21 ऑगस्ट 2026 चालू घडामोडी | 21 August 2026 Current Affairs in Marathi | MPSC, SSC, Banking, Railway, Police Bharti GK
स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी 21 ऑगस्ट 2026 च्या चालू घडामोडी अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत. MPSC, UPSC, SSC, Banking, Railway, Police Bharti, तलाठी, ग्रामसेवक, आरोग्य विभाग आणि इतर सरकारी भरती परीक्षांमध्ये राष्ट्रीय, आंतरराष्ट्रीय, अर्थव्यवस्था, विज्ञान-तंत्रज्ञान, संरक्षण आणि क्रीडा क्षेत्रातील ताज्या घडामोडींवर प्रश्न विचारले जातात. त्यामुळे दररोजच्या Current Affairs चा अभ्यास करणे हा परीक्षेच्या तयारीतील महत्त्वाचा भाग आहे.
आजच्या घडामोडींमध्ये पुण्यात झालेली 12वी BRICS Communications Ministers Meeting, भारत-ब्राझील ICT सहकार्य, दक्षिण विभागीय परिषदेची 31वी बैठक, संरक्षण क्षेत्रातील स्वदेशीकरणाची नवीन यादी, PhonePe आणि MeitY मधील सहकार्य, पायाभूत सुविधा प्रकल्प आणि अर्थव्यवस्थेशी संबंधित महत्त्वाच्या घडामोडी विशेष चर्चेत आहेत.
1. पुण्यात 12वी BRICS Communications Ministers Meeting
21 ऑगस्ट 2026 रोजी पुण्यात 12वी BRICS Communications Ministers Meeting आयोजित करण्यात आली. भारताच्या BRICS अध्यक्षतेदरम्यान झालेल्या या बैठकीत डिजिटल कनेक्टिव्हिटी, दूरसंचार, ICT आणि तंत्रज्ञानातील सहकार्यावर चर्चा झाली.
या बैठकीचे अध्यक्षपद केंद्रीय दळणवळण मंत्री ज्योतिरादित्य सिंधिया यांनी भूषवले. BRICS देशांमधील डिजिटल सहकार्य वाढवणे हा या बैठकीचा प्रमुख उद्देश होता. भारताच्या BRICS अध्यक्षतेची संकल्पना “Building for Resilience, Innovation, Cooperation and Sustainability” अशी आहे.
परीक्षा प्रश्न: 12वी BRICS Communications Ministers Meeting कुठे झाली?
उत्तर: पुणे, महाराष्ट्र.
2. भारत-ब्राझीलमध्ये दूरसंचार आणि ICT सहकार्य
भारत आणि ब्राझीलने 21 ऑगस्ट 2026 रोजी पुण्यात Telecommunications आणि Information & Communication Technologies (ICT) क्षेत्रात सहकार्य वाढवण्यासाठी MoU वर स्वाक्षरी केली.
BRICS Communications Ministers Meeting आणि BRICS ICT Track Meetingच्या पार्श्वभूमीवर हे सहकार्य झाले. डिजिटल तंत्रज्ञान, दूरसंचार आणि ICT क्षेत्रात दोन्ही देशांमधील सहकार्य वाढवणे हा यामागील प्रमुख उद्देश आहे.
3. 31वी Southern Zonal Council Meeting
31वी Southern Zonal Council Meeting तामिळनाडूतील महाबलीपुरम येथे झाली. केंद्र आणि दक्षिण भारतातील राज्यांमधील समन्वय, पाणीवाटप, आंतरराज्यीय प्रश्न आणि विकासाशी संबंधित विषयांवर बैठकीत चर्चा झाली.
Zonal Councils ची स्थापना States Reorganisation Act, 1956 अंतर्गत करण्यात आली आहे. या परिषदा वैधानिक असून केंद्र आणि राज्यांमधील सहकार्य वाढवणे हा त्यांचा उद्देश आहे. केंद्रीय गृहमंत्री हे Zonal Councils चे अध्यक्ष असतात.
4. दक्षिण भारतातील पाणीविषयक प्रश्नांवर भर
Southern Zonal Council च्या बैठकीत दक्षिणेकडील राज्यांमधील प्रलंबित पाणीविषयक प्रश्न संवादातून सोडवण्यावर भर देण्यात आला. केंद्र, जलशक्ती मंत्रालय आणि संबंधित राज्यांमध्ये समन्वय वाढवण्याची गरज व्यक्त करण्यात आली.
