14 जुलै 2026 चालू घडामोडी: ASPIRE-SHAKTI, Nalam TN, AI University, AS-HAPS, UNSC मोहीम आणि BRICS परिषद – MPSC, UPSC, SSC परीक्षांसाठी महत्त्वाच्या अपडेट्स

14 जुलै 2026 रोजी विज्ञान-तंत्रज्ञान, आरोग्य, संरक्षण, पर्यावरण, दूरसंचार आणि आंतरराष्ट्रीय संबंध या विविध क्षेत्रांमध्ये अनेक महत्त्वाच्या घडामोडी घडल्या. या चालू घडामोडी MPSC, UPSC, SSC, रेल्वे, बँकिंग, पोलीस भरती, तलाठी, ग्रामसेवक आणि इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत उपयुक्त आहेत. खालील सर्व माहिती 14 जुलै 2026 च्या महत्त्वाच्या घटनांवर आधारित आहे.

1) CSIR ने ‘ASPIRE-SHAKTI’ कार्यक्रमाचे आयोजन केले

13 जुलै 2026 रोजी नवी दिल्ली येथील CSIR मुख्यालय ‘अनुसंधान भवन’ येथे ‘ASPIRE-SHAKTI’ कार्यक्रमाचे आयोजन करण्यात आले. या कार्यक्रमाचा मुख्य उद्देश STEM (Science, Technology, Engineering and Mathematics) क्षेत्रात उल्लेखनीय योगदान देणाऱ्या महिलांचा गौरव करणे आणि विविध संशोधन प्रकल्पांचा आढावा घेणे हा होता.

हा कार्यक्रम CSIR-Human Resource Development Group (CSIR-HRDG) यांच्या विद्यमाने आयोजित करण्यात आला. कार्यक्रमाचे अध्यक्षस्थान डॉ. एन. कलईसेल्वी, सचिव (DSIR) व महासंचालक (CSIR) यांनी भूषविले.

परीक्षेसाठी महत्त्वाचे

• कार्यक्रम: ASPIRE-SHAKTI
• संस्था: CSIR-HRDG
• अध्यक्ष: डॉ. एन. कलईसेल्वी
• उद्देश: STEM क्षेत्रातील महिलांना प्रोत्साहन.

2) तमिळनाडूने ‘Nalam TN’ डिजिटल हेल्थ प्लॅटफॉर्म सुरू केला

14 जुलै 2026 रोजी चेन्नई येथे तमिळनाडू सरकारने ‘Nalam TN’ या एकात्मिक डिजिटल आरोग्य प्लॅटफॉर्मचे उद्घाटन केले. हा उपक्रम राज्याच्या आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण विभागांतर्गत राबविण्यात आला.

या पोर्टलच्या माध्यमातून नागरिकांना विविध आरोग्य सेवा, वैद्यकीय माहिती आणि सरकारी आरोग्य योजनांचा लाभ डिजिटल पद्धतीने उपलब्ध करून देण्यात येणार आहे.

परीक्षेसाठी महत्त्वाचे

• प्लॅटफॉर्म: Nalam TN
• राज्य: तमिळनाडू
• विभाग: आरोग्य व कुटुंब कल्याण विभाग
• उद्घाटन: प्रेसिडेन्सी कॉलेज, चेन्नई.

3) भारताने AS-HAPS कार्यक्रम सुरू केला

भारताने Airship-Based High Altitude Pseudo Satellite (AS-HAPS) कार्यक्रमाची सुरुवात केली आहे. या महत्त्वाकांक्षी योजनेअंतर्गत स्वदेशी तंत्रज्ञानावर आधारित स्ट्रॅटोस्फेरिक एअरशिप्स विकसित केल्या जाणार आहेत.

