24 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी: आजच्या महत्त्वाच्या राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय घडामोडी

24 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी स्पर्धा परीक्षेची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाच्या आहेत. UPSC, MPSC, SSC, Banking, Railway, Police Bharti, Talathi, शिक्षक भरती आणि इतर सरकारी परीक्षांमध्ये चालू घडामोडींवर आधारित प्रश्न विचारले जातात. त्यामुळे दररोजच्या महत्त्वाच्या घटना, सरकारी निर्णय, संरक्षण क्षेत्रातील घडामोडी, अर्थव्यवस्था, विज्ञान-तंत्रज्ञान, आंतरराष्ट्रीय संबंध आणि क्रीडा क्षेत्रातील बातम्यांचा अभ्यास करणे आवश्यक आहे.

आजच्या घडामोडींमध्ये आयुष्मान भारत योजनेची 8 वर्षे, KAVACH 4.0, संरक्षण क्षेत्रातील SAT-SAAW करार, BRICS कर प्राधिकरणांची बैठक, भारत-नेदरलँड्स जल सहकार्य आणि Yudh Abhyas 2026 यांसारख्या विषयांचा समावेश आहे. खाली 24 सप्टेंबर 2026 रोजी चर्चेत असलेल्या महत्त्वाच्या घडामोडी सोप्या मराठीत पाहूया.

1. आयुष्मान भारत PM-JAY योजनेला 8 वर्षे

आयुष्मान भारत प्रधानमंत्री जन आरोग्य योजना (AB PM-JAY) सुरू होऊन आठ वर्षे पूर्ण झाली आहेत. या योजनेच्या माध्यमातून देशातील मोठ्या संख्येने नागरिकांना आरोग्य संरक्षण उपलब्ध करून देण्यात आले आहे.

केंद्र सरकारच्या माहितीनुसार, AB PM-JAY अंतर्गत 60 कोटींपेक्षा जास्त लाभार्थी समाविष्ट झाले आहेत. योजनेअंतर्गत पात्र कुटुंबांना दरवर्षी ₹5 लाखांपर्यंत आरोग्य विमा संरक्षण दिले जाते.

24 सप्टेंबर रोजी आरोग्य मंत्रालयाने Arogya Manthan 2026 संदर्भात माहिती दिली. तसेच Ayushman Bharat Digital Mission (ABDM) ला देखील पाच वर्षे पूर्ण होत आहेत. सप्टेंबर 2026 पर्यंत 97.8 कोटींपेक्षा जास्त ABHA तयार झाल्याची माहिती सरकारने दिली आहे.

परीक्षेसाठी लक्षात ठेवा:

• योजना – आयुष्मान भारत PM-JAY
• सुरुवात – 2018
• आरोग्य संरक्षण – ₹5 लाखांपर्यंत
• ABDM – डिजिटल आरोग्य व्यवस्था

2. KAVACH 4.0 ची दक्षिण मध्य रेल्वेवर पहिली अंमलबजावणी

भारतीय रेल्वेच्या सुरक्षा व्यवस्थेसाठी महत्त्वाची असलेली KAVACH 4.0 प्रणाली दक्षिण मध्य रेल्वेवर प्रथमच कार्यान्वित करण्यात आली.

हैदराबाद विभागातील मलकाजगिरी-कामारेड्डी या मार्गावरील 108 Route Kilometres क्षेत्रात KAVACH 4.0 लागू करण्यात आले आहे.

KAVACH ही भारतात विकसित केलेली Automatic Train Protection (ATP) प्रणाली आहे. ही प्रणाली रेल्वेच्या सुरक्षिततेसाठी महत्त्वाची असून, सिग्नलचे उल्लंघन आणि वेगाशी संबंधित धोकादायक परिस्थिती कमी करण्यासाठी मदत करते.

KAVACH 4.0 मध्ये अधिक अचूक लोकेशन, मोठ्या यार्डमध्ये सिग्नलची सुधारित माहिती, Optical Fibre Cable द्वारे स्टेशन-टू-स्टेशन इंटरफेस आणि Electronic Interlocking सोबत थेट इंटरफेस यांसारख्या सुविधा आहेत.

महत्त्वाचे: KAVACH ही भारतात विकसित केलेली Automatic Train Protection प्रणाली आहे.

