20 जुलै 2026 चालू घडामोडी | Skyroot चा ऐतिहासिक विक्रम, नीती आयोगाचा नवीन निर्देशांक आणि इतर महत्त्वाच्या राष्ट्रीय-आंतरराष्ट्रीय घडामोडी
20 जुलै 2026 हा दिवस भारतासाठी विज्ञान, अर्थव्यवस्था, गुंतवणूक, ऊर्जा आणि धोरणात्मक निर्णयांच्या दृष्टीने महत्त्वाचा ठरला. खासगी अंतराळ क्षेत्रातील ऐतिहासिक यशापासून ते राज्यांच्या गुंतवणूक क्षमतेचे मूल्यांकन करणाऱ्या नवीन निर्देशांकापर्यंत अनेक घडामोडींनी देशाचे लक्ष वेधून घेतले. MPSC, UPSC, SSC, रेल्वे, बँकिंग, पोलीस भरती आणि इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी उपयुक्त अशा प्रमुख घडामोडींचा सविस्तर आढावा खाली दिला आहे.
1) Skyroot Aerospace ने रचला इतिहास – Vikram-1 चे यशस्वी प्रक्षेपण
भारतातील खासगी अंतराळ क्षेत्रासाठी 20 जुलै 2026 हा अभिमानाचा दिवस ठरला. हैदराबादस्थित Skyroot Aerospace ने विकसित केलेले Vikram-1 हे भारतातील पहिले खासगी ऑर्बिटल रॉकेट यशस्वीरित्या पृथ्वीच्या निम्न कक्षेत (Low Earth Orbit) पोहोचले.
‘Mission Aagaman’ या मोहिमेद्वारे अनेक भारतीय आणि आंतरराष्ट्रीय ग्राहकांचे पेलोड यशस्वीरित्या कक्षेत स्थापित करण्यात आले. या यशामुळे अमेरिका आणि चीननंतर खासगी क्षेत्रातून ऑर्बिटल रॉकेट प्रक्षेपित करणाऱ्या देशांच्या यादीत भारताने महत्त्वाचे स्थान मिळवले. भारताच्या स्पेस इकॉनॉमीला मोठी चालना देणारी ही घटना मानली जात आहे
2) नीती आयोगाचा पहिला Investment Friendliness Index जाहीर
नीती आयोगाने देशातील राज्यांमधील गुंतवणुकीसाठी पोषक वातावरणाचे मूल्यांकन करणारा Investment Friendliness Index 2026 प्रथमच जाहीर केला.
या निर्देशांकात:
- गुजरात – प्रथम
- महाराष्ट्र – द्वितीय
- तामिळनाडू – तृतीय
हा निर्देशांक 84 निर्देशक आणि 8 प्रमुख निकषांवर आधारित तयार करण्यात आला आहे. उद्योग, पायाभूत सुविधा, धोरणात्मक स्थिरता आणि गुंतवणूक सुलभता यांचा त्यात समावेश करण्यात आला आहे. हा निर्देशांक स्पर्धात्मक संघराज्यवादाला अधिक बळ देईल
3) Reliance Jio ला 1,600 उपग्रहांसाठी मंजुरी
भारतातील उपग्रह-आधारित इंटरनेट सेवांना गती देण्यासाठी IN-SPACe ने Reliance Jio ला सुमारे 1,600 Low Earth Orbit (LEO) उपग्रहांच्या नेटवर्कसाठी मंजुरी दिली.
या निर्णयामुळे दुर्गम भागात वेगवान इंटरनेट सेवा उपलब्ध होण्यास मदत होणार असून भारताच्या डिजिटल पायाभूत सुविधांमध्ये मोठी भर पडणार आहे. ही घडामोड डिजिटल इंडिया अभियानासाठी महत्त्वाची मानली जात आहे.
4) Akasa Air आणि BPCL यांच्यात हरित विमान इंधनासाठी करार
Akasa Air आणि BPCL यांनी Sustainable Aviation Fuel (SAF) च्या वापराला प्रोत्साहन देण्यासाठी सामंजस्य करार केला.