या प्रकल्पासाठी सुमारे ₹15,000 कोटींची तरतूद करण्यात आली आहे. या प्रणालीचा वापर सीमा सुरक्षा, गुप्तचर माहिती (ISR), दीर्घकालीन हवाई निरीक्षण आणि लांब पल्ल्याच्या संप्रेषणासाठी केला जाणार आहे.

परीक्षेसाठी महत्त्वाचे

• कार्यक्रम: AS-HAPS
• अंदाजित खर्च: ₹15,000 कोटी
• उपयोग: Surveillance, ISR, Border Monitoring.

4) कर्नाटकमध्ये भारतातील पहिले सरकारी AI विद्यापीठ

14 जुलै 2026 रोजी Google I/O Connect India 2026 च्या उद्घाटनावेळी कर्नाटक सरकारने भारतातील पहिले सरकारी-समर्थित Artificial Intelligence University स्थापन करण्याची घोषणा केली.

हे विद्यापीठ प्रस्तावित AI Hub शी जोडले जाईल. स्टार्टअप्स, संशोधक, उद्योग आणि विद्यार्थ्यांना कृत्रिम बुद्धिमत्ता क्षेत्रात संशोधन आणि नवकल्पना करण्यासाठी ही संस्था महत्त्वाची भूमिका बजावणार आहे.

परीक्षेसाठी महत्त्वाचे

• राज्य: कर्नाटक
• घोषणा: Google I/O Connect India 2026
• विशेषता: भारतातील पहिले सरकारी AI विद्यापीठ.

5) UNSC 2028-29 साठी भारताची मोहीम सुरू

भारताने 2028-29 या कालावधीसाठी संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद (UNSC) मधील अस्थायी सदस्यत्वासाठी आपली मोहीम सुरू केली.

परराष्ट्र मंत्री डॉ. एस. जयशंकर यांनी न्यूयॉर्क येथील संयुक्त राष्ट्र मुख्यालयात भारताच्या SHANTI Vision चे सादरीकरण केले.

SHANTI या संकल्पनेत शांतता, सहकार्य, शाश्वत विकास आणि जागतिक भागीदारीवर भर देण्यात आला आहे.

परीक्षेसाठी महत्त्वाचे

• संस्था: UNSC
• कालावधी: 2028-29
• मोहीम सुरू: 13 जुलै 2026
• शुभारंभ: डॉ. एस. जयशंकर

6) अरुणाचल प्रदेशात मधमाश्यांच्या दोन नवीन प्रजातींचा शोध

ATREE (Ashoka Trust for Research in Ecology and the Environment) च्या संशोधकांनी सियांग मोहिमेदरम्यान अरुणाचल प्रदेशात Elaphropoda triangulata आणि Habropoda adi या एकट्या राहणाऱ्या मधमाश्यांच्या दोन नवीन प्रजातींचा शोध लावला.

हा संशोधन लेख European Journal of Taxonomy मध्ये प्रकाशित झाला आहे. जैवविविधतेच्या दृष्टीने हा शोध महत्त्वाचा मानला जात आहे.

परीक्षेसाठी महत्त्वाचे

• संस्था: ATREE
• राज्य: अरुणाचल प्रदेश
• नवीन प्रजाती: Elaphropoda triangulata, Habropoda adi

7) DoT ने 5 कोटींहून अधिक बनावट मोबाइल कनेक्शन बंद केली

दूरसंचार विभागाने (DoT) जुलै 2026 पर्यंतच्या दोन वर्षांत 5 कोटींहून अधिक बनावट मोबाइल कनेक्शन बंद केली आहेत.

सायबर गुन्हे, आर्थिक फसवणूक आणि बनावट सिम कार्डचा गैरवापर रोखण्यासाठी ही मोठी कारवाई करण्यात आली. हरवलेले मोबाइल शोधणे, ग्राहक पडताळणी मजबूत करणे आणि सुरक्षित दूरसंचार व्यवस्था निर्माण करणे हा या मोहिमेचा उद्देश आहे.