ही बाब परीक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाची आहे कारण आंतरराज्यीय जलविवाद हा भारतीय राज्यव्यवस्था आणि संघराज्य व्यवस्थेशी संबंधित महत्त्वाचा विषय आहे.
5. संरक्षण क्षेत्रासाठी 405 वस्तूंची नवीन स्वदेशीकरण यादी
संरक्षण मंत्रालयाने सहावी Positive Indigenisation List (PIL) अधिसूचित केली. या यादीमध्ये 405 वस्तूंचा समावेश असून त्यांची अंदाजे व्यावसायिक क्षमता ₹3,070 कोटी असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
या यादीमध्ये विविध Line Replaceable Units, subsystems, components, spares आणि raw materials यांचा समावेश आहे. Advanced Light Helicopter, Light Utility Helicopter, Chetak, Cheetah, Su-30MKI, Jaguar, MiG-29 आणि Light Combat Aircraft यांसारख्या संरक्षण प्रणालींशी संबंधित घटकांचा यात समावेश आहे.
लक्षात ठेवा:
Positive Indigenisation List = संरक्षण उपकरणांच्या निर्मितीत आत्मनिर्भरतेला चालना.
डिजिटल तंत्रज्ञान क्षेत्रातील महत्त्वाची घडामोड म्हणजे PhonePe आणि Ministry of Electronics and Information Technology (MeitY) यांच्यात झालेला करार.
PhonePe ने आपल्या PulsePro या enterprise data intelligence platform च्या एकत्रीकरणासाठी MeitY सोबत MoU केले आहे. डेटा विश्लेषण, डिजिटल सेवा आणि तंत्रज्ञानाचा अधिक प्रभावी वापर करण्यासाठी या सहकार्याकडे पाहिले जात आहे.
स्पर्धा परीक्षेत प्रश्न विचारला जाऊ शकतो:
PulsePro हे कोणत्या कंपनीचे platform आहे?
उत्तर: PhonePe
7. भारतातील स्टार्टअप्सना प्रोत्साहन देण्यासाठी DPIIT चे सहकार्य
DPIIT म्हणजे Department for Promotion of Industry and Internal Trade. या विभागाने PhonePe आणि Shell India सोबत MoU केले आहेत.
DPIIT-मान्यताप्राप्त स्टार्टअप्सना तंत्रज्ञान, डिजिटल पायाभूत सुविधा, mentorship, market opportunities आणि इतर व्यावसायिक सुविधा उपलब्ध करून देणे हा या सहकार्याचा उद्देश आहे.
स्टार्टअप आणि innovation ecosystem मजबूत करण्यासाठी सरकारकडून अशा भागीदारीवर भर दिला जात आहे.
8. चेन्नईसाठी $230 दशलक्ष ADB कर्ज
भारत सरकार आणि Asian Development Bank (ADB) यांनी चेन्नईतील हवामान-प्रतिरोधक पाणीपुरवठा आणि sewerage infrastructure साठी $230 million कर्ज करार केला.
या प्रकल्पाचा उद्देश Greater Chennai परिसरातील पाणीपुरवठा आणि स्वच्छता व्यवस्था मजबूत करणे हा आहे. या प्रकल्पाचा लाभ अंदाजे 45 लाख नागरिकांना होण्याचे अपेक्षित आहे.
परीक्षा तथ्य:
ADB चे मुख्यालय – मनिला, फिलिपिन्स
9. भारताच्या रुपयावर दबाव
अर्थव्यवस्थेच्या क्षेत्रात 21 ऑगस्ट रोजी रुपयाच्या हालचालीकडे लक्ष वेधले गेले. डॉलर-रुपया futures market मध्ये open interest मोठ्या प्रमाणात वाढल्याचे वृत्त आहे.
उच्च तेलाच्या किमती, importer hedging आणि बाजारातील विविध घटकांमुळे रुपयावर दबाव असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. RBI ने रुपयातील अस्थिरता नियंत्रित करण्यासाठी बाजारात हस्तक्षेप केल्याचेही वृत्त आहे.
