3 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी | MPSC, SSC, Banking, Railway परीक्षेसाठी महत्त्वाच्या Current Affairs

स्पर्धा परीक्षांच्या तयारीमध्ये चालू घडामोडींना विशेष महत्त्व आहे. MPSC, UPSC, SSC, Banking, Railway, Police Bharti, Talathi, ZP, आरोग्य विभाग तसेच इतर सरकारी भरती परीक्षांमध्ये मागील काही महिन्यांतील राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय घडामोडींवर प्रश्न विचारले जातात. त्यामुळे दररोजच्या महत्त्वाच्या बातम्यांची नोंद करून त्यांची उजळणी करणे विद्यार्थ्यांसाठी फायदेशीर ठरते.

3 सप्टेंबर 2026 रोजी भारताच्या परराष्ट्र संबंधांपासून संरक्षण, अर्थव्यवस्था, अंतराळ संशोधन आणि जागतिक घडामोडींपर्यंत अनेक महत्त्वाच्या घटना घडल्या. विशेषतः भारत-बेल्जियम संबंधांमध्ये नवीन सहकार्य, संरक्षण क्षेत्रातील सहकार्य आणि ISROच्या EOS-05 मोहिमेची तयारी या बाबी परीक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या आहेत.

1. भारत-बेल्जियम संबंधांना नवे बळ

3 सप्टेंबर 2026 रोजी भारत आणि बेल्जियम यांच्यात विविध महत्त्वाच्या क्षेत्रांमध्ये सहकार्य वाढवण्यावर भर देण्यात आला. बेल्जियमचे पंतप्रधान बार्ट डी वेवर भारताच्या अधिकृत दौऱ्यावर आहेत. या भेटीदरम्यान पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि बेल्जियमच्या पंतप्रधानांमध्ये द्विपक्षीय चर्चा झाली.

या चर्चेमध्ये नवीकरणीय ऊर्जा, संरक्षण, महत्त्वाची खनिजे, सेमीकंडक्टर, संशोधन, स्टार्टअप आणि प्रतिभावान मनुष्यबळाची देवाणघेवाण यांसारख्या विषयांवर सहकार्य वाढवण्यावर चर्चा झाली. भारत आणि बेल्जियमने नवीकरणीय ऊर्जा क्षेत्रातील सहकार्याला चालना देण्यासाठी सामंजस्य करारही केले.

परीक्षेच्या दृष्टीने लक्षात ठेवण्यासारखे म्हणजे बेल्जियमची सेमीकंडक्टर क्षेत्रातील तांत्रिक क्षमता आणि भारताची उत्पादन क्षमता यांचा परस्परपूरक वापर करण्यावर भर देण्यात आला आहे.

2. भारत-बेल्जियम संरक्षण सहकार्य वाढणार

3 सप्टेंबर रोजी संरक्षण मंत्री राजनाथ सिंह यांनी बेल्जियमचे संरक्षण व परराष्ट्र व्यापार मंत्री थियो फ्रँकेन यांच्यासोबत नवी दिल्ली येथे द्विपक्षीय चर्चा केली.

या चर्चेमध्ये संरक्षण सहकार्य, उच्चस्तरीय भेटी, प्रशिक्षण आणि क्षमता विकास यावर भर देण्यात आला. तसेच इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील सागरी सुरक्षा सहकार्याचाही विषय चर्चेत आला.

याशिवाय भारत-बेल्जियम संरक्षण क्षेत्रातील उद्योगांच्या सहकार्याला चालना देण्यासाठी Defence CEOs Roundtable आणि B2B Meetings आयोजित करण्यात आल्या. दोन्ही देशांनी co-development आणि co-production म्हणजेच संयुक्त विकास व संयुक्त उत्पादनाच्या माध्यमातून संरक्षण क्षेत्रातील सहकार्य वाढवण्याची भूमिका मांडली.

ही घडामोड संरक्षण क्षेत्रातील आत्मनिर्भरता आणि भारताच्या संरक्षण उत्पादन क्षमतेच्या दृष्टीने महत्त्वाची आहे.