विमान वाहतुकीमधील कार्बन उत्सर्जन कमी करणे, पर्यावरणपूरक इंधनाचा वापर वाढवणे आणि हरित विकासाला चालना देणे हा या कराराचा मुख्य उद्देश आहे. भारताच्या नेट-झिरो उद्दिष्टांच्या दिशेने हे महत्त्वाचे पाऊल मानले जाते
5) लडाखमधील भू-औष्णिक ऊर्जा प्रकल्प चर्चेत
लडाखमधील पुगा व्हॅली येथे भारताच्या पहिल्या आणि सर्वाधिक खोल भू-औष्णिक (Geothermal) विहिरींच्या प्रकल्पाची प्रगती चर्चेत राहिली.
भूगर्भातील नैसर्गिक उष्णतेपासून वीज निर्मिती करण्याचा हा प्रकल्प भविष्यात स्वच्छ आणि सातत्यपूर्ण ऊर्जा उपलब्ध करून देण्यासाठी महत्त्वाचा ठरू शकतो.
6) SEBI चा पारदर्शकतेसाठी महत्त्वाचा निर्णय
भारतीय भांडवली बाजार नियामक SEBI ने आपल्या पूर्णवेळ सदस्यांना थेट इक्विटी गुंतवणुकीवर निर्बंध घालण्याचा निर्णय घेतला.
हितसंबंधांचा संघर्ष टाळणे, नियामक संस्थेची विश्वासार्हता वाढवणे आणि बाजारातील पारदर्शकता मजबूत करणे हा या निर्णयामागील उद्देश आहे.
7) मध्य प्रदेश मंत्रिमंडळाकडून UCC मसुद्यास मंजुरी
मध्य प्रदेश मंत्रिमंडळाने समान नागरी संहिता (Uniform Civil Code – UCC) विधेयकाच्या मसुद्याला मंजुरी दिली.
राज्यात विवाह, घटस्फोट, वारसा आणि कौटुंबिक कायद्यांमध्ये समानता आणण्याच्या दृष्टीने हे महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे. या निर्णयामुळे UCC विषय पुन्हा राष्ट्रीय चर्चेच्या केंद्रस्थानी आला.
8) EPFO नव्या पेन्शन सुधारणा योजनेवर काम
कर्मचारी भविष्य निर्वाह निधी संघटना (EPFO) अधिकाधिक कामगारांना सामाजिक सुरक्षा मिळावी यासाठी नवीन पेन्शन सुधारणांवर काम करत असल्याची माहिती समोर आली.
असंघटित क्षेत्रातील कामगारांनाही भविष्यात अधिक व्यापक सुरक्षा मिळावी, यासाठी या सुधारणांकडे महत्त्वाच्या पावलांपैकी एक म्हणून पाहिले जात आहे
9) रोहित शर्माने निवृत्तीच्या चर्चांना पूर्णविराम
भारतीय क्रिकेट संघाचा कर्णधार रोहित शर्माने निवृत्तीच्या चर्चांवर प्रतिक्रिया देताना स्पष्ट केले की त्याचे संपूर्ण लक्ष भारतासाठी खेळण्यावरच आहे.
त्याच्या या वक्तव्यामुळे क्रिकेट चाहत्यांमध्ये सुरू असलेल्या चर्चांना पूर्णविराम मिळाला.
10) आंतरराष्ट्रीय चंद्र दिन (International Moon Day)
20 जुलै रोजी जगभरात International Moon Day साजरा करण्यात आला. 1969 मध्ये मानवाने प्रथमच चंद्रावर पाऊल ठेवलेल्या ऐतिहासिक अपोलो-11 मोहिमेच्या स्मरणार्थ हा दिवस पाळला जातो.
अंतराळ विज्ञानाबद्दल जनजागृती करणे आणि भविष्यातील संशोधनाला प्रोत्साहन देणे हा या दिवसाचा मुख्य उद्देश आहे.
परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
- Skyroot Aerospace – Vikram-1 (Mission Aagaman)
- भारताचे पहिले खासगी ऑर्बिटल रॉकेट
- NITI Aayog – Investment Friendliness Index 2026
- गुजरात प्रथम, महाराष्ट्र द्वितीय, तामिळनाडू तृतीय
- Reliance Jio – 1,600 LEO उपग्रहांना मंजुरी
- Akasa Air – BPCL SAF करार
- लडाख – भू-औष्णिक ऊर्जा प्रकल्प
- SEBI चे नवीन गुंतवणूक नियम
- मध्य प्रदेश – UCC मसुद्यास मंजुरी
- International Moon Day – 20 जुलै
निष्कर्ष
20 जुलै 2026 हा दिवस विज्ञान, तंत्रज्ञान, अर्थव्यवस्था, ऊर्जा आणि प्रशासन या सर्वच क्षेत्रांत महत्त्वपूर्ण घडामोडींनी गाजला. Skyroot Aerospace च्या ऐतिहासिक यशामुळे भारताच्या खासगी अंतराळ उद्योगाला जागतिक ओळख मिळाली, तर नीती आयोगाच्या Investment Friendliness Index मुळे राज्यांमधील स्पर्धात्मक विकासाला नवी दिशा मिळाली. या सर्व घडामोडी MPSC, UPSC, SSC, बँकिंग, रेल्वे आणि इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत.
