13 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी या दिवसात भारताच्या दृष्टीने आंतरराष्ट्रीय राजकारण, अर्थव्यवस्था, आरोग्य, शेती, तंत्रज्ञान आणि क्रीडा या क्षेत्रांमध्ये महत्त्वाच्या घटना घडल्या. विशेषतः नवी दिल्ली येथे पार पडलेल्या 18व्या BRICS शिखर परिषदेचा समारोप हा दिवसातील सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा ठरला. भारताच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या या परिषदेत सदस्य देशांनी ‘New Delhi Declaration’ स्वीकारला. या घोषणापत्रामध्ये जागतिक सहकार्य, बहुपक्षीयता, व्यापार, आरोग्य, हवामान बदल, ऊर्जा आणि Global South च्या प्रतिनिधित्वासंदर्भात महत्त्वाच्या भूमिका मांडण्यात आल्या.

1. 18व्या BRICS शिखर परिषदेचा समारोप

12 आणि 13 सप्टेंबर 2026 रोजी नवी दिल्लीतील भारत मंडपम येथे 18वी BRICS शिखर परिषद आयोजित करण्यात आली. भारताच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या या परिषदेसाठी BRICS सदस्य देशांचे प्रमुख आणि वरिष्ठ प्रतिनिधी सहभागी झाले.

2026 साठी भारताने BRICS अध्यक्षपद स्वीकारले असून परिषदेची थीम “Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability” अशी ठेवण्यात आली होती. जागतिक व्यापारातील बदल, भू-राजकीय तणाव, हवामान बदल, ऊर्जा सुरक्षा आणि विकसनशील देशांसमोरील आव्हाने या विषयांवर परिषदेत चर्चा झाली.

2. ‘New Delhi Declaration’ स्वीकारला

BRICS शिखर परिषदेतील सर्वात महत्त्वाची घडामोड म्हणजे सदस्य देशांनी New Delhi Declaration स्वीकारणे ही आहे.

या घोषणापत्रामध्ये बहुपक्षीयतेला बळकटी देणे, जागतिक संस्थांमध्ये सुधारणा करणे आणि विकसनशील देशांना अधिक प्रतिनिधित्व मिळणे यावर भर देण्यात आला. विशेषतः संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदेत सुधारणा करण्याच्या मागणीला BRICS देशांनी पाठिंबा दर्शवला.

जागतिक पातळीवरील संघर्ष, व्यापारातील अडथळे आणि एकतर्फी निर्बंध यामुळे निर्माण होणाऱ्या समस्यांवर सामूहिक पद्धतीने उपाय शोधण्याची गरज या घोषणापत्रातून अधोरेखित करण्यात आली.

3. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा Global South वर भर

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी BRICS परिषदेत Global South म्हणजेच विकसनशील देशांचा जागतिक निर्णय प्रक्रियेत अधिक प्रभाव असावा, अशी भूमिका मांडली.

जागतिक व्यवस्थेमध्ये काही मोजक्या देशांचा प्रभाव राहण्याऐवजी समान भागीदारी आणि सहकार्याची व्यवस्था निर्माण करण्याची गरज असल्याचे त्यांनी सांगितले. BRICS देशांनी केवळ चर्चा न करता प्रत्यक्ष कृती आणि परिणामांवर भर द्यावा, असेही आवाहन करण्यात आले.

4. Seafarers’ Emergency Support Network प्रस्ताव

BRICS परिषदेत भारताने Seafarers’ Emergency Support Network उभारण्याचा प्रस्ताव मांडला.

समुद्री क्षेत्रात काम करणाऱ्या नाविकांना आपत्कालीन परिस्थितीत मदत मिळावी, हा या प्रस्तावामागील महत्त्वाचा उद्देश आहे. जागतिक व्यापार आणि पुरवठा साखळीमध्ये समुद्री वाहतुकीची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असल्याने या उपक्रमाला विशेष महत्त्व आहे.