3. भारताच्या अर्थव्यवस्थेसाठी महत्त्वाची घडामोड

भारताच्या बँकिंग व्यवस्थेत सप्टेंबरच्या सुरुवातीला मोठ्या प्रमाणावर रुपयाची तरलता उपलब्ध झाली आहे. 3 सप्टेंबरपर्यंत बँकिंग प्रणालीतील अतिरिक्त रुपया तरलता सुमारे ₹9.7 लाख कोटी इतकी झाली असल्याचे अहवालातून समोर आले.

यामागे परकीय चलनाशी संबंधित ठेवींमधून मोठ्या प्रमाणावर डॉलर भारतात येणे हा एक महत्त्वाचा घटक आहे. या परिस्थितीमुळे RBIसमोर बाजारातील अतिरिक्त तरलता व्यवस्थापित करण्याचे आव्हान निर्माण झाले आहे.

अर्थव्यवस्था आणि Banking Awareness परीक्षांसाठी RBI, liquidity, foreign currency deposits आणि monetary policy हे महत्त्वाचे विषय ठरतात.

4. रुपयाची स्थिती सुधारली

3 सप्टेंबर रोजी भारतीय रुपया अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत मजबूत झाला. रुपया 94.485 प्रति डॉलर या पातळीवर बंद झाला आणि त्याने सुमारे दहा आठवड्यांतील सर्वोत्तम पातळी गाठली.

या सुधारणेमागे RBIशी संबंधित योजनांमधून झालेला मोठा डॉलर ओघ हा महत्त्वाचा घटक असल्याचे सांगण्यात आले.

परंतु दुसरीकडे कच्च्या तेलाच्या किमती, जागतिक आर्थिक परिस्थिती आणि अमेरिकेच्या व्याजदरांशी संबंधित अपेक्षा यांचा रुपयावर भविष्यात दबाव येऊ शकतो. त्यामुळे भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी परकीय चलन साठा आणि तेल आयात हे महत्त्वाचे घटक राहणार आहेत.

5. भारताचा परकीय चलन साठा मजबूत

भारताच्या परकीय चलन साठ्यात मोठी वाढ झाली असून तो सुमारे 729.3 अब्ज डॉलर या विक्रमी पातळीवर पोहोचल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले.

परकीय चलन साठा मजबूत असणे देशासाठी महत्त्वाचे असते. यामुळे आयात खर्च भागवणे, चलनातील अस्थिरता नियंत्रित करणे आणि जागतिक आर्थिक संकटाच्या काळात आर्थिक स्थैर्य राखणे तुलनेने सोपे होते.

स्पर्धा परीक्षेत प्रश्न विचारला जाऊ शकतो की, परकीय चलन साठ्याचे व्यवस्थापन भारतात कोण करते? याचे उत्तर आहे — भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI).

6. UPI आणि Alipay+ संदर्भातील प्रस्तावाला विलंब

भारताच्या डिजिटल पेमेंट क्षेत्राशी संबंधित एक महत्त्वाची घडामोड 3 सप्टेंबर रोजी समोर आली. भारताने UPI आणि Alipay+ यांच्यातील प्रस्तावित पेमेंट लिंक सुरक्षा आणि डेटा गोपनीयतेशी संबंधित चिंतेमुळे पुढे नेण्यास विलंब केला आहे.

या प्रस्तावाचा उद्देश भारत आणि आशियातील इतर देशांमध्ये प्रवास करणाऱ्या नागरिकांसाठी सीमापार डिजिटल पेमेंट अधिक सुलभ करणे हा होता. मात्र डेटा सुरक्षा, सायबर फसवणूक, मनी लॉन्डरिंग आणि ग्राहकांच्या व्यवहारातील माहितीच्या व्यवस्थापनाशी संबंधित प्रश्न उपस्थित झाले.

ही घटना भारताच्या Digital Payments, UPI आणि Data Security या तीन महत्त्वाच्या विषयांशी जोडलेली आहे.

7. ISROची EOS-05 मोहीम चर्चेत

भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेची GSLV-F17/EOS-05 मोहीमही 3 सप्टेंबर रोजी चर्चेत होती. या मोहिमेचे प्रक्षेपण 4 सप्टेंबर 2026 रोजी करण्याचे नियोजन करण्यात आले होते. ISROच्या माहितीनुसार GSLV-F17 हे GSLVचे 19वे उड्डाण आहे आणि त्याद्वारे EOS-05 हा पृथ्वी निरीक्षण उपग्रह प्रक्षेपित करण्यात येणार होता.