10. Crop Cutting Experiments आणि कृषी आकडेवारी
कृषी क्षेत्रातील आकडेवारीसाठी Crop Cutting Experiments (CCE) महत्त्वाचे आहेत. पिकाचे उत्पादन निश्चित करण्यासाठी क्षेत्रफळ आणि प्रति हेक्टर उत्पादन यांचा वापर केला जातो.
National Statistical Office च्या अहवालात Crop Cutting Experiments च्या प्रक्रियेत काही गंभीर त्रुटींकडे लक्ष वेधण्यात आले आहे. कृषी उत्पादनाची अचूक आकडेवारी धोरणनिर्मितीसाठी महत्त्वाची असल्यामुळे ही बाब परीक्षेच्या दृष्टीनेही महत्त्वाची आहे.
11. 23 ऑगस्ट – National Space Day ची तयारी
भारतामध्ये National Space Day 23 ऑगस्ट रोजी साजरा केला जातो. चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाजवळ यशस्वीपणे उतरलेल्या Chandrayaan-3 मोहिमेच्या ऐतिहासिक यशाच्या स्मरणार्थ हा दिवस महत्त्वाचा आहे.
अंतराळ क्षेत्रातील भारताची प्रगती, ISRO चे योगदान आणि भविष्यातील अंतराळ संशोधन याबाबत जनजागृती करण्यासाठी National Space Day महत्त्वाचा आहे.
12. भारताचा डिजिटल पेमेंट क्षेत्रातील विस्तार
UPI मुळे भारतातील डिजिटल पेमेंट व्यवस्था जगभरात चर्चेचा विषय बनली आहे. मोबाइल क्रमांक किंवा QR code च्या माध्यमातून काही सेकंदांत बँक खात्यांमधील व्यवहार करता येतात.
21 ऑगस्टच्या आर्थिक चर्चांमध्ये UPI ecosystem, fintech कंपन्या आणि डिजिटल पेमेंट क्षेत्रातील नियमन यावरही लक्ष केंद्रित झाले.
13. भारताची BRICS अध्यक्षता आणि डिजिटल सहकार्य
2026 मध्ये BRICS च्या माध्यमातून भारताने विविध क्षेत्रांमध्ये आंतरराष्ट्रीय सहकार्य वाढवण्यावर भर दिला आहे. पुण्यातील Communications Ministers Meeting ही त्याच दिशेने झालेली महत्त्वाची बैठक आहे.
Digital public infrastructure, cybersecurity, ICT आणि innovation या क्षेत्रांमध्ये BRICS देशांमध्ये सहकार्य वाढवणे भारतासाठी महत्त्वाचे ठरत आहे.
14. Tamil Nadu मध्ये लोकसभा मतदारसंघांच्या delimitation वर चर्चा
तामिळनाडूमध्ये लोकसभा मतदारसंघांच्या delimitation संदर्भातही चर्चा झाली. राज्य सरकारकडून विद्यमान 543 लोकसभा जागांची राष्ट्रीय मर्यादा आणि तामिळनाडूतील 39 जागांची स्थिती कायम ठेवण्याची भूमिका मांडण्यात आली.
Delimitation म्हणजे लोकसंख्येच्या आणि घटनात्मक तरतुदींच्या आधारे मतदारसंघांच्या सीमा आणि प्रतिनिधित्वाचे पुनर्निर्धारण.
हा विषय भारतीय राज्यव्यवस्था आणि संविधानाच्या दृष्टीने MPSC व UPSC परीक्षांसाठी महत्त्वाचा आहे.