परीक्षेसाठी महत्त्वाचे

• विभाग: DoT
• बंद कनेक्शन: 5 कोटींहून अधिक
• उद्देश: Cyber Fraud Control

8) हैदराबादमध्ये BRICS कामगार आणि रोजगार मंत्री परिषद

भारताच्या BRICS अध्यक्षपदाच्या कार्यकाळात 15 व 16 जुलै 2026 रोजी हैदराबाद येथे BRICS Labour and Employment Ministers’ Meeting आयोजित करण्यात येत आहे.

या परिषदेत सदस्य देशांमध्ये कौशल्य विकास, रोजगार निर्मिती, सामाजिक सुरक्षा आणि कामगार धोरणे यावर चर्चा होणार आहे. बदलत्या जागतिक रोजगार बाजारपेठेच्या पार्श्वभूमीवर ही बैठक महत्त्वाची मानली जात आहे.

परीक्षेसाठी महत्त्वाचे

• परिषद: BRICS Labour and Employment Ministers’ Meeting
• स्थळ: हैदराबाद
• दिनांक: 15–16 जुलै 2026

एकाच नजरेत (Quick Revision)

• CSIR ने ASPIRE-SHAKTI कार्यक्रम आयोजित केला.
• तमिळनाडूने Nalam TN डिजिटल हेल्थ प्लॅटफॉर्म सुरू केला.
• भारताने AS-HAPS संरक्षण कार्यक्रम सुरू केला.
• कर्नाटकमध्ये पहिले सरकारी AI University स्थापन होणार.
• भारताने UNSC 2028-29 साठी मोहीम सुरू केली.
• अरुणाचलमध्ये मधमाश्यांच्या दोन नवीन प्रजाती सापडल्या.
• DoT ने 5 कोटींहून अधिक बनावट मोबाइल कनेक्शन बंद केली.
• BRICS कामगार व रोजगार मंत्री परिषद हैदराबाद येथे होणार.

निष्कर्ष

14 जुलै 2026 च्या या चालू घडामोडी विज्ञान, तंत्रज्ञान, संरक्षण, आरोग्य, जैवविविधता, दूरसंचार आणि आंतरराष्ट्रीय सहकार्य या सर्व महत्त्वाच्या क्षेत्रांचा समावेश करतात. त्यामुळे या घडामोडींचा अभ्यास केल्यास स्पर्धा परीक्षांमधील चालू घडामोडींच्या प्रश्नांची तयारी अधिक प्रभावी होईल. नियमित पुनरावलोकन आणि सराव केल्यास परीक्षेत याचा निश्चितच फायदा होईल.

हे देखील वाचा

13 जुलै 2026 चालू घडामोडी | भारत व जगातील महत्त्वाच्या घडामोडी | MPSC, UPSC, SSC, Police Bharti, Talathi परीक्षेसाठी उपयुक्त

12 जुलै 2026 चालू घडामोडी | MPSC, UPSC, SSC, पोलीस भरती व स्पर्धा परीक्षांसाठी महत्त्वाच्या राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय अपडेट्स

11 जुलै 2026 चालू घडामोडी | FSSAI, Nifty500 Ahimsa Index, भारत-न्यूझीलंड करार व GI अपडेट्स

14 जुलै 2026 चालू घडामोडी – 30 महत्त्वाचे MCQ (MPSC | UPSC | SSC | पोलीस भरती | तलाठी | ग्रामसेवक)

1. ‘ASPIRE-SHAKTI’ कार्यक्रमाचे आयोजन कोणत्या संस्थेने केले?

A) DRDO
B) ISRO
C) CSIR
D) ICAR

उत्तर: C) CSIR

2. ‘ASPIRE-SHAKTI’ कार्यक्रमाचा मुख्य उद्देश काय आहे?