EOS-05 हा अत्याधुनिक Earth Observation Satellite आहे. विशेष म्हणजे तो Geosynchronous Orbit मधून भारताचा पहिला imaging satellite म्हणून महत्त्वाचा आहे.

विज्ञान व तंत्रज्ञानाच्या दृष्टीने ही घडामोड अत्यंत महत्त्वाची असून MPSC, SSC आणि इतर परीक्षांमध्ये ISROच्या मोहिमांवर प्रश्न विचारले जाण्याची शक्यता असते.

8. भारत-युक्रेन संबंध आणि राजनैतिक भूमिका

भारताचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी रशिया-युक्रेन संघर्षाच्या संदर्भात संवाद आणि राजनैतिक मार्गाचा पुरस्कार केला. संघर्षाचे निराकरण केवळ निर्बंध किंवा दंडात्मक उपायांमधून न होता संवाद, कूटनीती आणि वाटाघाटींमधून होणे आवश्यक असल्याची भारताची भूमिका कायम आहे.

भारताची परराष्ट्र धोरणातील ही भूमिका स्पर्धा परीक्षेसाठी महत्त्वाची आहे. विशेषतः Dialogue, Diplomacy आणि Negotiation या संकल्पना आंतरराष्ट्रीय संबंधांच्या प्रश्नांमध्ये उपयोगी ठरतात.

9. भारतातील शेअर बाजारात घसरण

3 सप्टेंबर 2026 रोजी भारतीय शेअर बाजारात घसरण झाली. Sensex सुमारे 417 अंकांनी घसरून 76,152.86 वर बंद झाला, तर Nifty 50 सुमारे 41 अंकांनी घसरून 23,873 वर बंद झाला.

IT क्षेत्रातील समभागांवर दबाव दिसून आला. त्याच वेळी Nifty Bank निर्देशांकात वाढ झाली. जागतिक बाजारातील अस्थिरता, कच्च्या तेलाच्या किमती आणि व्याजदरांबाबतच्या अपेक्षा यांचा बाजाराच्या दिशेवर परिणाम होत आहे.

Banking आणि Economy विषयांच्या तयारीसाठी Sensex, Nifty, RBI, रुपया, महागाई आणि व्याजदर या संकल्पनांची माहिती असणे आवश्यक आहे.

10. जागतिक तापमानवाढीबाबत चिंता

जागतिक स्तरावर हवामान बदल आणि तापमानवाढ हा देखील 3 सप्टेंबरच्या महत्त्वाच्या विषयांपैकी एक राहिला. जागतिक तापमानवाढीचे परिणाम वाढत असताना हवामान बदलाशी जुळवून घेणे, उत्सर्जन कमी करणे आणि दीर्घकालीन पर्यावरणीय धोरणे राबवणे यावर आंतरराष्ट्रीय पातळीवर भर दिला जात आहे.

हवामान बदल हा UPSC आणि MPSCसाठी दीर्घकाळ महत्त्वाचा विषय आहे. त्यामुळे Global Warming, Climate Change, Net Zero, Renewable Energy आणि Carbon Emissions यांची उजळणी विद्यार्थ्यांनी करावी.

3 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडींचा झटपट आढावा

• भारत-बेल्जियम संबंध अधिक मजबूत करण्यासाठी विविध क्षेत्रांत सहकार्य वाढवण्यावर भर.
• भारत आणि बेल्जियममध्ये नवीकरणीय ऊर्जा, संरक्षण, सेमीकंडक्टर आणि Critical Minerals क्षेत्रात सहकार्य.
• राजनाथ सिंह आणि बेल्जियमचे संरक्षण मंत्री थियो फ्रँकेन यांच्यात संरक्षणविषयक चर्चा.
• भारत-बेल्जियम संरक्षण उद्योगांमध्ये संयुक्त विकास व उत्पादनाला प्रोत्साहन.
• भारतीय बँकिंग व्यवस्थेत विक्रमी अतिरिक्त तरलता.
• रुपया डॉलरच्या तुलनेत मजबूत होऊन दहा आठवड्यांच्या उच्च पातळीवर.
• भारताचा परकीय चलन साठा सुमारे 729.3 अब्ज डॉलरवर.
• UPI-Alipay+ प्रस्ताव सुरक्षा आणि डेटा गोपनीयतेच्या कारणांमुळे रखडला.
• GSLV-F17/EOS-05 मोहिमेचे 4 सप्टेंबरला प्रक्षेपण नियोजित.
• Sensex आणि Niftyमध्ये 3 सप्टेंबर रोजी घसरण.
• रशिया-युक्रेन संघर्षाच्या निराकरणासाठी भारताने संवाद आणि कूटनीतीवर भर दिला.
• हवामान बदल आणि जागतिक तापमानवाढ हा महत्त्वाचा आंतरराष्ट्रीय विषय राहिला.

विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाची सूचना

3 सप्टेंबर 2026 च्या या चालू घडामोडींमध्ये भारत-बेल्जियम संबंध, संरक्षण सहकार्य, RBI व बँकिंग तरलता, रुपया, परकीय चलन साठा, UPI, ISRO आणि EOS-05 हे विषय विशेष महत्त्वाचे आहेत. आगामी MPSC, SSC, Banking, Railway आणि इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी या मुद्द्यांची स्वतंत्रपणे उजळणी करावी.

दररोजच्या चालू घडामोडींची फक्त बातमी म्हणून माहिती न घेता त्यामागील संस्था, देश, व्यक्ती, आकडे आणि महत्त्वाची संकल्पना लक्षात ठेवणे अधिक फायदेशीर ठरते. विशेषतः “कोण?”, “कुठे?”, “कधी?”, “कशासाठी?” आणि “कशाशी संबंधित?” या पाच प्रश्नांच्या माध्यमातून प्रत्येक बातमीचा अभ्यास केल्यास Current Affairs मधील गुण वाढवण्यास मदत होऊ शकते.

निष्कर्ष:
3 सप्टेंबर 2026 हा भारतासाठी परराष्ट्र संबंध, संरक्षण, अर्थव्यवस्था आणि अंतराळ संशोधनाच्या दृष्टीने महत्त्वाचा दिवस ठरला. भारत-बेल्जियम सहकार्याला मिळालेली नवी दिशा, अर्थव्यवस्थेतील वाढती तरलता, मजबूत परकीय चलन साठा आणि EOS-05 मोहिमेची तयारी या सर्व घडामोडी स्पर्धा परीक्षेच्या दृष्टीने विशेष महत्त्वाच्या आहेत.

हे देखील वाचा

2 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी: भारताची अर्थव्यवस्था, SCO शिखर परिषद, सेमीकॉन 2.0, कवच 4.0 आणि महत्त्वाच्या घडामोडी

1 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी: भारताच्या अर्थव्यवस्थेला मोठी झेप! GDP 7.8%, RBI मध्ये महत्त्वाची नियुक्ती, दुलीप ट्रॉफीत ईस्ट झोन फायनलमध्ये

30 ऑगस्ट 2026 चालू घडामोडी: भारत-उझबेकिस्तान संबंधांना नवे वळण, Future Warfare Course ते ₹5.68 कोटी जैवविविधता निधी

3 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी — 30 MCQ

1. भारताने 3 सप्टेंबर 2026 रोजी कोणत्या देशासोबत विविध क्षेत्रांतील सहकार्य वाढवण्यावर भर दिला?
A) फ्रान्स
B) बेल्जियम
C) जर्मनी
D) इटली
उत्तर: B) बेल्जियम

2. बेल्जियमचे पंतप्रधान कोण आहेत?
A) अलेक्झांडर डी क्रू
B) बार्ट डी वेवर
C) चार्ल्स मिशेल
D) थियो फ्रँकेन
उत्तर: B) बार्ट डी वेवर

3. भारत-बेल्जियम सहकार्यामध्ये खालीलपैकी कोणते क्षेत्र समाविष्ट आहे?
A) सेमीकंडक्टर
B) नवीकरणीय ऊर्जा
C) संरक्षण
D) वरील सर्व
उत्तर: D) वरील सर्व

