11 जुलै 2026 चालू घडामोडी | FSSAI, Nifty500 Ahimsa Index, भारत-न्यूझीलंड करार व GI अपडेट्स
11 जुलै 2026 चालू घडामोडी: स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या उमेदवारांसाठी तसेच रोजच्या महत्त्वाच्या राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय घटनांची माहिती ठेवू इच्छिणाऱ्या वाचकांसाठी आजच्या प्रमुख चालू घडामोडी येथे दिल्या आहेत. या लेखात FSSAI ची स्विगी इन्स्टामार्टला नोटीस, Nifty500 Ahimsa Index ची सुरुवात, भारत–न्यूझीलंड धोरणात्मक भागीदारी, नाबार्डच्या मदतीने GI नोंदणी, JAXA च्या पुनर्वापरक्षम रॉकेटची यशस्वी चाचणी आणि आयुष्मान भारत डिजिटल मिशनमधील महत्त्वाची प्रगती अशा परीक्षाभिमुख आणि महत्त्वाच्या अपडेट्सचा समावेश करण्यात आला आहे.
1) एनएसईची नवीन ‘निफ्टी 500 अहिंसा निर्देशांक’ संकल्पना सुरू
10 जुलै 2026 रोजी एनएससी इंडिसेस लिमिटेड (नॅशनल स्टॉक एक्स्चेंजची उपकंपनी) यांनी ‘निफ्टी 500 अहिंसा निर्देशांक’ (Nifty500 Ahimsa Index) सादर केला. या निर्देशांकात निफ्टी 500 मधील अशा कंपन्यांची निवड करण्यात आली आहे ज्या व्यवसाय करताना नैतिकता आणि अहिंसेच्या तत्त्वांना प्राधान्य देतात. प्राण्यांवर प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष परिणाम करणाऱ्या उद्योगांशी संबंधित कंपन्यांना या निर्देशांकातून वगळण्यात आले आहे. जबाबदार आणि शाश्वत गुंतवणुकीला चालना देण्याच्या उद्देशाने हा उपक्रम सुरू करण्यात आला आहे.
2) अन्नसुरक्षा नियमभंग प्रकरणी स्विगी इन्स्टामार्टला FSSAI चा दणका
11 जुलै 2026 रोजी भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरण (FSSAI) यांनी स्विगी इन्स्टामार्टला एकूण 9 नोटिसा जारी केल्या. ग्राहकांकडून प्राप्त झालेल्या तक्रारींमध्ये मुदत संपलेले अन्नपदार्थ, खराब दर्जाची उत्पादने, दूषित वस्तू तसेच चुकीच्या लेबलिंगबाबत गंभीर मुद्दे समोर आले होते. या पार्श्वभूमीवर FSSAI ने कंपनीकडून स्पष्टीकरण मागवले असून अन्नसुरक्षा नियमांचे पालन करण्याचे निर्देश दिले आहेत.
3) 39 औषधांच्या किरकोळ किमतींना सरकारची मंजुरी
राष्ट्रीय औषध मूल्य निर्धारण प्राधिकरण (NPPA) यांनी औषधे (किंमत नियंत्रण) आदेश, 2013 अंतर्गत 8 जुलै 2026 रोजी 39 नवीन औषधांच्या किरकोळ किमती निश्चित केल्या. या यादीत मधुमेह, उच्च रक्तदाब, एचआयव्ही, कर्करोग, हृदयरोग, अपस्मार, डोळ्यांचे संसर्ग, वेदना नियंत्रण तसेच जीवनसत्त्वांच्या कमतरतेवरील औषधांचा समावेश आहे. नागरिकांना आवश्यक औषधे परवडणाऱ्या दरात उपलब्ध करून देण्याच्या दृष्टीने हा निर्णय महत्त्वाचा मानला जात आहे.
4) ‘आस्था वन संरक्षण योजना’साठी ₹3,000 कोटींची मंजुरी
देशातील पारंपरिक पवित्र उपवनांचे संवर्धन आणि पुनरुज्जीवन करण्यासाठी केंद्र सरकारने ₹3,000 कोटींच्या ‘आस्था वन संरक्षण योजनेला’ मंजुरी दिली आहे. 2026-27 ते 2030-31 या पाच वर्षांच्या कालावधीत राबविण्यात येणाऱ्या या योजनेअंतर्गत देशभरातील सुमारे 15,000 पवित्र उपवनांचे संरक्षण केले जाणार आहे. या योजनेसाठी आर्थिक सहाय्य राष्ट्रीय CAMPA निधीतून उपलब्ध करून दिले जाणार आहे.
5) जपानच्या पुनर्वापरक्षम रॉकेटची यशस्वी पहिली चाचणी
11 जुलै 2026 रोजी जपान एरोस्पेस एक्सप्लोरेशन एजन्सी (JAXA) ने Reusable Vehicle eXperiment (RV-X) या पुनर्वापरक्षम रॉकेटची पहिली चाचणी यशस्वीरीत्या पूर्ण केली. अकिता प्रांतातील नोशिरो चाचणी केंद्रातून हे उड्डाण करण्यात आले. एका मिनिटापेक्षा कमी वेळ चाललेल्या या चाचणीत रॉकेटने उड्डाण, हवेत स्थिर राहणे, आडवी हालचाल आणि सुरक्षित लँडिंग अशा सर्व टप्प्यांची यशस्वी अंमलबजावणी केली.
