10 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी या लेखात भारत, अर्थव्यवस्था, संरक्षण, विज्ञान-तंत्रज्ञान, रेल्वे, पोषण, आंतरराष्ट्रीय संबंध आणि क्रीडा क्षेत्रातील महत्त्वाच्या घडामोडींचा आढावा घेण्यात आला आहे. MPSC, UPSC, SSC, IBPS, Banking, Railway, पोलीस भरती, तलाठी, ग्रामसेवक आणि इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी या चालू घडामोडी उपयुक्त ठरू शकतात.

आजच्या घडामोडींमध्ये विशेषतः BRICS शिखर परिषद, भारताची डिजिटल करन्सी लिंक करण्याची योजना, रेल्वे मल्टिट्रॅकिंग प्रकल्प, राश्ट्रीय पोषण माह, ड्रोन तंत्रज्ञान, महासागर संशोधन आणि भारतीय बॅडमिंटन जोडीचे यश या विषयांना महत्त्व आहे.

1. भारतात BRICS शिखर परिषदेची तयारी

भारत 2026 मध्ये BRICSचा अध्यक्ष असून, नवी दिल्ली येथे 12 आणि 13 सप्टेंबर 2026 रोजी BRICS Leaders’ Summit आयोजित करण्यात येणार आहे. या पार्श्वभूमीवर 10 सप्टेंबर रोजी भारतातील राजनैतिक आणि सुरक्षा हालचालींना वेग आला आहे.

या परिषदेत रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन, चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग आणि BRICS सदस्य देशांचे इतर नेते सहभागी होणार आहेत. पश्चिम आशियातील संघर्ष आणि त्याचा ऊर्जा बाजारावर होणारा परिणाम हा देखील चर्चेचा महत्त्वाचा विषय ठरण्याची शक्यता आहे.

परीक्षा उपयोगी मुद्दे:

• BRICS 2026 चे यजमान राष्ट्र – भारत
• BRICS शिखर परिषद – नवी दिल्ली
• परिषद – 12-13 सप्टेंबर 2026

2. BRICS देशांमध्ये Digital Currency जोडण्याचा भारताचा प्रस्ताव

भारताने BRICS देशांच्या Central Bank Digital Currencies (CBDCs) मध्ये परस्पर जोडणी करण्याचा प्रस्ताव पुढे केला आहे.

यामागील प्रमुख उद्देश म्हणजे BRICS देशांमधील सीमापार पेमेंट अधिक जलद, स्वस्त आणि कार्यक्षम करणे. सध्या या योजनेसमोर तांत्रिक, आर्थिक आणि राजनैतिक अडचणी आहेत.

भारताचा हा प्रस्ताव अमेरिकन डॉलरला थेट पर्याय निर्माण करण्यापेक्षा आंतरराष्ट्रीय व्यवहार अधिक सुलभ करण्यावर केंद्रित असल्याचे वृत्त आहे.

ही बाब Banking आणि आर्थिक क्षेत्राच्या परीक्षांसाठी विशेष महत्त्वाची आहे.

3. भारतीय रेल्वेच्या मल्टिट्रॅकिंग प्रकल्पांना मंजुरी

केंद्रीय मंत्रिमंडळाने भारतीय रेल्वेच्या पायाभूत सुविधांना बळकटी देण्यासाठी अनेक मल्टिट्रॅकिंग प्रकल्पांना मंजुरी दिली आहे.

यातील एका मंजूर पॅकेजअंतर्गत 17 जिल्ह्यांमधील सुमारे 540 किमी रेल्वे नेटवर्कमध्ये वाढ होणार आहे. हे प्रकल्प तामिळनाडू, आंध्र प्रदेश, कर्नाटक आणि तेलंगणा या राज्यांशी संबंधित आहेत.

मल्टिट्रॅकिंगमुळे रेल्वे मार्गावरील गर्दी कमी करण्यास, मालवाहतूक क्षमता वाढविण्यास आणि रेल्वे सेवा अधिक कार्यक्षम करण्यास मदत होणार आहे.