4. भारताचे संरक्षण मंत्री कोण आहेत?
A) अमित शाह
B) राजनाथ सिंह
C) एस. जयशंकर
D) नितीन गडकरी
उत्तर: B) राजनाथ सिंह

5. राजनाथ सिंह यांनी 3 सप्टेंबर 2026 रोजी कोणत्या देशाच्या संरक्षण मंत्र्यांसोबत चर्चा केली?
A) बेल्जियम
B) जपान
C) अमेरिका
D) ऑस्ट्रेलिया
उत्तर: A) बेल्जियम

6. बेल्जियमचे संरक्षण व परराष्ट्र व्यापार मंत्री कोण आहेत?
A) बार्ट डी वेवर
B) थियो फ्रँकेन
C) चार्ल्स मिशेल
D) अलेक्झांडर डी क्रू
उत्तर: B) थियो फ्रँकेन

7. भारत-बेल्जियम संरक्षण सहकार्यामध्ये कोणत्या संकल्पनेवर भर देण्यात आला?
A) Buy Only
B) Co-development आणि Co-production
C) Import Only
D) Export Ban
उत्तर: B) Co-development आणि Co-production

8. भारत-बेल्जियम सहकार्यामध्ये खालीलपैकी कोणत्या क्षेत्राला महत्त्व देण्यात आले?
A) Critical Minerals
B) सेमीकंडक्टर
C) स्टार्टअप
D) वरील सर्व
उत्तर: D) वरील सर्व

9. 3 सप्टेंबर 2026 रोजी भारतीय रुपयाची कोणत्या चलनाच्या तुलनेत स्थिती सुधारली?
A) युरो
B) पौंड
C) अमेरिकन डॉलर
D) येन
उत्तर: C) अमेरिकन डॉलर

10. 3 सप्टेंबर 2026 रोजी रुपया अंदाजे किती प्रति डॉलरवर बंद झाला?
A) ₹84.48
B) ₹89.48
C) ₹94.48
D) ₹99.48
उत्तर: C) ₹94.48

11. भारताचा परकीय चलन साठा अंदाजे किती अब्ज डॉलरवर पोहोचला?
A) 529.3 अब्ज डॉलर
B) 629.3 अब्ज डॉलर
C) 729.3 अब्ज डॉलर
D) 829.3 अब्ज डॉलर
उत्तर: C) 729.3 अब्ज डॉलर

12. भारतातील परकीय चलन साठ्याचे व्यवस्थापन मुख्यतः कोण करते?
A) SEBI
B) RBI
C) SBI
D) वित्त आयोग
उत्तर: B) RBI

13. UPI संदर्भातील कोणता आंतरराष्ट्रीय पेमेंट लिंक प्रस्ताव चर्चेत होता?
A) UPI–Visa
B) UPI–Mastercard
C) UPI–Alipay+
D) UPI–PayPal
उत्तर: C) UPI–Alipay+

14. UPI-Alipay+ प्रस्तावाला विलंब होण्यामागे कोणते कारण नमूद करण्यात आले?
A) हवामान बदल
B) डेटा सुरक्षा व गोपनीयतेशी संबंधित चिंता
C) पेट्रोलच्या किमती
D) निवडणुका
उत्तर: B) डेटा सुरक्षा व गोपनीयतेशी संबंधित चिंता

15. UPI चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Unified Payment India
B) United Payments Interface
C) Unified Payments Interface
D) Universal Payment Interface
उत्तर: C) Unified Payments Interface

16. भारताची डिजिटल पेमेंट प्रणाली UPI कोणत्या संस्थेशी संबंधित आहे?
A) NPCI
B) ISRO
C) DRDO
D) SEBI
उत्तर: A) NPCI

17. 3 सप्टेंबर 2026 रोजी कोणती ISRO मोहीम चर्चेत होती?
A) Chandrayaan-4
B) GSLV-F17/EOS-05
C) Aditya-L2
D) Mangalyaan-2
उत्तर: B) GSLV-F17/EOS-05

18. EOS-05 हा कोणत्या प्रकारचा उपग्रह आहे?
A) हवामान निरीक्षण उपग्रह
B) पृथ्वी निरीक्षण उपग्रह
C) दळणवळण उपग्रह
D) नेव्हिगेशन उपग्रह
उत्तर: B) पृथ्वी निरीक्षण उपग्रह