हे देखील वाचा
17 जुलै 2026 चालू घडामोडी | आजच्या महत्त्वाच्या राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय घडामोडी | MPSC, UPSC, SSC, पोलीस भरतीसाठी उपयुक्त
16 जुलै 2026 चालू घडामोडी: CAFE-III मानके, ISRO चे नवे नियम, भारत-UK CETA, रेल्वे प्रकल्प, युरिया धोरणसह महत्त्वाच्या राष्ट्रीय घडामोडी
20 जुलै 2026 चालू घडामोडी – 30 महत्त्वाचे MCQ (MPSC | UPSC | SSC | Police Bharti | Talathi | Banking)
1. भारतातील पहिले खासगी ऑर्बिटल रॉकेट Vikram-1 कोणत्या कंपनीने प्रक्षेपित केले?
A) ISRO
B) Agnikul Cosmos
C) Skyroot Aerospace
D) HAL
उत्तर: C) Skyroot Aerospace
2. Skyroot Aerospace च्या पहिल्या ऑर्बिटल मोहिमेचे नाव काय होते?
A) Mission Shakti
B) Mission Aagaman
C) Mission Gaganyaan
D) Mission Pragati
उत्तर: B) Mission Aagaman
3. Vikram-1 हे कोणत्या प्रकारचे रॉकेट आहे?
A) बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र
B) हवामान उपग्रह
C) खासगी ऑर्बिटल रॉकेट
D) मानवरहित विमान
उत्तर: C) खासगी ऑर्बिटल रॉकेट
4. NITI Aayog ने 2026 मध्ये कोणता नवीन निर्देशांक जाहीर केला?
A) SDG Index
B) Export Index
C) Investment Friendliness Index
D) Innovation Index
उत्तर: C) Investment Friendliness Index
5. Investment Friendliness Index 2026 मध्ये प्रथम क्रमांक कोणत्या राज्याचा आला?
A) महाराष्ट्र
B) गुजरात
C) कर्नाटक
D) तामिळनाडू
उत्तर: B) गुजरात
6. Investment Friendliness Index 2026 मध्ये महाराष्ट्राचा क्रमांक कितवा आहे?
A) पहिला
B) दुसरा
C) तिसरा
D) चौथा
उत्तर: B) दुसरा
7. Reliance Jio ला किती LEO उपग्रहांसाठी मंजुरी मिळाली?
A) 800
B) 1000
C) 1200
D) 1600
उत्तर: D) 1600
8. Reliance Jio ला मंजुरी कोणत्या संस्थेने दिली?
A) DRDO
B) ISRO
C) IN-SPACe
D) BARC
उत्तर: C) IN-SPACe
9. LEO चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Low Earth Orbit
B) Long Earth Orbit
C) Large Earth Orbit
D) Lunar Earth Orbit
उत्तर: A) Low Earth Orbit
10. Sustainable Aviation Fuel (SAF) संदर्भात करार कोणामध्ये झाला?
A) Air India – IOCL
B) Akasa Air – BPCL
C) Indigo – HPCL
D) SpiceJet – ONGC
उत्तर: B) Akasa Air – BPCL
11. SAF चा मुख्य उद्देश काय आहे?
A) विमानाचा वेग वाढवणे
B) कार्बन उत्सर्जन कमी करणे
C) इंधनाची किंमत वाढवणे
D) प्रवासी संख्या वाढवणे
उत्तर: B) कार्बन उत्सर्जन कमी करणे
12. भारताचा भू-औष्णिक ऊर्जा प्रकल्प कोणत्या प्रदेशात चर्चेत आहे?