भारत हा जागतिक स्तरावर प्रशिक्षित seafarers उपलब्ध करून देणाऱ्या महत्त्वाच्या देशांपैकी एक आहे. त्यामुळे या क्षेत्रातील कामगारांच्या सुरक्षिततेशी संबंधित प्रस्ताव भारतासाठी विशेष महत्त्वाचा ठरतो.

5. आरोग्य क्षेत्रासाठी Early Warning System

BRICS परिषदेत संसर्गजन्य आजारांबाबत Early Warning System विकसित करण्यावरही भर देण्यात आला.

जगभरात एखादा संसर्गजन्य रोग वेगाने पसरू लागल्यास त्याची माहिती लवकर मिळणे आणि त्यावर समन्वयाने उपाययोजना करणे आवश्यक आहे. कोविड-19 महामारीच्या अनुभवाच्या पार्श्वभूमीवर अशा प्रकारच्या आंतरराष्ट्रीय आरोग्य सहकार्याला मोठे महत्त्व आहे.

BRICS देशांमध्ये आरोग्यविषयक सहकार्य वाढवणे आणि भविष्यातील महामारींसाठी तयारी मजबूत करणे हा या चर्चेचा महत्त्वाचा भाग होता.

6. शेती आणि हवामान बदलावर भर

BRICS परिषदेत शेती क्षेत्रातील हवामान बदलाच्या परिणामांवरही चर्चा झाली.

हवामान बदलामुळे दुष्काळ, अतिवृष्टी, उष्णतेच्या लाटा आणि पिकांच्या उत्पादनातील अनिश्चितता वाढत आहे. त्यामुळे Agroecology, Regenerative Agriculture आणि Digital Agriculture यांसारख्या उपक्रमांना प्रोत्साहन देण्यावर भर देण्यात आला.

तंत्रज्ञानाचा वापर करून शेती उत्पादन वाढवणे, पाण्याचा कार्यक्षम वापर करणे आणि बदलत्या हवामानाशी जुळवून घेणाऱ्या शेती पद्धती विकसित करणे ही भविष्यासाठी महत्त्वाची दिशा मानली जात आहे.

7. BRICS मध्ये आर्थिक सहकार्यावर चर्चा

BRICS देशांनी आर्थिक सहकार्य मजबूत करण्याची भूमिका मांडली. जागतिक व्यापारामध्ये बदल होत असताना सदस्य देशांमध्ये व्यापार आणि पेमेंट प्रणाली अधिक मजबूत करण्यावर भर देण्यात आला.

स्थानिक चलनांमध्ये व्यापार आणि सीमापार पेमेंट प्रणाली अधिक सक्षम करण्याबाबतही चर्चा झाली. यामुळे आंतरराष्ट्रीय व्यापारात डॉलरवरील अवलंबित्व कमी करण्याच्या BRICS च्या व्यापक प्रयत्नांना चालना मिळू शकते.

8. भारत-चीन संबंधांमध्ये महत्त्वपूर्ण संवाद

BRICS परिषदेमुळे भारत आणि चीनच्या नेत्यांमध्ये संवादाची संधी निर्माण झाली. चीनचे राष्ट्राध्यक्ष Xi Jinping नवी दिल्ली येथे BRICS परिषदेसाठी उपस्थित होते.

भारत आणि चीन यांच्यात सीमा प्रश्नासह अनेक धोरणात्मक मुद्दे आहेत. त्यामुळे दोन्ही देशांच्या नेत्यांमधील चर्चा ही आंतरराष्ट्रीय राजकारणाच्या दृष्टीने महत्त्वाची ठरली. BRICS सारख्या बहुपक्षीय व्यासपीठामुळे दोन्ही देशांमध्ये संवाद सुरू ठेवण्याची संधी मिळते.

9. भारत-रशिया संबंधांवरही लक्ष

BRICS परिषदेदरम्यान पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष Vladimir Putin यांच्यातही महत्त्वपूर्ण संवाद झाला.

भारत-रशिया संबंध संरक्षण, ऊर्जा, व्यापार आणि आंतरराष्ट्रीय राजकारणाच्या दृष्टीने महत्त्वाचे आहेत. परिषदेदरम्यान दोन्ही नेत्यांच्या संवादामुळे भारताच्या बहुपक्षीय परराष्ट्र धोरणाचे महत्त्व पुन्हा अधोरेखित झाले.