लक्षात ठेवा:
540 किमी – 17 जिल्हे – तामिळनाडू, आंध्र प्रदेश, कर्नाटक, तेलंगणा

4. राष्ट्रीय पोषण माह 2026 सुरू

महिला व बाल विकास मंत्रालयाने 9वा राष्ट्रीय पोषण माह 2026 सुरू केला आहे. यंदाच्या अभियानाची थीम आहे:

“हमारी आंगनवाड़ी, हमारी जिम्मेदारी”

हे अभियान सप्टेंबर महिनाभर देशभर राबवले जात आहे. पोषण, आहारातील विविधता, पुरेशा प्रथिनांचे सेवन आणि ताजे शिजवलेले गरम अन्न यावर यामध्ये विशेष भर देण्यात आला आहे.

देशभरातील 14 लाखांहून अधिक अंगणवाडी केंद्रे पोषण, आरोग्य आणि बालविकासाशी संबंधित सेवा देत आहेत. या माध्यमातून लहान मुले तसेच गर्भवती आणि स्तनदा महिलांच्या पोषणाकडे लक्ष दिले जात आहे.

परीक्षा प्रश्न: राष्ट्रीय पोषण माह कोणत्या महिन्यात साजरा केला जातो?
उत्तर – सप्टेंबर

5. ORV ‘सागर मंथन’ महासागर संशोधनासाठी महत्त्वाचे पाऊल

भारताने स्वदेशी महासागर संशोधन क्षमता वाढवण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. ORV Sagar Manthan हे अत्याधुनिक महासागर संशोधन जहाज 9 सप्टेंबर 2026 रोजी कोलकाता येथे लॉन्च करण्यात आले.

हे जहाज Garden Reach Shipbuilders & Engineers (GRSE) यांनी तयार केले असून ते National Centre for Polar and Ocean Research (NCPOR) साठी विकसित करण्यात आले आहे.

महासागर विज्ञान, समुद्रातील संसाधने, हवामान आणि खोल समुद्रातील संशोधनासाठी अशा जहाजांची महत्त्वाची भूमिका असते.

6. भारतीय वायुसेनेचा Dronathon-2026

भारतीय वायुसेनेने Dronathon-2026 या उपक्रमाद्वारे ड्रोन आणि काउंटर-ड्रोन तंत्रज्ञानाला प्रोत्साहन दिले आहे.

या कार्यक्रमाचा उद्देश देशातील स्वदेशी उत्पादकांना Unmanned Aerial Systems (UAS) आणि Counter-Unmanned Aerial Systems (CUAS) क्षेत्रातील क्षमता प्रदर्शित करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे हा आहे.

आधुनिक युद्धपद्धतीमध्ये ड्रोनचा वापर वाढत असल्यामुळे भारतासाठी स्वदेशी ड्रोन आणि काउंटर-ड्रोन तंत्रज्ञान विकसित करणे अत्यंत महत्त्वाचे झाले आहे.

7. अन्नधान्य व्यवस्थापनात डिजिटल तंत्रज्ञानावर भर

Department of Food & Public Distribution (DFPD) आणि Food Corporation of India (FCI) यांनी 2026-27 या आर्थिक वर्षासाठी सामंजस्य करार केला आहे.

या कराराचा उद्देश अन्नधान्य व्यवस्थापन अधिक कार्यक्षम, पारदर्शक आणि आधुनिक करणे हा आहे.

यामध्ये:

• साठवणुकीतील नुकसान कमी करणे
• गोदाम क्षमतेचा योग्य वापर
• लॉजिस्टिक्स सुधारणा
• पुरवठा साखळी मजबूत करणे
• गुणवत्ता नियंत्रण
• डिजिटल प्रणालींचा वापर

यावर भर देण्यात आला आहे.

स्पर्धा परीक्षांमध्ये FCI, अन्नधान्य व्यवस्थापन आणि सार्वजनिक वितरण प्रणाली यावर प्रश्न विचारले जाऊ शकतात.

8. साखरेच्या किमती नियंत्रणासाठी सरकारचे पाऊल

सणासुदीच्या काळात साखरेच्या किमती वाढू नयेत यासाठी केंद्र सरकारने साखर कारखान्यांना पुरेसा साठा उपलब्ध ठेवण्याचे निर्देश दिले आहेत.