19. EOS-05 मोहिमेसाठी कोणत्या प्रक्षेपण वाहनाचा वापर करण्यात येणार आहे?
A) PSLV-C60
B) SSLV-D5
C) GSLV-F17
D) LVM3-M6
उत्तर: C) GSLV-F17

20. GSLV-F17/EOS-05 मोहिमेचे नियोजित प्रक्षेपण कधी होते?
A) 2 सप्टेंबर 2026
B) 3 सप्टेंबर 2026
C) 4 सप्टेंबर 2026
D) 5 सप्टेंबर 2026
उत्तर: C) 4 सप्टेंबर 2026

21. ISRO चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Indian Space Research Organisation
B) International Space Research Organisation
C) Indian Satellite Research Organisation
D) India Space Science Organisation
उत्तर: A) Indian Space Research Organisation

22. ISRO चे मुख्यालय कुठे आहे?
A) मुंबई
B) हैदराबाद
C) बेंगळुरू
D) चेन्नई
उत्तर: C) बेंगळुरू

23. भारताचे परराष्ट्र मंत्री कोण आहेत?
A) राजनाथ सिंह
B) एस. जयशंकर
C) पीयूष गोयल
D) अश्विनी वैष्णव
उत्तर: B) एस. जयशंकर

24. रशिया-युक्रेन संघर्षाच्या संदर्भात भारताने कोणत्या मार्गावर भर दिला?
A) लष्करी कारवाई
B) संवाद व कूटनीती
C) व्यापार बंदी
D) आर्थिक निर्बंध
उत्तर: B) संवाद व कूटनीती

25. 3 सप्टेंबर 2026 रोजी Sensex मध्ये अंदाजे किती अंकांची घसरण झाली?
A) 117 अंक
B) 217 अंक
C) 417 अंक
D) 617 अंक
उत्तर: C) 417 अंक

26. 3 सप्टेंबर 2026 रोजी Sensex अंदाजे कोणत्या पातळीवर बंद झाला?
A) 66,152
B) 71,152
C) 76,153
D) 81,153
उत्तर: C) 76,153

27. 3 सप्टेंबर 2026 रोजी Nifty 50 अंदाजे कोणत्या पातळीवर बंद झाला?
A) 21,873
B) 22,873
C) 23,873
D) 24,873
उत्तर: C) 23,873

28. भारत-बेल्जियम सहकार्यामध्ये खालीलपैकी कोणत्या क्षेत्राचा समावेश नव्हता?
A) संरक्षण
B) नवीकरणीय ऊर्जा
C) सेमीकंडक्टर
D) अंतराळ पर्यटन
उत्तर: D) अंतराळ पर्यटन

29. Critical Minerals म्हणजे काय?
A) सामान्य बांधकाम साहित्य
B) आर्थिक व धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाची खनिजे
C) केवळ इंधन
D) केवळ मौल्यवान धातू
उत्तर: B) आर्थिक व धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाची खनिजे

30. 3 सप्टेंबर 2026 च्या चालू घडामोडींमध्ये खालीलपैकी कोणता विषय विज्ञान-तंत्रज्ञानाशी संबंधित आहे?
A) EOS-05
B) रुपया
C) Sensex
D) UPI-Alipay+
उत्तर: A) EOS-05

उत्तरतालिका

1-B, 2-B, 3-D, 4-B, 5-A, 6-B, 7-B, 8-D, 9-C, 10-C, 11-C, 12-B, 13-C, 14-B, 15-C, 16-A, 17-B, 18-B, 19-C, 20-C, 21-A, 22-C, 23-B, 24-B, 25-C, 26-C, 27-C, 28-D, 29-B, 30-A3 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी — 30 MCQ

1. भारताने 3 सप्टेंबर 2026 रोजी कोणत्या देशासोबत विविध क्षेत्रांतील सहकार्य वाढवण्यावर भर दिला?
A) फ्रान्स
B) बेल्जियम
C) जर्मनी
D) इटली
उत्तर: B) बेल्जियम

2. बेल्जियमचे पंतप्रधान कोण आहेत?
A) अलेक्झांडर डी क्रू
B) बार्ट डी वेवर
C) चार्ल्स मिशेल
D) थियो फ्रँकेन
उत्तर: B) बार्ट डी वेवर