A) कृषी संशोधनाला चालना देणे
B) STEM क्षेत्रातील महिलांचा गौरव करणे
C) डिजिटल शिक्षणाचा प्रसार करणे
D) पर्यावरण संवर्धन करणे

उत्तर: B) STEM क्षेत्रातील महिलांचा गौरव करणे

3. ‘ASPIRE-SHAKTI’ कार्यक्रमाचे अध्यक्षस्थान कोणी भूषविले?

A) डॉ. जितेंद्र सिंह
B) डॉ. एन. कलईसेल्वी
C) डॉ. के. सिवन
D) डॉ. अजय कुमार सूद

उत्तर: B) डॉ. एन. कलईसेल्वी

4. ‘ASPIRE-SHAKTI’ कार्यक्रमाचे आयोजन कुठे करण्यात आले?

A) मुंबई
B) हैदराबाद
C) नवी दिल्ली
D) बेंगळुरू

उत्तर: C) नवी दिल्ली

5. ‘Nalam TN’ हा डिजिटल प्लॅटफॉर्म कोणत्या राज्याने सुरू केला?

A) कर्नाटक
B) केरळ
C) तमिळनाडू
D) तेलंगणा

उत्तर: C) तमिळनाडू

6. ‘Nalam TN’ प्लॅटफॉर्म कोणत्या विभागांतर्गत सुरू करण्यात आला?

A) शिक्षण विभाग
B) आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण विभाग
C) कृषी विभाग
D) महसूल विभाग

उत्तर: B) आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण विभाग

7. AS-HAPS चे पूर्ण रूप काय आहे?

A) Air Satellite High Altitude Protection System
B) Airship-Based High Altitude Pseudo Satellite
C) Advanced High Altitude Patrol System
D) Airspace High Altitude Protection Satellite

उत्तर: B) Airship-Based High Altitude Pseudo Satellite

8. AS-HAPS कार्यक्रमासाठी अंदाजे किती कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे?

A) ₹5,000 कोटी
B) ₹10,000 कोटी
C) ₹15,000 कोटी
D) ₹20,000 कोटी

उत्तर: C) ₹15,000 कोटी

9. AS-HAPS कार्यक्रमाचा मुख्य उद्देश कोणता आहे?

A) शेती विकास
B) सीमा सुरक्षा व पाळत ठेवणे
C) पर्यटन विकास
D) शिक्षण सुधारणा

उत्तर: B) सीमा सुरक्षा व पाळत ठेवणे

10. भारतातील पहिले सरकारी-समर्थित AI विद्यापीठ कोणत्या राज्यात स्थापन होणार आहे?

A) महाराष्ट्र
B) गुजरात
C) कर्नाटक
D) तेलंगणा

उत्तर: C) कर्नाटक

11. AI विद्यापीठाची घोषणा कोणत्या कार्यक्रमात करण्यात आली?

A) Startup India Summit
B) Google I/O Connect India 2026
C) Digital India Summit
D) India Mobile Congress

उत्तर: B) Google I/O Connect India 2026

12. AI विद्यापीठ कोणत्या हबशी जोडले जाणार आहे?

A) Startup Hub
B) Innovation Hub
C) AI Hub
D) Digital Hub

उत्तर: C) AI Hub

13. भारताने UNSC च्या अस्थायी सदस्यत्वासाठी कोणत्या कालावधीसाठी मोहीम सुरू केली?

A) 2026-27
B) 2027-28
C) 2028-29
D) 2029-30

उत्तर: C) 2028-29

14. भारताची UNSC मोहीम कोणी सुरू केली?

A) नरेंद्र मोदी
B) एस. जयशंकर
C) राजनाथ सिंह
D) अमित शाह

उत्तर: B) एस. जयशंकर

15. SHANTI Vision चे सादरीकरण कुठे करण्यात आले?

A) जिनिव्हा
B) न्यूयॉर्क येथील संयुक्त राष्ट्र मुख्यालय
C) पॅरिस
D) लंडन

उत्तर: B) न्यूयॉर्क येथील संयुक्त राष्ट्र मुख्यालय

16. मधमाश्यांच्या दोन नवीन प्रजातींचा शोध कोणत्या राज्यात लागला?

