23 ऑक्टोबर 2026 चालू घडामोडी मराठीमध्ये – महत्त्वाच्या प्रश्नांसह संपूर्ण माहिती

23 ऑक्टोबर 2026 च्या महत्त्वाच्या चालू घडामोडी

स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने 23 ऑक्टोबर 2026 हा दिवस अर्थव्यवस्था, नागरी वाहतूक, संरक्षण सज्जता, वनहक्क, व्यापार आणि आर्थिक स्थैर्य या विषयांतील महत्त्वाच्या घडामोडींनी भरलेला होता. खालील लेखात त्या दिवशी प्रसिद्ध झालेल्या सरकारी घोषणांवर आणि अधिकृत माहितींवर आधारित मुद्दे सोप्या मराठीमध्ये दिले आहेत.

1. आर्थिक स्थैर्य आणि विकास परिषद (FSDC) ची 30 वी बैठक

23 ऑक्टोबर 2026 रोजी केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांच्या अध्यक्षतेखाली नवी दिल्ली येथे आर्थिक स्थैर्य आणि विकास परिषदेची (Financial Stability and Development Council – FSDC) 30 वी बैठक झाली. या बैठकीत देशातील आर्थिक स्थैर्य, जागतिक आर्थिक अनिश्चितता, वित्तीय क्षेत्रातील जोखीम आणि भविष्यातील आव्हानांवर चर्चा करण्यात आली.

Press Information Bureau

जागतिक स्तरावर वाढणारी भू-राजकीय अनिश्चितता, कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वेगाने होणारा विकास आणि जागतिक रोखे बाजारातील बदल या पार्श्वभूमीवर भारताच्या आर्थिक व्यवस्थेची तयारी किती मजबूत आहे, याचा आढावा घेण्यात आला.

बैठकीत बँक ठेवी, लाभांश, शेअर्स, पोस्ट ऑफिस खाती, विमा आणि पेन्शन निधी यांसारख्या दावा न केलेल्या आर्थिक मालमत्ता त्यांच्या योग्य मालकांना परत करण्याची प्रक्रिया जलद करण्यावर भर देण्यात आला. यासाठी ‘Your Money, Your Right’ या मोहिमेअंतर्गत सुरू असलेल्या प्रयत्नांचाही आढावा घेण्यात आला.

परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे:

• परिषद: Financial Stability and Development Council (FSDC)
• बैठक: 30 वी
• अध्यक्ष: केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन
• ठिकाण: नवी दिल्ली
• महत्त्वाचा विषय: आर्थिक स्थैर्य आणि वित्तीय क्षेत्रातील जोखीम

2. भारतीय लष्कराकडून नागरी संरक्षण स्वयंसेवकांना प्रशिक्षण

केंद्रीय गृह मंत्रालयाने भारतीय लष्कराच्या सहकार्याने नागरी संरक्षण यंत्रणा अधिक सक्षम करण्यासाठी विशेष प्रशिक्षण उपक्रमाची घोषणा केली. पहिल्या टप्प्यात 12 राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेशांमधील एकूण 600 नागरी संरक्षण मास्टर ट्रेनर्सना प्रशिक्षण देण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. ही माहिती 23 ऑक्टोबर रोजी प्रसिद्ध करण्यात आली.

Press Information Bureau

या उपक्रमाचा उद्देश आपत्कालीन परिस्थिती, सुरक्षा आव्हाने आणि आपत्तीच्या वेळी नागरिकांना प्रभावी मदत देता यावी हा आहे. प्रशिक्षणामध्ये आधुनिक युद्धपद्धतींबाबत जागरूकता, ड्रोनशी संबंधित धोके, हवाई हल्ल्यांपासून संरक्षण, अग्निसुरक्षा, शोध व बचावकार्य, जखमींचे व्यवस्थापन आणि आपत्कालीन संवाद यांचा समावेश आहे.