3. भारत-बेल्जियम सहकार्यामध्ये खालीलपैकी कोणते क्षेत्र समाविष्ट आहे?
A) सेमीकंडक्टर
B) नवीकरणीय ऊर्जा
C) संरक्षण
D) वरील सर्व
उत्तर: D) वरील सर्व

4. भारताचे संरक्षण मंत्री कोण आहेत?
A) अमित शाह
B) राजनाथ सिंह
C) एस. जयशंकर
D) नितीन गडकरी
उत्तर: B) राजनाथ सिंह

5. राजनाथ सिंह यांनी 3 सप्टेंबर 2026 रोजी कोणत्या देशाच्या संरक्षण मंत्र्यांसोबत चर्चा केली?
A) बेल्जियम
B) जपान
C) अमेरिका
D) ऑस्ट्रेलिया
उत्तर: A) बेल्जियम

6. बेल्जियमचे संरक्षण व परराष्ट्र व्यापार मंत्री कोण आहेत?
A) बार्ट डी वेवर
B) थियो फ्रँकेन
C) चार्ल्स मिशेल
D) अलेक्झांडर डी क्रू
उत्तर: B) थियो फ्रँकेन

7. भारत-बेल्जियम संरक्षण सहकार्यामध्ये कोणत्या संकल्पनेवर भर देण्यात आला?
A) Buy Only
B) Co-development आणि Co-production
C) Import Only
D) Export Ban
उत्तर: B) Co-development आणि Co-production

8. भारत-बेल्जियम सहकार्यामध्ये खालीलपैकी कोणत्या क्षेत्राला महत्त्व देण्यात आले?
A) Critical Minerals
B) सेमीकंडक्टर
C) स्टार्टअप
D) वरील सर्व
उत्तर: D) वरील सर्व

9. 3 सप्टेंबर 2026 रोजी भारतीय रुपयाची कोणत्या चलनाच्या तुलनेत स्थिती सुधारली?
A) युरो
B) पौंड
C) अमेरिकन डॉलर
D) येन
उत्तर: C) अमेरिकन डॉलर

10. 3 सप्टेंबर 2026 रोजी रुपया अंदाजे किती प्रति डॉलरवर बंद झाला?
A) ₹84.48
B) ₹89.48
C) ₹94.48
D) ₹99.48
उत्तर: C) ₹94.48

11. भारताचा परकीय चलन साठा अंदाजे किती अब्ज डॉलरवर पोहोचला?
A) 529.3 अब्ज डॉलर
B) 629.3 अब्ज डॉलर
C) 729.3 अब्ज डॉलर
D) 829.3 अब्ज डॉलर
उत्तर: C) 729.3 अब्ज डॉलर

12. भारतातील परकीय चलन साठ्याचे व्यवस्थापन मुख्यतः कोण करते?
A) SEBI
B) RBI
C) SBI
D) वित्त आयोग
उत्तर: B) RBI

13. UPI संदर्भातील कोणता आंतरराष्ट्रीय पेमेंट लिंक प्रस्ताव चर्चेत होता?
A) UPI–Visa
B) UPI–Mastercard
C) UPI–Alipay+
D) UPI–PayPal
उत्तर: C) UPI–Alipay+

14. UPI-Alipay+ प्रस्तावाला विलंब होण्यामागे कोणते कारण नमूद करण्यात आले?
A) हवामान बदल
B) डेटा सुरक्षा व गोपनीयतेशी संबंधित चिंता
C) पेट्रोलच्या किमती
D) निवडणुका
उत्तर: B) डेटा सुरक्षा व गोपनीयतेशी संबंधित चिंता

15. UPI चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Unified Payment India
B) United Payments Interface
C) Unified Payments Interface
D) Universal Payment Interface
उत्तर: C) Unified Payments Interface

16. भारताची डिजिटल पेमेंट प्रणाली UPI कोणत्या संस्थेशी संबंधित आहे?
A) NPCI
B) ISRO
C) DRDO
D) SEBI
उत्तर: A) NPCI