A) सिक्कीम
B) अरुणाचल प्रदेश
C) आसाम
D) मेघालय

उत्तर: B) अरुणाचल प्रदेश

17. संशोधन करणारी संस्था कोणती?

A) IISc
B) ICAR
C) ATREE
D) DRDO

उत्तर: C) ATREE

18. नवीन मधमाशीच्या प्रजातींपैकी एक कोणती?

A) Apis indica
B) Elaphropoda triangulata
C) Bombus himalayensis
D) Apis cerana

उत्तर: B) Elaphropoda triangulata

19. हा संशोधन लेख कोणत्या जर्नलमध्ये प्रकाशित झाला?

A) Nature
B) Science
C) European Journal of Taxonomy
D) Current Science

उत्तर: C) European Journal of Taxonomy

20. DoT म्हणजे काय?

A) Department of Trade
B) Department of Transport
C) Department of Telecommunications
D) Department of Technology

उत्तर: C) Department of Telecommunications

21. DoT ने किती बनावट मोबाइल कनेक्शन बंद केली?

A) 2 कोटी
B) 3 कोटी
C) 5 कोटींहून अधिक
D) 10 कोटी

उत्तर: C) 5 कोटींहून अधिक

22. DoT ची ही कारवाई मुख्यतः कशासाठी करण्यात आली?

A) इंटरनेटचा वेग वाढवण्यासाठी
B) सायबर फसवणूक रोखण्यासाठी
C) 5G विस्तारासाठी
D) मोबाइल उत्पादन वाढवण्यासाठी

उत्तर: B) सायबर फसवणूक रोखण्यासाठी

23. BRICS कामगार आणि रोजगार मंत्री परिषद कुठे होणार आहे?

A) नवी दिल्ली
B) मुंबई
C) हैदराबाद
D) चेन्नई

उत्तर: C) हैदराबाद

24. BRICS परिषद कोणत्या तारखांना आयोजित केली जाणार आहे?

A) 10–11 जुलै
B) 12–13 जुलै
C) 15–16 जुलै
D) 18–19 जुलै

उत्तर: C) 15–16 जुलै

25. BRICS परिषदेत कोणत्या विषयावर भर दिला जाणार आहे?

A) अवकाश संशोधन
B) कामगार, कौशल्य विकास व रोजगार
C) शेती
D) पर्यटन

उत्तर: B) कामगार, कौशल्य विकास व रोजगार

26. STEM मधील ‘E’ चा अर्थ काय?

A) Economics
B) Engineering
C) Energy
D) Environment

उत्तर: B) Engineering

27. AS-HAPS कार्यक्रम कोणत्या प्रकारच्या एअरशिपवर आधारित आहे?

A) पाणबुडी
B) स्ट्रॅटोस्फेरिक एअरशिप
C) हेलिकॉप्टर
D) फायटर जेट

उत्तर: B) स्ट्रॅटोस्फेरिक एअरशिप

28. ‘Nalam TN’ पोर्टलचे उद्घाटन कोणत्या शहरात झाले?

A) मदुराई
B) कोयंबतूर
C) चेन्नई
D) तिरुचिरापल्ली

उत्तर: C) चेन्नई

29. ASPIRE-SHAKTI कार्यक्रम CSIR च्या कोणत्या गटामार्फत आयोजित करण्यात आला?

A) CSIR-NPL
B) CSIR-HRDG
C) CSIR-IICT
D) CSIR-IIP

उत्तर: B) CSIR-HRDG

30. 14 जुलै 2026 च्या घडामोडींमध्ये संरक्षण क्षेत्राशी संबंधित कार्यक्रम कोणता आहे?

A) Nalam TN
B) ASPIRE-SHAKTI
C) AS-HAPS
D) SHANTI Vision

उत्तर: C) AS-HAPS