प्रत्येक प्रशिक्षित मास्टर ट्रेनर पुढे आपल्या राज्यात किंवा केंद्रशासित प्रदेशात 100 नागरी संरक्षण स्वयंसेवकांना प्रशिक्षण देणार आहे. अशा प्रकारे या उपक्रमातून सुमारे 60,000 स्वयंसेवकांपर्यंत प्रशिक्षण पोहोचवण्याचे उद्दिष्ट आहे.

पहिल्या टप्प्यात जम्मू-काश्मीर, पंजाब, राजस्थान, गुजरात, दिल्ली, मेघालय, सिक्कीम, आसाम, उत्तर प्रदेश, केरळ, कर्नाटक आणि तामिळनाडू या राज्यांचा व केंद्रशासित प्रदेशांचा समावेश आहे.

परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे:

• प्रमुख संस्था: केंद्रीय गृह मंत्रालय आणि भारतीय लष्कर
• पहिल्या टप्प्यातील मास्टर ट्रेनर्स: 600
• सहभागी राज्ये/केंद्रशासित प्रदेश: 12
• प्रत्येक मास्टर ट्रेनरकडून पुढील प्रशिक्षण: 100 स्वयंसेवक
• संभाव्य एकूण प्रशिक्षण लाभार्थी: 60,000

3. भुवनेश्वरमध्ये 19 वी Urban Mobility India परिषद

23 ऑक्टोबर 2026 रोजी ओडिशाची राजधानी भुवनेश्वर येथे 19 व्या Urban Mobility India Conference and Exhibition 2026 चे उद्घाटन करण्यात आले. या दोन दिवसीय परिषदेचे आयोजन केंद्रीय गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालयाने Institute of Urban Transport (India) यांच्या माध्यमातून केले.

Press Information Bureau

या परिषदेची मुख्य संकल्पना ‘Urban Accessibility and Liveability in Digital Age’ म्हणजेच डिजिटल युगातील शहरी सुलभता आणि राहणीमान सुधारणा अशी होती.

शहरांमध्ये वाढणारी लोकसंख्या, वाहतूक कोंडी, प्रदूषण, सार्वजनिक वाहतुकीची उपलब्धता आणि नागरिकांचा प्रवास अधिक सुरक्षित करण्यासाठी आधुनिक उपाययोजनांची गरज आहे. या पार्श्वभूमीवर स्मार्ट वाहतूक व्यवस्था, डिजिटल तिकीट प्रणाली, बुद्धिमान वाहतूक नियंत्रण, महिलांसाठी अनुकूल नियोजन आणि पर्यावरणपूरक सार्वजनिक वाहतूक यांवर चर्चा झाली.

परिषदेमध्ये 28 प्रदर्शकांनी वाहतूक क्षेत्रातील विविध तंत्रज्ञान, नावीन्यपूर्ण उपाय आणि चांगल्या पद्धती सादर केल्या. ओडिशातील ‘आमा बस’ सेवेसारख्या आधुनिक सार्वजनिक वाहतूक उपक्रमांचाही उल्लेख करण्यात आला.

शहरांचा विकास करताना केवळ रस्ते बांधणे पुरेसे नसून नागरिकांना परवडणारी, सुरक्षित आणि सहज उपलब्ध वाहतूक व्यवस्था देणे आवश्यक आहे. या दृष्टीने ही परिषद महत्त्वाची ठरते.

परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे:

• परिषदेचे नाव: Urban Mobility India Conference and Exhibition
• आवृत्ती: 19 वी
• ठिकाण: भुवनेश्वर, ओडिशा
• मुख्य संकल्पना: Urban Accessibility and Liveability in Digital Age
• आयोजन: केंद्रीय गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालय

4. 2030 पर्यंत अभियांत्रिकी निर्यात 250 अब्ज डॉलर करण्याचे उद्दिष्ट

भारताच्या अभियांत्रिकी क्षेत्राच्या निर्यातीला चालना देण्यासाठी वाणिज्य विभाग आणि Engineering Export Promotion Council of India (EEPC India) यांनी 23 ऑक्टोबर 2026 रोजी अभियांत्रिकी क्षेत्रासाठी चिंतन शिबिर आयोजित केले. या शिबिरात 2030 पर्यंत अभियांत्रिकी वस्तूंची निर्यात 250 अब्ज अमेरिकी डॉलरपर्यंत नेण्याच्या उद्दिष्टावर चर्चा करण्यात आली.