3. भारतीय वायुदलासाठी ₹810.79 कोटींचा संरक्षण करार

संरक्षण मंत्रालयाने Bharat Dynamics Limited (BDL) सोबत सुमारे ₹810.79 कोटींचा करार केला आहे.

या कराराअंतर्गत भारतीय वायुदलासाठी 160 Satellite Smart Anti-Airfield Weapons (SAT-SAAW) आणि संबंधित उपकरणांचा समावेश आहे.

या प्रकारच्या स्वदेशी संरक्षण उपकरणांमुळे भारतीय संरक्षण उत्पादन क्षमता आणि आत्मनिर्भर भारताच्या उद्दिष्टाला चालना मिळते.

ही बातमी संरक्षण क्षेत्र आणि स्वदेशी संरक्षण तंत्रज्ञानाच्या दृष्टीने स्पर्धा परीक्षांसाठी महत्त्वाची आहे. 23 सप्टेंबर रोजी या कराराची अधिकृत माहिती प्रसिद्ध करण्यात आली होती आणि 24 सप्टेंबरच्या चालू घडामोडींमध्येही ती महत्त्वाची ठरली.

4. BRICS कर प्राधिकरणांच्या प्रमुखांची बैठक

नवी दिल्ली येथे BRICS Heads of Tax Authorities Meeting आयोजित करण्यात आली. भारताच्या BRICS कर सहकार्याच्या अध्यक्षपदाच्या काळातील ही महत्त्वाची बैठक होती.

या बैठकीत ब्राझील, चीन, इजिप्त, इथिओपिया, भारत, इंडोनेशिया, इराण, रशिया, दक्षिण आफ्रिका आणि संयुक्त अरब अमिराती या देशांच्या कर प्रशासनांचे प्रतिनिधी सहभागी झाले.

बैठकीत International Taxation and Transfer Pricing तसेच Revenue Statistics या दोन नवीन Working Groups स्थापन करण्यात आले. तसेच BRICS Tax Progress Report 2026 स्वीकारण्यात आला.

2027 मध्ये BRICS कर सहकार्याच्या ट्रॅकचे अध्यक्षपद चीन स्वीकारणार आहे.

5. भारताची जागतिक आरोग्य क्षेत्रातील भूमिका

न्यूयॉर्क येथे सुरू असलेल्या 81व्या संयुक्त राष्ट्र महासभेच्या (UNGA81) पार्श्वभूमीवर भारताने सार्वत्रिक आरोग्य कव्हरेज, हिपॅटायटिस निर्मूलन आणि सिकल सेल आजारावरील उपाययोजनांबाबत आपली भूमिका मांडली.

भारताने Ayushman Arogya Mandirs, AB-PMJAY आणि e-Sanjeevani यांसारख्या उपक्रमांच्या माध्यमातून सार्वजनिक आरोग्य व्यवस्था मजबूत करण्याच्या प्रयत्नांची माहिती दिली.

भारताने 2030 पर्यंत Hepatitis elimination च्या दिशेने प्रयत्न सुरू असल्याचेही अधोरेखित केले. तसेच सिकल सेल आजारासाठी जागतिक भागीदारांसोबत सहकार्य वाढवण्यावर भर देण्यात आला.

6. भारत-अमेरिका Yudh Abhyas 2026

भारत आणि अमेरिका यांच्यातील संयुक्त लष्करी सराव Yudh Abhyas 2026 सुरू आहे.

या सरावाची 22वी आवृत्ती उत्तराखंडमधील Auli आणि राजस्थानमधील Mahajan Field Firing Range येथे आयोजित करण्यात आली आहे.

या सरावामध्ये दोन्ही देशांच्या सैन्याचे सुमारे 600-600 जवान सहभागी झाले आहेत. पर्वतीय आणि अर्ध-पर्वतीय भागातील संयुक्त लष्करी कारवाई, interoperability, संयुक्त नियोजन तसेच ड्रोन आणि autonomous systems यांसारख्या आधुनिक तंत्रज्ञानावर प्रशिक्षण दिले जात आहे.

परीक्षेसाठी:
Yudh Abhyas – भारत आणि अमेरिका यांचा संयुक्त लष्करी सराव.