A) राजस्थान
B) सिक्कीम
C) लडाख
D) केरळ
उत्तर: C) लडाख
13. Geothermal Energy म्हणजे काय?
A) सौर ऊर्जा
B) पवन ऊर्जा
C) पृथ्वीतील उष्णतेपासून मिळणारी ऊर्जा
D) जलविद्युत ऊर्जा
उत्तर: C) पृथ्वीतील उष्णतेपासून मिळणारी ऊर्जा
14. SEBI ने निर्बंध कोणावर लागू केले?
A) बँक ग्राहक
B) पूर्णवेळ सदस्यांच्या थेट इक्विटी गुंतवणुकीवर
C) म्युच्युअल फंड
D) विमा कंपन्या
उत्तर: B
15. SEBI चे मुख्यालय कोठे आहे?
A) मुंबई
B) नवी दिल्ली
C) चेन्नई
D) कोलकाता
उत्तर: A) मुंबई
16. UCC चा पूर्ण अर्थ काय?
A) Uniform Civil Code
B) United Civil Code
C) Universal Court Code
D) Union Civil Council
उत्तर: A
17. UCC मसुद्यास मंजुरी कोणत्या राज्याने दिली?
A) उत्तर प्रदेश
B) गुजरात
C) मध्य प्रदेश
D) हरियाणा
उत्तर: C
18. EPFO चे पूर्ण रूप काय?
A) Employees’ Provident Fund Organisation
B) Employment Pension Fund Office
C) Employee Public Finance Organisation
D) Employment Provident Forum Organisation
उत्तर: A
19. EPFO कोणत्या मंत्रालयाच्या अखत्यारीत कार्य करते?
A) वित्त मंत्रालय
B) कामगार व रोजगार मंत्रालय
C) गृह मंत्रालय
D) उद्योग मंत्रालय
उत्तर: B
20. 20 जुलै रोजी कोणता आंतरराष्ट्रीय दिवस साजरा केला जातो?
A) World Earth Day
B) International Moon Day
C) World Space Day
D) Science Day
उत्तर: B
21. International Moon Day कोणत्या मोहिमेच्या स्मरणार्थ साजरा केला जातो?
A) Chandrayaan-3
B) Apollo-11
C) Artemis-1
D) Luna-25
उत्तर: B
22. Apollo-11 चंद्रावर कोणत्या वर्षी उतरले?
A) 1965
B) 1967
C) 1969
D) 1971
उत्तर: C
23. 20 जुलै 2026 रोजी निवृत्तीबाबत चर्चेत असलेला भारतीय क्रिकेटपटू कोण?
A) विराट कोहली
B) जसप्रीत बुमराह
C) रोहित शर्मा
D) शुभमन गिल
उत्तर: C
24. रोहित शर्माने कोणत्या देशाविरुद्ध खेळण्यावर लक्ष असल्याचे सांगितले?
A) ऑस्ट्रेलिया
B) इंग्लंड
C) न्यूझीलंड
D) दक्षिण आफ्रिका
उत्तर: B
25. Vikram-1 हे कोणत्या क्षेत्राशी संबंधित आहे?
A) संरक्षण
B) अंतराळ संशोधन
C) कृषी
D) वैद्यकीय
उत्तर: B
26. Investment Friendliness Index तयार करणारी संस्था कोणती?
A) RBI
B) NITI Aayog
C) SEBI
D) NABARD
उत्तर: B
27. LEO उपग्रहांचा मुख्य उपयोग कशासाठी होतो?
A) शेती
B) उपग्रह इंटरनेट व दळणवळण
C) खाणकाम
D) रेल्वे वाहतूक
उत्तर: B
28. SAF म्हणजे कोणत्या प्रकारचे इंधन?
A) डिझेल
B) हरित विमान इंधन
C) CNG
D) हायड्रोजन वायू
उत्तर: B
29. Geothermal ऊर्जा कोणत्या प्रकारची ऊर्जा आहे?
A) नवीकरणीय ऊर्जा
B) अणुऊर्जा
C) जीवाश्म इंधन
D) कोळसा ऊर्जा
उत्तर: A
30. 20 जुलै 2026 च्या घडामोडींमध्ये खालीलपैकी कोणती घटना ऐतिहासिक ठरली?
A) Skyroot चे पहिले खासगी ऑर्बिटल रॉकेट प्रक्षेपण
B) नवीन चलन जारी
C) जनगणना जाहीर
D) नवीन राज्याची निर्मिती
उत्तर: A) Skyroot चे पहिले खासगी ऑर्बिटल रॉकेट प्रक्षेपण