्या मोहिमेशी संबंधित कर्मचाऱ्यांनाही लागू आहेत?
A) चांद्रयान-3
B) आदित्य-L1
C) स्पॅडेक्स
D) गगनयान ✅
7. ISRO मधील कोणत्या स्तरापर्यंतच्या अधिकाऱ्यांना हे नियम लागू आहेत?
A) Scientist-B
B) Scientist-F
C) Scientist/Engineer-SG ✅
D) Director
8. भारत-यूके CETA करार कधी अंमलात आला?
A) 10 जुलै 2026
B) 12 जुलै 2026
C) 14 जुलै 2026
D) 15 जुलै 2026 ✅
9. CETA हा कोणत्या प्रकारचा करार आहे?
A) संरक्षण करार
B) हवामान करार
C) मुक्त व्यापार करार (FTA) ✅
D) सीमा करार
10. CETA मध्ये खालीलपैकी कोणत्या क्षेत्राचा समावेश आहे?
A) वस्तू
B) सेवा
C) गुंतवणूक
D) वरील सर्व ✅
11. 10 GWh ACC बॅटरी प्रकल्पांसाठी जागतिक निविदा कोणत्या मंत्रालयाने काढली?
A) ऊर्जा मंत्रालय
B) नवीन व नवीकरणीय ऊर्जा मंत्रालय
C) अवजड उद्योग मंत्रालय ✅
D) कोळसा मंत्रालय
12. ACC चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Advanced Carbon Cell
B) Advanced Chemistry Cell ✅
C) Automatic Chemical Cell
D) Advanced Current Cell
13. ACC बॅटरी प्रकल्पांची एकूण क्षमता किती आहे?
A) 5 GWh
B) 8 GWh
C) 10 GWh ✅
D) 15 GWh
14. ACC योजना कोणत्या योजनेअंतर्गत राबविली जात आहे?
A) PM Gati Shakti
B) Make in India
C) Startup India
D) PLI Scheme ✅
15. 15 जुलै 2026 रोजी केंद्र सरकारने किती महत्त्वपूर्ण खनिज ब्लॉक्सच्या लिलावाची आठवी फेरी सुरू केली?
A) 15
B) 18
C) 20 ✅
D) 25
16. खनिज ब्लॉक्स किती राज्यांमध्ये आहेत?
A) 7
B) 8
C) 9 ✅
D) 10
17. खालीलपैकी कोणते राज्य या लिलावात समाविष्ट आहे?
A) केरळ
B) हरियाणा
C) गुजरात
D) महाराष्ट्र ✅
18. आर्थिक व्यवहारविषयक मंत्रिमंडळ समितीने कोणत्या दोन राज्यांसाठी रेल्वे प्रकल्प मंजूर केले?
A) गुजरात व महाराष्ट्र
B) बिहार व झारखंड
C) ओडिशा व झारखंड ✅
D) मध्यप्रदेश व छत्तीसगड
19. कोणत्या रेल्वेमार्गाचे दुहेरीकरण मंजूर झाले?
A) मुंबई-पुणे
B) नागपूर-वर्धा
C) पारादीप-हरिदासपूर ✅
D) दिल्ली-आग्रा
20. कोणत्या मार्गावर चौथ्या रेल्वे मार्गाचे बांधकाम होणार आहे?
A) मुंबई-नाशिक
B) नागपूर-भुसावळ
C) दिल्ली-कानपूर
D) राजखरसावन-डांगोआपोसी ✅
21. NAMASTE योजना कधी सुरू झाली?
A) 2021
B) 2022
C) जुलै 2023 ✅
D) 2024
22. NAMASTE ही कोणत्या प्रकारची योजना आहे?
A) केंद्र पुरस्कृत योजना
B) राज्य योजना
C) केंद्रीय क्षेत्र योजना (Central Sector Scheme) ✅
D) संयुक्त योजना
23. NAMASTE योजनेचा मुख्य उद्देश काय आहे?
A) ग्रामीण रस्ते विकास
B) यांत्रिकीकृत स्वच्छता व स्वच्छता कर्मचाऱ्यांची सुरक्षितता ✅
C) डिजिटल शिक्षण
D) जलसंधारण
24. NAMASTE योजनेत कोणत्या कामगारांचा समावेश आहे?
A) शिक्षक
B) आरोग्य कर्मचारी
C) सीवर व सेप्टिक टँक स्वच्छता कामगार ✅
D) रेल्वे कर्मचारी
25. National Investment Policy for Urea-2026 ला मंजुरी कोणी दिली?
A) नीती आयोग
B) संसद
C) केंद्रीय मंत्रिमंडळ ✅
D) वित्त आयोग
26. Urea-2026 धोरणाचा मुख्य उद्देश कोणता आहे?
A) साखर उत्पादन वाढवणे
B) देशांतर्गत युरिया उत्पादन व गुंतवणूक वाढवणे ✅
C) कोळसा निर्यात वाढवणे
D) पेट्रोल उत्पादन वाढवणे
27. CAFE-III मानकांचा प्रमुख उद्देश कोणता आहे?
A) वाहनांची किंमत कमी करणे
B) इंधन कार्यक्षमता वाढवणे व उत्सर्जन कमी करणे ✅
C) वाहनांची निर्यात वाढवणे
D) कर कमी करणे
28. CETA करार कोणत्या दोन देशांदरम्यान झाला आहे?
A) भारत-फ्रान्स
B) भारत-जपान
C) भारत-अमेरिका
D) भारत-युनायटेड किंगडम ✅
29. ACC बॅटरी प्रकल्प प्रामुख्याने कशासाठी राखीव आहेत?
A) इलेक्ट्रिक बस
B) मोबाईल उत्पादन
C) Grid-Scale Stationary Storage ✅
D) रेल्वे इंजिन
30. वरीलपैकी कोणती घडामोड 16 जुलै 2026 रोजी जाहीर झाली?
A) CETA लागू झाला
B) Urea-2026 मंजूर झाले
C) रेल्वे प्रकल्पांना मंजुरी
D) CAFE-III मानकांचा मसुदा जाहीर झाला ✅