6) भारत–न्यूझीलंड संबंधांना धोरणात्मक भागीदारीचा नवा आयाम
11 जुलै 2026 रोजी भारत आणि न्यूझीलंड यांनी आपल्या द्विपक्षीय संबंधांना **धोरणात्मक भागीदारी (Strategic Partnership)**चा दर्जा दिला. 2030 पर्यंत दोन्ही देशांमधील वस्तू व सेवांवरील वार्षिक व्यापार ₹35,000 कोटी (सुमारे 7 अब्ज न्यूझीलंड डॉलर) पर्यंत वाढविण्याचे लक्ष्य निश्चित करण्यात आले आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि न्यूझीलंडचे पंतप्रधान ख्रिस्तोफर लक्सन यांच्या चर्चेनंतर 10 करारांसह एकूण 18 महत्त्वाचे निर्णय जाहीर करण्यात आले.
7) नाबार्डच्या मदतीने आणखी 28 उत्पादनांना GI दर्जा
10 जुलै 2026 रोजी नाबार्डच्या सहकार्याने भारतातील विविध राज्यांतील 28 नव्या उत्पादनांची भौगोलिक निर्देशांक (GI) म्हणून नोंदणी करण्यात आली. या नव्या समावेशानंतर नाबार्डच्या मदतीने GI मान्यता मिळालेल्या उत्पादनांची एकूण संख्या 176 वर पोहोचली आहे. स्थानिक उत्पादनांना जागतिक ओळख मिळवून देण्यासाठी हा महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
8) आयुष्मान भारत डिजिटल मिशनचा नवा विक्रम
आयुष्मान भारत डिजिटल मिशन (ABDM) अंतर्गत 10 जुलै 2026 पर्यंत 93.95 कोटींपेक्षा अधिक ABHA (Ayushman Bharat Health Account) क्रमांक तयार करण्यात आले आहेत. याशिवाय 105 कोटींपेक्षा अधिक डिजिटल आरोग्य नोंदी या प्रणालीशी जोडण्यात आल्या आहेत. देशात एकसंध आणि डिजिटल आरोग्य व्यवस्था निर्माण करण्याच्या दिशेने हा महत्त्वपूर्ण टप्पा मानला जात आहे.
हे देखील वाचा
7 जुलै 2026 चालू घडामोडी | आजच्या महत्त्वाच्या राष्ट्रीय, आंतरराष्ट्रीय, अर्थव्यवस्था, क्रीडा व विज्ञान विषयक चालू घडामोडी
11 जुलै 2026 चालू घडामोडी MCQ (30 प्रश्न)
1. ‘निफ्टी 500 अहिंसा निर्देशांक’ कोणत्या संस्थेने सुरू केला?
A) BSE
B) NSC Indices Limited
C) SEBI
D) RBI
उत्तर: B
2. ‘निफ्टी 500 अहिंसा निर्देशांक’ कधी सुरू करण्यात आला?
A) 8 जुलै 2026
B) 9 जुलै 2026
C) 10 जुलै 2026
D) 11 जुलै 2026
उत्तर: C
3. ‘निफ्टी 500 अहिंसा निर्देशांक’चा मुख्य उद्देश काय आहे?
A) बँकिंग क्षेत्राचा विकास
B) निर्यात वाढवणे
C) अहिंसा तत्त्वांचे पालन करणाऱ्या कंपन्यांना स्थान देणे
D) कृषी क्षेत्राला प्रोत्साहन देणे
उत्तर: C
4. FSSAI ने कोणत्या कंपनीला 9 नोटिसा बजावल्या?
A) Blinkit
B) BigBasket
C) Zepto
D) Swiggy Instamart
उत्तर: D
5. स्विगी इन्स्टामार्टला नोटिसा कोणत्या कारणामुळे देण्यात आल्या?
A) करचुकवेगिरी
B) अन्नसुरक्षा व लेबलिंग तक्रारी
C) GST उल्लंघन
D) डेटा चोरी
उत्तर: B
6. NPPA ने किती नवीन औषधांच्या किरकोळ किमती निश्चित केल्या?
A) 25
B) 30
C) 39
D) 45
उत्तर: C
7. औषधांच्या किमती कोणत्या आदेशाअंतर्गत निश्चित करण्यात आल्या?
A) Drugs Act 1940
B) Drugs Price Control Order, 2013
C) Pharmacy Act
D) National Health Act
उत्तर: B
8. ‘आस्था वन संरक्षण योजना’साठी किती निधी मंजूर करण्यात आला?
A) ₹1,000 कोटी
B) ₹2,000 कोटी
C) ₹3,000 कोटी
D) ₹5,000 कोटी
उत्तर: C
9. ‘आस्था वन संरक्षण योजना’ किती वर्षांसाठी राबविण्यात येणार आहे?