7. भारत-नेदरलँड्स जल सहकार्य

नवी दिल्ली येथे India International Water Week 2026 च्या पार्श्वभूमीवर भारत आणि नेदरलँड्समध्ये जल क्षेत्रातील सहकार्यावर चर्चा झाली.

दोन्ही देशांनी गुजरातमधील Kalpasar Project संदर्भात तांत्रिक सहकार्य पुढे नेण्याबाबत महत्त्वपूर्ण चर्चा केली.

जल व्यवस्थापन, पाणी सुरक्षा, तंत्रज्ञान आणि शाश्वत विकास या क्षेत्रांमध्ये भारत-नेदरलँड्स सहकार्य वाढत आहे.

8. खाद्यतेलाच्या आयात शुल्कात कपात

24 सप्टेंबर रोजी केंद्र सरकारने काही प्रमुख कच्च्या खाद्यतेलांवरील Basic Customs Duty (BCD) कमी करण्याचा निर्णय घेतला.

जागतिक बाजारातील खाद्यतेलाच्या वाढत्या किमतींचा परिणाम देशांतर्गत बाजारावर होऊ नये आणि ग्राहकांना दिलासा मिळावा हा या निर्णयामागील उद्देश असल्याचे सरकारी माहितीत नमूद करण्यात आले आहे.

कच्चे पाम, सोयाबीन आणि सूर्यफूल तेल यांसारख्या प्रमुख खाद्यतेलांशी संबंधित आयात शुल्क कपातीचा हा निर्णय अर्थव्यवस्था आणि महागाईच्या दृष्टीने महत्त्वाचा आहे.

9. भारतीय रुपयावर दबाव

24 सप्टेंबरच्या व्यापारात भारतीय रुपया डॉलरच्या तुलनेत ₹95.96 प्रति डॉलर या पातळीवर बंद झाल्याचे Business Standard ने नोंदवले.

कच्च्या तेलाच्या किमती आणि अमेरिकन ट्रेझरी यिल्डमध्ये वाढ यांचा बाजारावर परिणाम झाल्याचे वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे.

चलन बाजारातील बदलांचा परिणाम आयात खर्च, पेट्रोलियम उत्पादने आणि महागाईवर होऊ शकतो. त्यामुळे स्पर्धा परीक्षांसाठी रुपया-डॉलर विनिमय दराशी संबंधित बातम्या महत्त्वाच्या ठरतात.

10. भारतासाठी नवीन आर्थिक आणि तांत्रिक घडामोडी

24 सप्टेंबरच्या आर्थिक घडामोडींमध्ये भारतातील तंत्रज्ञान, AI आणि डिजिटल पायाभूत सुविधांशी संबंधित बातम्यांनाही महत्त्व मिळाले.

Microsoft ने तेलंगणामध्ये India South Central data centre region सुरू केल्याची माहिती Business Standard ने दिली. तेलंगणा सरकार AI आणि डिजिटल पायाभूत सुविधांसाठी मोठ्या प्रमाणात गुंतवणुकीचे लक्ष्य ठेवत आहे.

यामुळे भारतातील Cloud Computing, Artificial Intelligence आणि Data Centre क्षेत्राचा विस्तार हा परीक्षेच्या दृष्टीने अभ्यासाचा विषय ठरतो.

24 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी – झटपट उजळणी

निष्कर्ष

24 सप्टेंबर 2026 च्या चालू घडामोडींमध्ये आरोग्य, रेल्वे सुरक्षा, संरक्षण, कर सहकार्य, आंतरराष्ट्रीय संबंध, अर्थव्यवस्था आणि तंत्रज्ञान या विविध क्षेत्रांतील महत्त्वाच्या घटनांचा समावेश आहे. विशेषतः KAVACH 4.0, SAT-SAAW करार, आयुष्मान भारत, BRICS Tax Meeting आणि Yudh Abhyas 2026 हे विषय आगामी स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने अभ्यासण्यासारखे आहेत.

दररोजच्या चालू घडामोडींचा अभ्यास करताना केवळ बातमी लक्षात न ठेवता योजना कोणाची, सुरुवात कधी, संबंधित संस्था कोणती, ठिकाण कोणते आणि महत्त्वाची आकडेवारी काय हे मुद्दे स्वतंत्रपणे लक्षात ठेवणे अधिक उपयुक्त ठरते.