साखरेच्या किमती वाढल्यानंतर सरकारने 10 लाख मेट्रिक टन साखरेच्या शुल्कमुक्त आयातीला परवानगी दिली आहे. त्यापैकी सुमारे 8 लाख मेट्रिक टनासाठी अर्ज प्राप्त झाल्याचे वृत्त आहे.

भारताने जवळपास दशकभरानंतर ब्राझीलमधून साखर आयात करण्यास सुरुवात केली आहे. आगामी गणेशोत्सव, दसरा आणि दिवाळीच्या पार्श्वभूमीवर साखरेच्या उपलब्धतेवर सरकार लक्ष ठेवून आहे.

9. भारत-चीन संबंधांमध्ये महत्त्वाची घडामोड

BRICS परिषदेदरम्यान पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि चीनचे राष्ट्राध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्यात महत्त्वाची द्विपक्षीय चर्चा होण्याची शक्यता आहे.

या चर्चेत आर्थिक संबंध, व्यापारातील तफावत, बाजारपेठेतील प्रवेश, गुंतवणूक, व्हिसा निर्बंध आणि सीमाविषयक प्रश्न यावर चर्चा होण्याची शक्यता आहे.

दोन्ही देशांमधील संबंधांमध्ये सुधारणा करण्याच्या दृष्टीने ही बैठक महत्त्वाची मानली जात आहे.

10. सात्विक-चिराग जोडीचे China Masters Super 750 मध्ये यश

भारतीय बॅडमिंटनमधील सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी आणि चिराग शेट्टी या पुरुष दुहेरी जोडीने China Masters Super 750 स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.

अंतिम सामन्यात भारतीय जोडीने चीनच्या He Ji Ting आणि Ren Xiang Yu यांचा पराभव केला. भारतीय जोडीने पहिला गेम गमावल्यानंतर जोरदार पुनरागमन करत पुढील दोन गेम जिंकले. अंतिम गुणसंख्या 11-21, 21-13, 21-17 अशी होती.

या विजयामुळे सात्विक-चिराग जोडीच्या आंतरराष्ट्रीय कारकिर्दीला आणखी बळ मिळाले आहे. स्पर्धा परीक्षांच्या क्रीडा विभागासाठी ही महत्त्वाची चालू घडामोड आहे.

📌 10 सप्टेंबर 2026 : झटपट उजळणी

🎯 निष्कर्ष

10 सप्टेंबर 2026 च्या चालू घडामोडींमध्ये भारताची आंतरराष्ट्रीय भूमिका, BRICS परिषद, डिजिटल पेमेंट व्यवस्था, रेल्वे पायाभूत सुविधा, पोषण अभियान, संरक्षणातील ड्रोन तंत्रज्ञान, महासागर संशोधन आणि भारतीय क्रीडा क्षेत्रातील यश हे विषय विशेष महत्त्वाचे ठरतात.

MPSC, SSC, Banking, Railway, UPSC आणि महाराष्ट्रातील विविध स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी या घडामोडींच्या तारीख, ठिकाण, व्यक्ती, योजना, संस्था आणि महत्त्वाच्या आकडेवारीची विशेष नोंद ठेवावी. विशेषतः BRICS 2026, राष्ट्रीय पोषण माह 2026, Dronathon-2026, ORV सागर मंथन आणि सात्विक-चिराग हे विषय परीक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाचे आहेत.

टीप: 10 सप्टेंबरच्या लेखासाठी मी त्या दिवशी उपलब्ध झालेल्या ताज्या माहितीनुसार मुद्दे निवडले आहेत; काही उपक्रम 9 सप्टेंबरला सुरू/घोषित झाले असले तरी 10 सप्टेंबरच्या परीक्षाभिमुख चालू घडामोडींमध्ये ते महत्त्वाचे होते.