10. महिला आशिया कपमध्ये भारताचा विजय

क्रीडा क्षेत्रातही 13 सप्टेंबर 2026 रोजी मोठी बातमी समोर आली. भारतीय महिला क्रिकेट संघाने Women’s Asia Cup जिंकला.

भारताने स्पर्धेत उत्कृष्ट कामगिरी करत विजेतेपद मिळवले. मात्र अंतिम सामन्यानंतर झालेल्या ट्रॉफी समारंभात भारतीय संघ ट्रॉफी स्वीकारण्यासाठी उपस्थित राहिला नाही. या घटनेमुळे सामन्यानंतरचा ट्रॉफी समारंभही चर्चेचा विषय ठरला.

11. BRICS अध्यक्षपद पुढे चीनकडे

भारताच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या 18व्या BRICS शिखर परिषदेचा समारोप झाल्यानंतर पुढील अध्यक्षपदाची जबाबदारी चीनकडे जाणार आहे.

भारताने आपल्या अध्यक्षतेदरम्यान लवचिकता, नवकल्पना, सहकार्य आणि शाश्वत विकास या मुद्द्यांना महत्त्व दिले. BRICS च्या वाढत्या सदस्यसंख्येमुळे या संघटनेचा जागतिक राजकारण आणि अर्थव्यवस्थेवरील प्रभावही वाढत आहे.

12. स्पर्धा परीक्षांसाठी 13 सप्टेंबर 2026 चे महत्त्वाचे मुद्दे

स्पर्धा परीक्षेची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी 13 सप्टेंबरच्या चालू घडामोडींमध्ये खालील मुद्दे विशेष लक्षात ठेवावेत:

• 18वी BRICS शिखर परिषद – नवी दिल्ली
• BRICS अध्यक्षपद – भारत
• BRICS 2026 थीम – Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability
• New Delhi Declaration – 2026
• Global South च्या अधिक प्रतिनिधित्वावर भर
• UN Security Council सुधारणेची मागणी
• Seafarers’ Emergency Support Network प्रस्ताव
• BRICS Early Warning System for Infectious Diseases
• Agroecology आणि Regenerative Agriculture वर भर
• स्थानिक चलनांमध्ये व्यापाराला प्रोत्साहन
• भारत-चीन आणि भारत-रशिया संवाद
• भारतीय महिला क्रिकेट संघ – Women’s Asia Cup विजेता

निष्कर्ष

13 सप्टेंबर 2026 हा भारताच्या परराष्ट्र धोरणाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचा दिवस ठरला. नवी दिल्ली येथे झालेल्या 18व्या BRICS शिखर परिषदेचा समारोप, New Delhi Declaration, Global South च्या अधिक प्रतिनिधित्वाची मागणी, आरोग्य आणि शेती क्षेत्रातील सहकार्य तसेच Seafarers’ Emergency Support Network यांसारख्या उपक्रमांमुळे भारताची बहुपक्षीय राजनैतिक भूमिका ठळक झाली.

त्याचबरोबर भारतीय महिला क्रिकेट संघाने आशिया कप जिंकून क्रीडा क्षेत्रातही देशासाठी अभिमानाची कामगिरी केली. त्यामुळे 13 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी या UPSC, MPSC, SSC, Banking, Railway, Police, Talathi, शिक्षक भरती आणि इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी महत्त्वाच्या ठरतात.

13 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी – 30 महत्त्वाचे MCQ

1. 2026 मध्ये BRICS चे अध्यक्षपद कोणत्या देशाकडे होते?

A) चीन
B) भारत
C) रशिया
D) ब्राझील

उत्तर: B) भारत

2. 18वी BRICS शिखर परिषद कुठे आयोजित करण्यात आली?

A) मुंबई
B) नवी दिल्ली
C) बेंगळुरू
D) हैदराबाद

उत्तर: B) नवी दिल्ली

3. 18वी BRICS शिखर परिषद कोणत्या ठिकाणी झाली?