Press Information Bureau

अभियांत्रिकी निर्यातीत यंत्रसामग्री, औद्योगिक उपकरणे, वाहनांशी संबंधित वस्तू आणि विविध प्रकारच्या उत्पादित वस्तूंचा समावेश होतो. या क्षेत्राची निर्यात वाढल्यास देशातील उद्योग, उत्पादन व्यवस्था, रोजगार आणि परकीय चलन उत्पन्नाला मदत होऊ शकते.

एप्रिल ते सप्टेंबर 2026 या आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या सहा महिन्यांत भारताची अभियांत्रिकी वस्तूंची निर्यात 70 अब्ज अमेरिकी डॉलरच्या पुढे गेली. मागील वर्षाच्या याच कालावधीच्या तुलनेत या निर्यातीत जवळपास 20 टक्के वाढ नोंदवण्यात आली.

निर्यातवाढ कायम ठेवण्यासाठी कच्च्या मालाची उपलब्धता, उत्पादन खर्च, जागतिक बाजारपेठेतील स्पर्धा आणि पुरवठा साखळी मजबूत करणे आवश्यक असल्याचे या चर्चेत अधोरेखित करण्यात आले.

परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे:

• संबंधित संस्था: EEPC India आणि वाणिज्य विभाग
• 2030 चे निर्यात उद्दिष्ट: 250 अब्ज अमेरिकी डॉलर
• एप्रिल–सप्टेंबर 2026 मधील अभियांत्रिकी निर्यात: 70 अब्ज डॉलरपेक्षा अधिक
• निर्यातवाढ: जवळपास 20 टक्के

5. वनहक्क कायद्याच्या अंमलबजावणीचा श्रीनगरमध्ये आढावा

केंद्रीय आदिवासी व्यवहार मंत्रालयाने 23 ऑक्टोबर 2026 रोजी श्रीनगर येथे वनहक्क कायद्याच्या अंमलबजावणीसंदर्भात तिसरी प्रादेशिक आढावा परिषद आयोजित केली. या परिषदेत महाराष्ट्रासह गुजरात, हिमाचल प्रदेश, उत्तर प्रदेश, गोवा, राजस्थान आणि जम्मू-काश्मीरमधील अधिकाऱ्यांनी सहभाग घेतला.

Press Information Bureau

वनहक्क कायदा, 2006 हा वनांवर अवलंबून असलेल्या अनुसूचित जमाती आणि इतर पारंपरिक वननिवासींच्या हक्कांना मान्यता देण्याशी संबंधित आहे. वनक्षेत्रात राहणाऱ्या समुदायांचे उपजीविकेचे साधन, पारंपरिक वापराचे अधिकार आणि सामुदायिक वनसंपत्तीशी संबंधित दावे यांचा या कायद्यात समावेश होतो.

31 ऑगस्ट 2026 पर्यंत देशभरात सुमारे 54 लाख दावे प्राप्त झाले होते. त्यापैकी 43.56 लाख दाव्यांवर निर्णय झाला होता, तर 25.42 लाख हक्कपत्रांचे वितरण करण्यात आले होते. याशिवाय 10.45 लाख दावे प्रलंबित होते.

या परिषदेत दावे वेळेत निकाली काढणे, ग्रामसभेचा सहभाग वाढवणे, विविध विभागांमधील समन्वय सुधारणे आणि वनसंवर्धनासोबत समुदायांच्या हक्कांचे संरक्षण करणे यावर भर देण्यात आला.

परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे:

• कायदा: वनहक्क कायदा, 2006
• संबंधित मंत्रालय: केंद्रीय आदिवासी व्यवहार मंत्रालय
• परिषद: तिसरी प्रादेशिक आढावा परिषद
• ठिकाण: श्रीनगर
• 31 ऑगस्ट 2026 पर्यंत प्राप्त दावे: सुमारे 54 लाख

6. भारताच्या आर्थिक आणि औद्योगिक प्रगतीकडे लक्ष

23 ऑक्टोबरच्या आर्थिक घडामोडींमध्ये भारताची निर्यात, वित्तीय स्थैर्य आणि उद्योगांची जागतिक स्पर्धात्मकता हे विषय महत्त्वाचे ठरले. अभियांत्रिकी निर्यातवाढीचे उद्दिष्ट आणि आर्थिक स्थैर्य परिषदेतील चर्चा या दोन्ही बाबी देशाच्या आर्थिक धोरणांशी संबंधित आहेत.

जागतिक बाजारपेठेत भारतीय वस्तूंची मागणी वाढवण्यासाठी उत्पादनाचा दर्जा सुधारणे, नवीन बाजारपेठा शोधणे, व्यापार करारांचा प्रभावी वापर करणे आणि पुरवठा साखळीतील अडथळे कमी करणे आवश्यक आहे. त्याच वेळी बँका, वित्तीय संस्था आणि गुंतवणूकदारांचे हित सुरक्षित ठेवण्यासाठी आर्थिक व्यवस्थेतील जोखमींवर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे आहे.

या विषयांचा अभ्यास करताना विद्यार्थ्यांनी केवळ बातमी लक्षात न ठेवता संबंधित संस्था, मंत्रालय, परिषद, ठिकाण, आकडेवारी आणि उद्दिष्ट यांचीही उजळणी करावी. MPSC, पोलीस भरती, तलाठी, रेल्वे, बँकिंग आणि इतर स्पर्धा परीक्षांमध्ये अशा तथ्यांवर आधारित प्रश्न विचारले जाऊ शकतात.

7. स्पर्धा परीक्षांसाठी झटपट उजळणी

निष्कर्ष

23 ऑक्टोबर 2026 च्या चालू घडामोडींमध्ये आर्थिक स्थैर्य, अभियांत्रिकी निर्यात, नागरी संरक्षण, आधुनिक शहरी वाहतूक आणि वननिवासींचे हक्क हे विषय विशेष महत्त्वाचे होते. स्पर्धा परीक्षांसाठी या घडामोडींचा अभ्यास करताना तारीख, ठिकाण, संबंधित मंत्रालय आणि महत्त्वाचे आकडे यांची स्वतंत्र नोंद ठेवा.

या लेखातील माहिती अधिकृत सरकारी प्रसिद्धिपत्रकांच्या आधारे संकलित केली आहे. परीक्षेच्या तयारीसाठी संबंधित प्रसिद्धिपत्रकांतील तपशीलही तपासा.

अधिकृत स्रोत

1. FSDC ची 30 वी बैठक — अधिकृत प्रसिद्धिपत्रक
2. नागरी संरक्षण प्रशिक्षण उपक्रम — गृह मंत्रालय
3. Urban Mobility India परिषद — अधिकृत माहिती
4. अभियांत्रिकी निर्यात उद्दिष्ट — वाणिज्य विभाग
5. वनहक्क कायदा आढावा परिषद — अधिकृत माहिती

23 ऑक्टोबर 2026 चालू घडामोडी – 30 महत्त्वाचे MCQ प्रश्न व उत्तरे

MPSC, तलाठी भरती, पोलीस भरती, रेल्वे भरती, बँकिंग आणि इतर स्पर्धा परीक्षांसाठी वरील पोस्टवर आधारित 30 बहुपर्यायी प्रश्न खाली दिले आहेत.

चालू घडामोडी MCQ प्रश्न

प्रश्न 1. Financial Stability and Development Council (FSDC) ची 30 वी बैठक कोणत्या शहरात झाली?

A) मुंबई
B) नवी दिल्ली
C) पुणे
D) चेन्नई

प्रश्न 2. FSDC च्या 30 व्या बैठकीच्या अध्यक्षस्थानी कोण होते?