24 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी – 30 MCQ

1. आयुष्मान भारत PM-JAY योजनेला 2026 मध्ये किती वर्षे पूर्ण झाली?
A) 6 वर्षे
B) 7 वर्षे
C) 8 वर्षे
D) 10 वर्षे
उत्तर: C) 8 वर्षे

2. PM-JAY अंतर्गत पात्र कुटुंबाला दरवर्षी किती रुपयांपर्यंत आरोग्य संरक्षण मिळते?
A) ₹2 लाख
B) ₹3 लाख
C) ₹5 लाख
D) ₹10 लाख
उत्तर: C) ₹5 लाख

3. Ayushman Bharat Digital Mission (ABDM) ला 2026 मध्ये किती वर्षे पूर्ण होत आहेत?
A) 3 वर्षे
B) 4 वर्षे
C) 5 वर्षे
D) 6 वर्षे
उत्तर: C) 5 वर्षे

4. KAVACH 4.0 ही कोणत्या क्षेत्राशी संबंधित प्रणाली आहे?
A) विमान सुरक्षा
B) रेल्वे सुरक्षा
C) सागरी सुरक्षा
D) सायबर सुरक्षा
उत्तर: B) रेल्वे सुरक्षा

5. KAVACH 4.0 कोणत्या प्रकारची प्रणाली आहे?
A) Automatic Train Protection
B) Automatic Ticketing System
C) Railway Reservation System
D) Freight Management System
उत्तर: A) Automatic Train Protection

6. KAVACH 4.0 ची पहिली अंमलबजावणी कोणत्या रेल्वेवर करण्यात आली?
A) पश्चिम रेल्वे
B) मध्य रेल्वे
C) दक्षिण मध्य रेल्वे
D) उत्तर रेल्वे
उत्तर: C) दक्षिण मध्य रेल्वे

7. KAVACH 4.0 कोणत्या मार्गाच्या 108 Route Kilometres भागात लागू करण्यात आले?
A) मुंबई–पुणे
B) मलकाजगिरी–कामारेड्डी
C) दिल्ली–आग्रा
D) नागपूर–भोपाळ
उत्तर: B) मलकाजगिरी–कामारेड्डी

8. SAT-SAAW संबंधित करार कोणत्या कंपनीसोबत करण्यात आला?
A) HAL
B) BEL
C) BDL
D) DRDO
उत्तर: C) BDL

9. SAT-SAAW कराराची किंमत किती होती?
A) ₹510.79 कोटी
B) ₹610.79 कोटी
C) ₹810.79 कोटी
D) ₹910.79 कोटी
उत्तर: C) ₹810.79 कोटी

10. भारतीय वायुदलासाठी किती SAT-SAAW शस्त्रांचा करार करण्यात आला?
A) 100
B) 120
C) 160
D) 200
उत्तर: C) 160

11. BRICS Heads of Tax Authorities Meeting कुठे आयोजित करण्यात आली?
A) मुंबई
B) नवी दिल्ली
C) बीजिंग
D) मॉस्को
उत्तर: B) नवी दिल्ली

12. 2027 मध्ये BRICS कर सहकार्याच्या ट्रॅकचे अध्यक्षपद कोण स्वीकारणार आहे?
A) भारत
B) रशिया
C) चीन
D) ब्राझील
उत्तर: C) चीन

13. BRICS Tax Meeting मध्ये खालीलपैकी कोणते Working Group स्थापन करण्यात आले?
A) International Taxation and Transfer Pricing
B) Space Research
C) Defence Cooperation
D) Tourism Development
उत्तर: A) International Taxation and Transfer Pricing

14. भारताने 2030 पर्यंत कोणत्या आजाराच्या निर्मूलनाचे लक्ष्य अधोरेखित केले?
A) मलेरिया
B) हिपॅटायटिस
C) डेंग्यू
D) क्षयरोग
उत्तर: B) हिपॅटायटिस

15. सिकल सेल आजाराशी संबंधित उपक्रम कोणत्या क्षेत्राशी संबंधित आहे?
A) आरोग्य
B) संरक्षण
C) कृषी
D) रेल्वे
उत्तर: A) आरोग्य