A) विज्ञान भवन
B) भारत मंडपम
C) राष्ट्रपती भवन
D) प्रगती मैदान

उत्तर: B) भारत मंडपम

4. BRICS 2026 ची थीम कोणती होती?

A) One Earth, One Future
B) Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability
C) One World, One Economy
D) Partnership for Global Peace

उत्तर: B) Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability

5. BRICS शिखर परिषदेत कोणता जाहीरनामा स्वीकारण्यात आला?

A) Mumbai Declaration
B) Delhi Agreement
C) New Delhi Declaration
D) India Declaration

उत्तर: C) New Delhi Declaration

6. New Delhi Declaration मध्ये कोणत्या जागतिक संस्थेत सुधारणा करण्यावर भर देण्यात आला?

A) IMF
B) WTO
C) संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद
D) NATO

उत्तर: C) संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद

7. BRICS मध्ये भारताने कोणत्या समूहाच्या अधिक प्रतिनिधित्वावर भर दिला?

A) European Union
B) Global South
C) G7
D) ASEAN

उत्तर: B) Global South

8. Seafarers’ Emergency Support Network हा प्रस्ताव कोणत्या क्षेत्राशी संबंधित आहे?

A) विमान वाहतूक
B) समुद्री क्षेत्र
C) रेल्वे
D) कृषी

उत्तर: B) समुद्री क्षेत्र

9. Seafarers’ Emergency Support Network चा प्रमुख उद्देश काय आहे?

A) शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत
B) नाविकांना आपत्कालीन मदत
C) विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती
D) पर्यटकांना मदत

उत्तर: B) नाविकांना आपत्कालीन मदत

10. BRICS मध्ये Early Warning System कोणत्या क्षेत्राशी संबंधित आहे?

A) हवामान
B) संसर्गजन्य आजार
C) शेअर बाजार
D) सायबर गुन्हे

उत्तर: B) संसर्गजन्य आजार

11. BRICS देशांनी कोणत्या क्षेत्रातील सहकार्य वाढवण्यावर भर दिला?

A) आरोग्य
B) शेती
C) हवामान
D) वरील सर्व

उत्तर: D) वरील सर्व

12. हवामान बदलाच्या पार्श्वभूमीवर कोणत्या शेती पद्धतींवर भर देण्यात आला?

A) Regenerative Agriculture
B) Agroecology
C) Digital Agriculture
D) वरील सर्व

उत्तर: D) वरील सर्व

13. भारताच्या BRICS अध्यक्षतेचा कालावधी कोणत्या वर्षात होता?

A) 2024
B) 2025
C) 2026
D) 2027

उत्तर: C) 2026

14. BRICS च्या संदर्भात ‘Global South’ म्हणजे मुख्यतः काय?

A) विकसित देश
B) विकसनशील आणि उदयोन्मुख देश
C) युरोपीय देश
D) NATO सदस्य देश

उत्तर: B) विकसनशील आणि उदयोन्मुख देश

15. BRICS मध्ये आर्थिक सहकार्याच्या संदर्भात कोणत्या गोष्टीला प्रोत्साहन देण्यावर चर्चा झाली?

A) स्थानिक चलनांमधील व्यापार
B) केवळ सोन्यात व्यापार
C) केवळ क्रिप्टोकरन्सी
D) व्यापार बंद करणे

उत्तर: A) स्थानिक चलनांमधील व्यापार

16. 2026 BRICS शिखर परिषदेत भारताचे प्रतिनिधित्व कोणी केले?

A) अमित शाह
B) नरेंद्र मोदी
C) एस. जयशंकर
D) निर्मला सीतारामन

उत्तर: B) नरेंद्र मोदी

17. BRICS परिषदेत चीनचे राष्ट्राध्यक्ष कोण सहभागी झाले?

A) ली कियांग
B) शी जिनपिंग
C) वांग यी
D) हू जिंताओ

उत्तर: B) शी जिनपिंग

18. BRICS परिषदेदरम्यान भारत आणि चीन यांच्यात कोणत्या विषयाला विशेष महत्त्व होते?

A) सीमा व द्विपक्षीय संबंध
B) क्रिकेट
C) पर्यटन
D) चित्रपट उद्योग

उत्तर: A) सीमा व द्विपक्षीय संबंध

19. BRICS परिषदेदरम्यान भारत-रशिया संबंधांमध्ये कोणत्या क्षेत्रांना महत्त्व आहे?

A) संरक्षण
B) ऊर्जा
C) व्यापार
D) वरील सर्व

उत्तर: D) वरील सर्व

20. 13 सप्टेंबर 2026 रोजी क्रीडा क्षेत्रात भारतासाठी कोणती महत्त्वाची घटना घडली?