15. 21 ऑगस्टच्या चालू घडामोडींचा परीक्षेसाठी झटपट आढावा
21 ऑगस्ट 2026 मधील महत्त्वाचे मुद्दे एका नजरेत:
- 12वी BRICS Communications Ministers Meeting – पुणे
- भारत-ब्राझील ICT सहकार्य – MoU
- 31वी Southern Zonal Council Meeting – महाबलीपुरम
- सहावी Positive Indigenisation List – 405 वस्तू
- Positive Indigenisation List चे अंदाजे व्यावसायिक मूल्य – ₹3,070 कोटी
- PhonePe चे AI/Data Intelligence platform – PulsePro
- PhonePe-MeitY – MoU
- भारत-ADB चेन्नई जल प्रकल्प – $230 million
- National Space Day – 23 ऑगस्ट
- Zonal Councils – States Reorganisation Act, 1956
- Southern Zonal Council चे अध्यक्ष – केंद्रीय गृहमंत्री
- भारत-ब्राझील सहकार्याचे प्रमुख क्षेत्र – Telecommunications आणि ICT
- DPIIT – Department for Promotion of Industry and Internal Trade
निष्कर्ष
21 ऑगस्ट 2026 च्या चालू घडामोडींमध्ये भारताचे डिजिटल तंत्रज्ञान, BRICS सहकार्य, संरक्षण क्षेत्रातील स्वदेशीकरण, दक्षिण भारतातील आंतरराज्यीय समन्वय, पाणी व्यवस्थापन, स्टार्टअप ecosystem आणि अर्थव्यवस्था यांसारखे विविध विषय महत्त्वाचे ठरले आहेत. MPSC, SSC, Banking, Railway, Police Bharti आणि इतर स्पर्धा परीक्षांच्या तयारीसाठी या घटनांमधील तारीख, ठिकाण, संस्था, व्यक्ती, रक्कम आणि महत्त्वाचे आकडे विशेष लक्षात ठेवा.
दररोजच्या चालू घडामोडींचा अभ्यास करताना फक्त बातमी वाचण्यापेक्षा त्यावर आधारित संभाव्य प्रश्न तयार करणे अधिक फायदेशीर ठरते. त्यामुळे आजच्या Current Affairs मधील BRICS, Zonal Council, Positive Indigenisation List, DPIIT, PhonePe-MeitY आणि ADB यांसारखे मुद्दे तुमच्या नोट्समध्ये नक्की लिहून ठेवा.
21 ऑगस्ट 2026 चालू घडामोडी – 30 MCQ
1. 12वी BRICS Communications Ministers Meeting कुठे आयोजित करण्यात आली?
A) मुंबई
B) पुणे
C) नवी दिल्ली
D) हैदराबाद
उत्तर: B) पुणे
2. 12वी BRICS Communications Ministers Meeting चे अध्यक्षपद कोणी भूषवले?
A) अमित शाह
B) अश्विनी वैष्णव
C) ज्योतिरादित्य सिंधिया
D) राजनाथ सिंह
उत्तर: C) ज्योतिरादित्य सिंधिया
3. भारत आणि ब्राझीलमध्ये कोणत्या क्षेत्रातील सहकार्यासाठी MoU करण्यात आला?
A) कृषी
B) संरक्षण
C) दूरसंचार आणि ICT
D) पर्यटन
उत्तर: C) दूरसंचार आणि ICT
4. 31वी Southern Zonal Council Meeting कुठे झाली?
A) चेन्नई
B) बेंगळुरू
C) हैदराबाद
D) महाबलीपुरम
उत्तर: D) महाबलीपुरम
5. Zonal Councils ची स्थापना कोणत्या कायद्यांतर्गत करण्यात आली?
A) Indian Councils Act, 1909
B) States Reorganisation Act, 1956
C) Government of India Act, 1935
D) संविधान दुरुस्ती कायदा
उत्तर: B) States Reorganisation Act, 1956
6. Zonal Councils चे अध्यक्ष कोण असतात?
A) पंतप्रधान
B) राष्ट्रपती
C) केंद्रीय गृहमंत्री
D) संबंधित राज्याचे मुख्यमंत्री
उत्तर: C) केंद्रीय गृहमंत्री
7. संरक्षण मंत्रालयाच्या सहाव्या Positive Indigenisation List मध्ये किती वस्तूंचा समावेश आहे?
A) 305
B) 350
C) 405
D) 505
उत्तर: C) 405
8. सहाव्या Positive Indigenisation List मधील वस्तूंची अंदाजे व्यावसायिक क्षमता किती आहे?