16. Yudh Abhyas हा भारताचा कोणत्या देशासोबतचा लष्करी सराव आहे?
A) फ्रान्स
B) अमेरिका
C) जपान
D) ऑस्ट्रेलिया
उत्तर: B) अमेरिका

17. Yudh Abhyas 2026 ची कोणती आवृत्ती आयोजित करण्यात आली?
A) 20वी
B) 21वी
C) 22वी
D) 23वी
उत्तर: C) 22वी

18. Yudh Abhyas 2026 मध्ये भारत आणि अमेरिकेचे अंदाजे किती जवान सहभागी झाले?
A) 300-300
B) 400-400
C) 500-500
D) 600-600
उत्तर: D) 600-600

19. Yudh Abhyas 2026 च्या सरावासाठी खालीलपैकी कोणते ठिकाण नमूद केले आहे?
A) Auli
B) Leh
C) Pune
D) Chennai
उत्तर: A) Auli

20. Auli कोणत्या राज्यात आहे?
A) हिमाचल प्रदेश
B) उत्तराखंड
C) सिक्कीम
D) अरुणाचल प्रदेश
उत्तर: B) उत्तराखंड

21. India International Water Week 2026 च्या पार्श्वभूमीवर भारताने कोणत्या देशासोबत जल सहकार्यावर चर्चा केली?
A) नेदरलँड्स
B) जर्मनी
C) फ्रान्स
D) नॉर्वे
उत्तर: A) नेदरलँड्स

22. भारत-नेदरलँड्स जल सहकार्य चर्चेत कोणता प्रकल्प चर्चेत होता?
A) केन-बेतवा प्रकल्प
B) काल्पसर प्रकल्प
C) सरदार सरोवर प्रकल्प
D) पोलावरम प्रकल्प
उत्तर: B) काल्पसर प्रकल्प

23. केंद्र सरकारने कोणत्या वस्तूंच्या आयात शुल्कात कपात करण्याचा निर्णय घेतला?
A) कापूस
B) खाद्यतेल
C) चहा
D) गहू
उत्तर: B) खाद्यतेल

24. खालीलपैकी कोणते कच्चे खाद्यतेल आयात शुल्क कपातीशी संबंधित आहे?
A) पाम तेल
B) ऑलिव्ह तेल
C) तीळ तेल
D) मोहरी तेल
उत्तर: A) पाम तेल

25. 24 सप्टेंबर 2026 रोजी रुपया डॉलरच्या तुलनेत सुमारे कोणत्या पातळीवर बंद झाल्याचे वृत्त आहे?
A) ₹85.96
B) ₹90.96
C) ₹95.96
D) ₹100.96
उत्तर: C) ₹95.96

26. रुपयाच्या मूल्यावर खालीलपैकी कोणत्या घटकांचा परिणाम झाल्याचे वृत्तात नमूद करण्यात आले?
A) कच्च्या तेलाच्या किमती
B) अमेरिकन ट्रेझरी यिल्ड
C) दोन्ही
D) यापैकी नाही
उत्तर: C) दोन्ही

27. UNGA 2026 मध्ये कोणते अधिवेशन आयोजित करण्यात आले?
A) 79वे
B) 80वे
C) 81वे
D) 82वे
उत्तर: C) 81वे

28. ABHA चा संबंध कोणत्या क्षेत्राशी आहे?
A) डिजिटल आरोग्य
B) डिजिटल बँकिंग
C) डिजिटल शिक्षण
D) डिजिटल शेती
उत्तर: A) डिजिटल आरोग्य

29. KAVACH प्रणालीचा प्रमुख उद्देश काय आहे?
A) रेल्वे तिकीट विक्री वाढवणे
B) रेल्वे सुरक्षितता वाढवणे
C) रेल्वे मालवाहतूक वाढवणे
D) रेल्वे स्थानकांचे सुशोभीकरण
उत्तर: B) रेल्वे सुरक्षितता वाढवणे

30. खालीलपैकी कोणता विषय 24 सप्टेंबर 2026 च्या चालू घडामोडींमध्ये संरक्षण क्षेत्राशी संबंधित आहे?
A) SAT-SAAW
B) KAVACH
C) Yudh Abhyas
D) वरील सर्व
उत्तर: D) वरील सर्व – 30 MCQ