17. 3 सप्टेंबर 2026 रोजी कोणती ISRO मोहीम चर्चेत होती?
A) Chandrayaan-4
B) GSLV-F17/EOS-05
C) Aditya-L2
D) Mangalyaan-2
उत्तर: B) GSLV-F17/EOS-05

18. EOS-05 हा कोणत्या प्रकारचा उपग्रह आहे?
A) हवामान निरीक्षण उपग्रह
B) पृथ्वी निरीक्षण उपग्रह
C) दळणवळण उपग्रह
D) नेव्हिगेशन उपग्रह
उत्तर: B) पृथ्वी निरीक्षण उपग्रह

19. EOS-05 मोहिमेसाठी कोणत्या प्रक्षेपण वाहनाचा वापर करण्यात येणार आहे?
A) PSLV-C60
B) SSLV-D5
C) GSLV-F17
D) LVM3-M6
उत्तर: C) GSLV-F17

20. GSLV-F17/EOS-05 मोहिमेचे नियोजित प्रक्षेपण कधी होते?
A) 2 सप्टेंबर 2026
B) 3 सप्टेंबर 2026
C) 4 सप्टेंबर 2026
D) 5 सप्टेंबर 2026
उत्तर: C) 4 सप्टेंबर 2026

21. ISRO चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Indian Space Research Organisation
B) International Space Research Organisation
C) Indian Satellite Research Organisation
D) India Space Science Organisation
उत्तर: A) Indian Space Research Organisation

22. ISRO चे मुख्यालय कुठे आहे?
A) मुंबई
B) हैदराबाद
C) बेंगळुरू
D) चेन्नई
उत्तर: C) बेंगळुरू

23. भारताचे परराष्ट्र मंत्री कोण आहेत?
A) राजनाथ सिंह
B) एस. जयशंकर
C) पीयूष गोयल
D) अश्विनी वैष्णव
उत्तर: B) एस. जयशंकर

24. रशिया-युक्रेन संघर्षाच्या संदर्भात भारताने कोणत्या मार्गावर भर दिला?
A) लष्करी कारवाई
B) संवाद व कूटनीती
C) व्यापार बंदी
D) आर्थिक निर्बंध
उत्तर: B) संवाद व कूटनीती

25. 3 सप्टेंबर 2026 रोजी Sensex मध्ये अंदाजे किती अंकांची घसरण झाली?
A) 117 अंक
B) 217 अंक
C) 417 अंक
D) 617 अंक
उत्तर: C) 417 अंक

26. 3 सप्टेंबर 2026 रोजी Sensex अंदाजे कोणत्या पातळीवर बंद झाला?
A) 66,152
B) 71,152
C) 76,153
D) 81,153
उत्तर: C) 76,153

27. 3 सप्टेंबर 2026 रोजी Nifty 50 अंदाजे कोणत्या पातळीवर बंद झाला?
A) 21,873
B) 22,873
C) 23,873
D) 24,873
उत्तर: C) 23,873

28. भारत-बेल्जियम सहकार्यामध्ये खालीलपैकी कोणत्या क्षेत्राचा समावेश नव्हता?
A) संरक्षण
B) नवीकरणीय ऊर्जा
C) सेमीकंडक्टर
D) अंतराळ पर्यटन
उत्तर: D) अंतराळ पर्यटन

29. Critical Minerals म्हणजे काय?
A) सामान्य बांधकाम साहित्य
B) आर्थिक व धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाची खनिजे
C) केवळ इंधन
D) केवळ मौल्यवान धातू
उत्तर: B) आर्थिक व धोरणात्मकदृष्ट्या महत्त्वाची खनिजे

30. 3 सप्टेंबर 2026 च्या चालू घडामोडींमध्ये खालीलपैकी कोणता विषय विज्ञान-तंत्रज्ञानाशी संबंधित आहे?
A) EOS-05
B) रुपया
C) Sensex
D) UPI-Alipay+
उत्तर: A) EOS-05

उत्तरतालिका

1-B, 2-B, 3-D, 4-B, 5-A, 6-B, 7-B, 8-D, 9-C, 10-C, 11-C, 12-B, 13-C, 14-B, 15-C, 16-A, 17-B, 18-B, 19-C, 20-C, 21-A, 22-C, 23-B, 24-B, 25-C, 26-C, 27-C, 28-D, 29-B, 30-A