10 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी – 30 MCQ

1. BRICS शिखर परिषद 2026 चे यजमान राष्ट्र कोणते आहे?
A) चीन
B) भारत
C) रशिया
D) ब्राझील
उत्तर: B) भारत

2. BRICS शिखर परिषद 2026 कुठे आयोजित करण्यात येणार आहे?
A) मुंबई
B) बेंगळुरू
C) नवी दिल्ली
D) हैदराबाद
उत्तर: C) नवी दिल्ली

3. BRICS Leaders’ Summit 2026 कोणत्या तारखांना होणार आहे?
A) 10-11 सप्टेंबर
B) 11-12 सप्टेंबर
C) 12-13 सप्टेंबर
D) 14-15 सप्टेंबर
उत्तर: C) 12-13 सप्टेंबर

4. BRICS देशांच्या कोणत्या प्रणालींना परस्पर जोडण्याचा भारताचा प्रस्ताव आहे?
A) UPI
B) CBDC
C) FASTag
D) NEFT
उत्तर: B) CBDC

5. CBDC चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Central Banking Digital Credit
B) Central Bank Digital Currency
C) Common Banking Digital Currency
D) Central Business Digital Cash
उत्तर: B) Central Bank Digital Currency

6. भारताचा BRICS Digital Currency प्रस्ताव मुख्यतः कशाशी संबंधित आहे?
A) संरक्षण
B) सीमापार पेमेंट
C) कृषी उत्पादन
D) अंतराळ संशोधन
उत्तर: B) सीमापार पेमेंट

7. राष्ट्रीय पोषण माह कोणत्या महिन्यात साजरा केला जातो?
A) जून
B) जुलै
C) ऑगस्ट
D) सप्टेंबर
उत्तर: D) सप्टेंबर

8. राष्ट्रीय पोषण माह 2026 ची थीम कोणती आहे?
A) स्वस्थ भारत, सक्षम भारत
B) हमारी आंगनवाड़ी, हमारी जिम्मेदारी
C) पोषण से विकास
D) कुपोषण मुक्त भारत
उत्तर: B) हमारी आंगनवाड़ी, हमारी जिम्मेदारी

9. राष्ट्रीय पोषण माह कोणत्या मंत्रालयाशी संबंधित आहे?
A) आरोग्य मंत्रालय
B) शिक्षण मंत्रालय
C) महिला व बाल विकास मंत्रालय
D) कृषी मंत्रालय
उत्तर: C) महिला व बाल विकास मंत्रालय

10. देशभरात पोषणाशी संबंधित सेवा देण्यासाठी प्रमुख भूमिका कोण बजावते?
A) ग्रामपंचायत
B) अंगणवाडी केंद्रे
C) पोस्ट ऑफिस
D) रेल्वे स्थानके
उत्तर: B) अंगणवाडी केंद्रे

11. ORV ‘सागर मंथन’ हे काय आहे?
A) क्षेपणास्त्र
B) महासागर संशोधन जहाज
C) पाणबुडी
D) उपग्रह
उत्तर: B) महासागर संशोधन जहाज

12. ‘सागर मंथन’ हे जहाज कोणत्या संस्थेने तयार केले आहे?
A) HAL
B) DRDO
C) GRSE
D) ISRO
उत्तर: C) GRSE

13. GRSE चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Garden Reach Shipbuilders & Engineers
B) Government Research Ship Engineering
C) General Railway Ship Engineers
D) Global Research Ship Equipment
उत्तर: A) Garden Reach Shipbuilders & Engineers

14. ‘सागर मंथन’ कोणत्या संस्थेसाठी विकसित करण्यात आले आहे?
A) ISRO
B) NCPOR
C) BARC
D) CSIR
उत्तर: B) NCPOR

15. NCPOR चे मुख्य कार्यक्षेत्र कोणते आहे?
A) कृषी संशोधन
B) ध्रुवीय व महासागर संशोधन
C) संरक्षण उत्पादन
D) रेल्वे संशोधन
उत्तर: B) ध्रुवीय व महासागर संशोधन

16. Dronathon-2026 हा उपक्रम कोणाशी संबंधित आहे?
A) भारतीय नौदल
B) भारतीय लष्कर
C) भारतीय वायुसेना
D) भारतीय रेल्वे
उत्तर: C) भारतीय वायुसेना