A) अमित शाह
B) पीयूष गोयल
C) निर्मला सीतारामन
D) नरेंद्र मोदी

प्रश्न 3. FSDC चे पूर्ण रूप काय आहे?

A) Financial Stability and Development Council
B) Finance Security and Development Committee
C) Federal Stability and Development Commission
D) Financial Services Development Corporation

प्रश्न 4. FSDC बैठकीतील महत्त्वाचा विषय कोणता होता?

A) क्रीडा विकास
B) आर्थिक स्थैर्य
C) पर्यटन विकास
D) चित्रपट उद्योग

प्रश्न 5. नागरी संरक्षण स्वयंसेवकांच्या प्रशिक्षण उपक्रमात कोणत्या संस्थेचे सहकार्य होते?

A) भारतीय नौदल
B) भारतीय लष्कर
C) भारतीय रेल्वे
D) इस्रो

प्रश्न 6. नागरी संरक्षण प्रशिक्षण उपक्रमाच्या पहिल्या टप्प्यात किती मास्टर ट्रेनर्सना प्रशिक्षण देण्याचे नियोजन होते?

A) 300
B) 400
C) 600
D) 1,000

प्रश्न 7. नागरी संरक्षण प्रशिक्षण उपक्रमाच्या पहिल्या टप्प्यात किती राज्ये व केंद्रशासित प्रदेशांचा समावेश होता?

A) 8
B) 10
C) 12
D) 15

प्रश्न 8. प्रत्येक मास्टर ट्रेनर पुढे किती स्वयंसेवकांना प्रशिक्षण देणार होता?

A) 50
B) 100
C) 150
D) 200

प्रश्न 9. या प्रशिक्षण उपक्रमातून किती स्वयंसेवकांपर्यंत प्रशिक्षण पोहोचवण्याचे उद्दिष्ट होते?

A) 6,000
B) 30,000
C) 50,000
D) 60,000

प्रश्न 10. नागरी संरक्षण प्रशिक्षणात खालीलपैकी कोणत्या विषयाचा समावेश होता?

A) हवाई हल्ल्यांपासून संरक्षण
B) चित्रपट निर्मिती
C) पर्यटन मार्गदर्शन
D) कृषी निर्यात

प्रश्न 11. 19 वी Urban Mobility India Conference 2026 कोणत्या शहरात आयोजित करण्यात आली?

A) भुवनेश्वर
B) जयपूर
C) हैदराबाद
D) नागपूर

प्रश्न 12. भुवनेश्वर हे कोणत्या राज्याची राजधानी आहे?

A) बिहार
B) ओडिशा
C) झारखंड
D) छत्तीसगड

प्रश्न 13. Urban Mobility India परिषदेची आवृत्ती कोणती होती?

A) 15 वी
B) 17 वी
C) 19 वी
D) 20 वी

प्रश्न 14. Urban Mobility India 2026 ची मुख्य संकल्पना कोणती होती?

A) Digital Banking for All
B) Urban Accessibility and Liveability in Digital Age
C) Green Agriculture for India
D) Tourism and Heritage Development

प्रश्न 15. Urban Mobility India परिषदेचे आयोजन कोणत्या मंत्रालयाने केले?

A) केंद्रीय गृह मंत्रालय
B) केंद्रीय गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार मंत्रालय
C) केंद्रीय कृषी मंत्रालय
D) केंद्रीय शिक्षण मंत्रालय

प्रश्न 16. Urban Mobility India परिषदेमध्ये किती प्रदर्शकांनी सहभाग घेतला होता?

A) 18
B) 22
C) 28
D) 40

प्रश्न 17. भारताने 2030 पर्यंत अभियांत्रिकी वस्तूंच्या निर्यातीचे किती उद्दिष्ट ठेवले?

A) 100 अब्ज अमेरिकी डॉलर
B) 150 अब्ज अमेरिकी डॉलर
C) 200 अब्ज अमेरिकी डॉलर
D) 250 अब्ज अमेरिकी डॉलर

प्रश्न 18. अभियांत्रिकी निर्यातीशी संबंधित संस्था कोणती?