A) 3 वर्षे
B) 4 वर्षे
C) 5 वर्षे
D) 6 वर्षे
उत्तर: C
10. या योजनेसाठी निधी कोणत्या स्रोतामधून दिला जाणार आहे?
A) NABARD
B) CAMPA Fund
C) RBI
D) SIDBI
उत्तर: B
11. JAXA कोणत्या देशाची अंतराळ संस्था आहे?
A) चीन
B) दक्षिण कोरिया
C) जपान
D) अमेरिका
उत्तर: C
12. JAXA ने कोणत्या रॉकेटची चाचणी केली?
A) PSLV
B) GSLV
C) RV-X
D) Falcon 9
उत्तर: C
13. RV-X ही कोणत्या प्रकारची प्रणाली आहे?
A) क्षेपणास्त्र
B) पुनर्वापरक्षम रॉकेट
C) उपग्रह
D) ड्रोन
उत्तर: B
14. भारताने कोणत्या देशासोबत धोरणात्मक भागीदारी जाहीर केली?
A) ऑस्ट्रेलिया
B) जपान
C) न्यूझीलंड
D) फ्रान्स
उत्तर: C
15. भारत-न्यूझीलंड व्यापाराचे लक्ष्य किती निश्चित करण्यात आले?
A) ₹20,000 कोटी
B) ₹25,000 कोटी
C) ₹35,000 कोटी
D) ₹50,000 कोटी
उत्तर: C
16. भारत-न्यूझीलंडचे व्यापार लक्ष्य कोणत्या वर्षापर्यंत आहे?
A) 2028
B) 2029
C) 2030
D) 2032
उत्तर: C
17. भारताच्या पंतप्रधानांनी न्यूझीलंडच्या कोणत्या पंतप्रधानांशी चर्चा केली?
A) जॉन की
B) जेसिंडा आर्डर्न
C) ख्रिस्तोफर लक्सन
D) बिल इंग्लिश
उत्तर: C
18. भारत-न्यूझीलंड चर्चेत किती करार झाले?
A) 5
B) 8
C) 10
D) 12
उत्तर: C
19. नाबार्डच्या मदतीने किती नवीन GI उत्पादने नोंदवली गेली?
A) 18
B) 22
C) 28
D) 35
उत्तर: C
20. नाबार्डच्या मदतीने GI उत्पादनांची एकूण संख्या किती झाली?
A) 150
B) 160
C) 176
D) 180
उत्तर: C
21. ABDM चे पूर्ण नाव काय आहे?
A) Ayushman Bharat Digital Mission
B) All Bharat Digital Mission
C) Ayush Bharat Development Mission
D) Ayush Bharat Data Mission
उत्तर: A
22. ABDM अंतर्गत तयार झालेल्या ABHA क्रमांकांची संख्या किती झाली?
A) 80 कोटी
B) 85 कोटी
C) 93.95 कोटी
D) 100 कोटी
उत्तर: C
23. ABDM अंतर्गत किती डिजिटल आरोग्य नोंदी जोडल्या गेल्या?
A) 90 कोटी
B) 95 कोटी
C) 100 कोटी
D) 105 कोटींपेक्षा अधिक
उत्तर: D
24. ABHA चा संबंध कोणत्या क्षेत्राशी आहे?
A) बँकिंग
B) शिक्षण
C) आरोग्य
D) कृषी
उत्तर: C
25. ‘निफ्टी 500 अहिंसा निर्देशांक’मध्ये कोणत्या कंपन्यांना स्थान देण्यात आले आहे?
A) फक्त सरकारी कंपन्या
B) फक्त IT कंपन्या
C) अहिंसा तत्त्वांचे पालन करणाऱ्या कंपन्या
D) फक्त उत्पादन क्षेत्रातील कंपन्या
उत्तर: C
26. FSSAI चे मुख्य कार्य कोणते?
A) शेअर बाजाराचे नियमन
B) अन्नसुरक्षा व गुणवत्ता नियंत्रण
C) बँकांचे नियमन
D) औषध उत्पादन
उत्तर: B
27. RV-X चाचणी उड्डाण कुठे झाले?
A) टोकियो
B) नोशिरो टेस्टिंग सेंटर
C) ओसाका
D) क्योटो
उत्तर: B
28. GI टॅगचा मुख्य उद्देश काय आहे?
A) कर वाढवणे
B) स्थानिक उत्पादनांना भौगोलिक ओळख व संरक्षण देणे
C) निर्यात बंद करणे
D) उत्पादनांवर GST लावणे
उत्तर: B
29. ‘आस्था वन संरक्षण योजना’चा प्रमुख उद्देश काय आहे?
A) नवीन महामार्ग उभारणे
B) पवित्र उपवनांचे संवर्धन व पुनरुज्जीवन
C) जलसंधारण
D) औद्योगिक विकास
उत्तर: B
30. 11 जुलै 2026 च्या घडामोडींमध्ये कोणती संस्था अन्नसुरक्षेशी संबंधित आहे?
A) SEBI
B) NPPA
C) FSSAI
D) NABARD
उत्तर: C