17. Dronathon-2026 मध्ये कोणत्या तंत्रज्ञानावर भर देण्यात आला आहे?
A) सौर ऊर्जा
B) ड्रोन व काउंटर-ड्रोन
C) क्वांटम कॉम्प्युटिंग
D) बुलेट ट्रेन
उत्तर: B) ड्रोन व काउंटर-ड्रोन

18. UAS चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Universal Air System
B) Unmanned Aerial Systems
C) United Aircraft Service
D) Unmanned Air Satellite
उत्तर: B) Unmanned Aerial Systems

19. CUAS चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Counter-Unmanned Aerial Systems
B) Central Unmanned Air Service
C) Counter Utility Air System
D) Common Unmanned Aircraft Service
उत्तर: A) Counter-Unmanned Aerial Systems

20. रेल्वे मल्टिट्रॅकिंग प्रकल्पांमुळे कोणता फायदा होण्याची अपेक्षा आहे?
A) रेल्वे मार्गावरील गर्दी कमी होणे
B) विमानतळांची संख्या वाढणे
C) समुद्री वाहतूक वाढणे
D) पेट्रोल उत्पादन वाढणे
उत्तर: A) रेल्वे मार्गावरील गर्दी कमी होणे

21. मंजूर रेल्वे मल्टिट्रॅकिंग प्रकल्पांमध्ये सुमारे किती किलोमीटर नेटवर्कचा समावेश आहे?
A) 240 किमी
B) 350 किमी
C) 540 किमी
D) 750 किमी
उत्तर: C) 540 किमी

22. या रेल्वे प्रकल्पांचा सुमारे किती जिल्ह्यांना फायदा होणार आहे?
A) 10
B) 12
C) 17
D) 25
उत्तर: C) 17

23. खालीलपैकी कोणते राज्य या मल्टिट्रॅकिंग प्रकल्पांशी संबंधित आहे?
A) महाराष्ट्र
B) कर्नाटक
C) पंजाब
D) गुजरात
उत्तर: B) कर्नाटक

24. FCI चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Food Council of India
B) Food Corporation of India
C) Federal Corporation of India
D) Food Committee of India
उत्तर: B) Food Corporation of India

25. FCI शी संबंधित अलीकडील कराराचा मुख्य उद्देश काय आहे?
A) अन्नधान्य व्यवस्थापन अधिक कार्यक्षम करणे
B) नवीन विमानतळ बांधणे
C) संरक्षण उत्पादन वाढवणे
D) क्रीडा सुविधा वाढवणे
उत्तर: A) अन्नधान्य व्यवस्थापन अधिक कार्यक्षम करणे

26. साखरेच्या किमती नियंत्रणात ठेवण्यासाठी केंद्र सरकारने किती साखरेच्या शुल्कमुक्त आयातीला परवानगी दिली?
A) 5 लाख मेट्रिक टन
B) 8 लाख मेट्रिक टन
C) 10 लाख मेट्रिक टन
D) 15 लाख मेट्रिक टन
उत्तर: C) 10 लाख मेट्रिक टन

27. साखरेची आयात कोणत्या देशातून सुरू करण्यात आली?
A) ऑस्ट्रेलिया
B) ब्राझील
C) अमेरिका
D) जपान
उत्तर: B) ब्राझील

28. सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी आणि चिराग शेट्टी कोणत्या खेळाशी संबंधित आहेत?
A) टेनिस
B) हॉकी
C) बॅडमिंटन
D) टेबल टेनिस
उत्तर: C) बॅडमिंटन

29. सात्विक-चिराग जोडीने कोणते विजेतेपद मिळवले?
A) India Open
B) China Masters Super 750
C) Japan Open
D) Malaysia Masters
उत्तर: B) China Masters Super 750

30. China Masters Super 750 च्या अंतिम सामन्यात सात्विक-चिराग जोडीने कोणत्या देशाच्या जोडीचा पराभव केला?
A) जपान
B) इंडोनेशिया
C) चीन
D) दक्षिण कोरिया
उत्तर: C) चीन