A) EEPC India
B) SEBI
C) NABARD
D) NITI Aayog

प्रश्न 19. EEPC India चे संबंधित क्षेत्र कोणते?

A) अभियांत्रिकी वस्तूंची निर्यात
B) आरोग्य विमा
C) कृषी संशोधन
D) शालेय शिक्षण

प्रश्न 20. एप्रिल ते सप्टेंबर 2026 या कालावधीत भारताची अभियांत्रिकी निर्यात कितीपेक्षा अधिक असल्याचे लेखात नमूद केले आहे?

A) 30 अब्ज डॉलर
B) 50 अब्ज डॉलर
C) 70 अब्ज डॉलर
D) 100 अब्ज डॉलर

प्रश्न 21. वनहक्क कायदा कोणत्या वर्षी लागू करण्यात आला?

A) 2001
B) 2005
C) 2006
D) 2010

प्रश्न 22. वनहक्क कायद्याच्या प्रादेशिक आढावा परिषदेचे ठिकाण कोणते होते?

A) श्रीनगर
B) मुंबई
C) भोपाळ
D) लखनौ

प्रश्न 23. वनहक्क कायद्याशी संबंधित केंद्रीय मंत्रालय कोणते?

A) पर्यावरण मंत्रालय
B) आदिवासी व्यवहार मंत्रालय
C) गृह मंत्रालय
D) ग्रामीण विकास मंत्रालय

प्रश्न 24. वनहक्क कायदा मुख्यतः कोणाच्या हक्कांशी संबंधित आहे?

A) औद्योगिक कामगार
B) वनांवर अवलंबून असलेल्या अनुसूचित जमाती आणि इतर पारंपरिक वननिवासी
C) परदेशी गुंतवणूकदार
D) शहरी व्यापारी

प्रश्न 25. 31 ऑगस्ट 2026 पर्यंत वनहक्क कायद्यांतर्गत किती दावे प्राप्त झाल्याचे लेखात नमूद आहे?

A) 25 लाख
B) 35 लाख
C) सुमारे 54 लाख
D) 75 लाख

प्रश्न 26. लेखानुसार 31 ऑगस्ट 2026 पर्यंत किती वनहक्क दाव्यांवर निर्णय झाला होता?

A) 20.50 लाख
B) 30.25 लाख
C) 43.56 लाख
D) 50 लाख

प्रश्न 27. वनहक्क कायद्यांतर्गत लेखात नमूद केलेल्या हक्कपत्रांच्या वितरणाची संख्या किती होती?

A) 15.42 लाख
B) 25.42 लाख
C) 35.42 लाख
D) 45.42 लाख

प्रश्न 28. वनहक्क कायद्याच्या अंमलबजावणीत कोणत्या संस्थेचा सहभाग महत्त्वाचा आहे?

A) ग्रामसभा
B) चित्रपट मंडळ
C) क्रिकेट संघटना
D) शेअर बाजार

प्रश्न 29. दावा न केलेल्या आर्थिक मालमत्ता योग्य मालकांना परत करण्याच्या मोहिमेचे नाव काय आहे?

A) Digital India
B) Your Money, Your Right
C) Make in India
D) Startup India

प्रश्न 30. खालीलपैकी कोणता विषय 23 ऑक्टोबर 2026 च्या वरील लेखात समाविष्ट होता?

A) आर्थिक स्थैर्य
B) नागरी संरक्षण प्रशिक्षण
C) वनहक्क कायदा
D) वरील सर्व

सर्व 30 प्रश्नांची उत्तरतालिका

महत्त्वाची सूचना: हे प्रश्न वरील लेखातील माहितीनुसार तयार केले आहेत. वेबसाइटवर प्रकाशित करण्यापूर्वी 23 ऑक्टोबर 2026 च्या संबंधित अधिकृत प्रसिद्धिपत्रकांशी आकडेवारी आणि दाव्यांची पडताळणी कर