A) पुरुष क्रिकेट विश्वचषक विजय
B) भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा Women’s Asia Cup विजय
C) ऑलिम्पिक विजय
D) हॉकी विश्वचषक विजय

उत्तर: B) भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा Women’s Asia Cup विजय

21. Women’s Asia Cup मध्ये विजेतेपद कोणत्या देशाच्या महिला क्रिकेट संघाने मिळवले?

A) भारत
B) ऑस्ट्रेलिया
C) इंग्लंड
D) श्रीलंका

उत्तर: A) भारत

22. 13 सप्टेंबर 2026 च्या चालू घडामोडींमध्ये कोणता विषय आंतरराष्ट्रीय राजकारणासाठी सर्वाधिक महत्त्वाचा ठरला?

A) BRICS शिखर परिषद
B) स्थानिक निवडणूक
C) चित्रपट पुरस्कार
D) फुटबॉल सामना

उत्तर: A) BRICS शिखर परिषद

23. New Delhi Declaration मध्ये कोणत्या तत्त्वावर भर देण्यात आला?

A) बहुपक्षीयता
B) अलगाववाद
C) व्यापार बंदी
D) संरक्षणवाद

उत्तर: A) बहुपक्षीयता

24. BRICS च्या माध्यमातून कोणत्या देशांना जागतिक निर्णय प्रक्रियेत अधिक आवाज मिळावा यावर भर देण्यात आला?

A) फक्त G7 देश
B) Global South देश
C) फक्त युरोपीय देश
D) फक्त NATO देश

उत्तर: B) Global South देश

25. BRICS परिषदेत भविष्यातील महामारींसाठी कोणत्या प्रकारच्या सहकार्यावर भर देण्यात आला?

A) आरोग्यविषयक सहकार्य
B) केवळ आर्थिक सहकार्य
C) क्रीडा सहकार्य
D) पर्यटन सहकार्य

उत्तर: A) आरोग्यविषयक सहकार्य

26. Digital Agriculture चा प्रमुख उद्देश कोणता आहे?

A) शेतीमध्ये डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर
B) शेती बंद करणे
C) केवळ पारंपरिक शेती करणे
D) शेतजमीन कमी करणे

उत्तर: A) शेतीमध्ये डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर

27. BRICS परिषदेत हवामान बदलाच्या संदर्भात कोणता मुद्दा महत्त्वाचा होता?

A) शाश्वत विकास
B) प्रदूषण वाढवणे
C) जंगलतोड
D) जीवाश्म इंधनाचा अमर्याद वापर

उत्तर: A) शाश्वत विकास

28. 2026 BRICS शिखर परिषदेचा समारोप कोणत्या दिवशी झाला?

A) 10 सप्टेंबर 2026
B) 11 सप्टेंबर 2026
C) 12 सप्टेंबर 2026
D) 13 सप्टेंबर 2026

उत्तर: D) 13 सप्टेंबर 2026

29. BRICS च्या पुढील अध्यक्षपदाची जबाबदारी कोणत्या देशाकडे जाणार होती?

A) चीन
B) भारत
C) दक्षिण आफ्रिका
D) ब्राझील

उत्तर: A) चीन

30. 13 सप्टेंबर 2026 च्या चालू घडामोडींमध्ये खालीलपैकी कोणता विषय समाविष्ट होतो?

A) BRICS शिखर परिषद
B) New Delhi Declaration
C) Women’s Asia Cup
D) वरील सर्व

उत्तर: D) वरील सर्व