A) ₹1,070 कोटी
B) ₹2,070 कोटी
C) ₹3,070 कोटी
D) ₹4,070 कोटी
उत्तर: C) ₹3,070 कोटी
9. Positive Indigenisation List चा मुख्य उद्देश काय आहे?
A) आयात वाढवणे
B) संरक्षण क्षेत्रातील आत्मनिर्भरता वाढवणे
C) पर्यटन वाढवणे
D) कृषी उत्पादन वाढवणे
उत्तर: B) संरक्षण क्षेत्रातील आत्मनिर्भरता वाढवणे
10. PhonePe आणि MeitY यांच्यात कोणत्या संदर्भात सहकार्य झाले?
A) कृषी योजना
B) PulsePro platform
C) संरक्षण उत्पादन
D) रेल्वे प्रकल्प
उत्तर: B) PulsePro platform
11. PulsePro हे कोणत्या कंपनीशी संबंधित platform आहे?
A) Paytm
B) Google Pay
C) PhonePe
D) Amazon Pay
उत्तर: C) PhonePe
12. MeitY चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Ministry of Electronics and Information Technology
B) Ministry of Economic Technology
C) Ministry of Education and Information Technology
D) Ministry of Electronics and Industrial Technology
उत्तर: A) Ministry of Electronics and Information Technology
13. DPIIT चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Department of Public Infrastructure and Industrial Trade
B) Department for Promotion of Industry and Internal Trade
C) Department of Private Investment and Internal Trade
D) Directorate for Promotion of Indian Industries and Trade
उत्तर: B) Department for Promotion of Industry and Internal Trade
14. भारत सरकार आणि ADB यांनी चेन्नईसाठी किती रकमेचा कर्ज करार केला?
A) $100 million
B) $150 million
C) $230 million
D) $500 million
उत्तर: C) $230 million
15. ADB चे मुख्यालय कुठे आहे?
A) टोकियो
B) मनिला
C) बीजिंग
D) सिंगापूर
उत्तर: B) मनिला
16. चेन्नईतील ADB प्रकल्पाचा प्रमुख संबंध कशाशी आहे?
A) विमानतळ
B) मेट्रो रेल्वे
C) पाणीपुरवठा व sewerage infrastructure
D) बंदर विस्तार
उत्तर: C) पाणीपुरवठा व sewerage infrastructure
17. National Space Day भारतात कधी साजरा केला जातो?
A) 15 ऑगस्ट
B) 21 ऑगस्ट
C) 23 ऑगस्ट
D) 26 ऑगस्ट
उत्तर: C) 23 ऑगस्ट
18. National Space Day कोणत्या मोहिमेच्या यशाच्या स्मरणार्थ साजरा केला जातो?
A) Chandrayaan-1
B) Chandrayaan-2
C) Chandrayaan-3
D) Mangalyaan
उत्तर: C) Chandrayaan-3
19. Chandrayaan-3 चे प्रमुख ऐतिहासिक यश कोणते?
A) मंगळावर उतरणे
B) चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाजवळ यशस्वी Soft Landing
C) सूर्याचा अभ्यास
D) शुक्राभोवती प्रदक्षिणा
उत्तर: B) चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाजवळ यशस्वी Soft Landing
20. Crop Cutting Experiments (CCE) मुख्यतः कशासाठी वापरले जातात?
A) हवामान मोजण्यासाठी
B) पिकांचे उत्पादन अंदाजासाठी
C) मातीची चाचणी करण्यासाठी
D) पर्जन्यमान मोजण्यासाठी
उत्तर: B) पिकांचे उत्पादन अंदाजासाठी
21. भारत-ब्राझील MoU मध्ये खालीलपैकी कोणत्या क्षेत्राचा समावेश आहे?
A) ICT
B) दूरसंचार
C) डिजिटल तंत्रज्ञान
D) वरील सर्व
उत्तर: D) वरील सर्व
22. BRICS Communications Ministers Meeting कोणत्या व्यापक क्षेत्राशी संबंधित आहे?
A) डिजिटल आणि दूरसंचार सहकार्य
B) केवळ संरक्षण
C) केवळ कृषी
D) केवळ क्रीडा
उत्तर: A) डिजिटल आणि दूरसंचार सहकार्य
23. Southern Zonal Council मध्ये मुख्यतः कोणत्या प्रकारच्या विषयांवर चर्चा होते?
A) आंतरराज्यीय प्रश्न
B) केंद्र-राज्य समन्वय
C) विकासाशी संबंधित प्रश्न
D) वरील सर्व
उत्तर: D) वरील सर्व
24. 31वी Southern Zonal Council Meeting कोणत्या राज्यात झाली?
A) केरळ
B) कर्नाटक
C) तामिळनाडू
D) आंध्र प्रदेश
उत्तर: C) तामिळनाडू
25. Delimitation म्हणजे काय?
A) कर वाढवणे
B) मतदारसंघांच्या सीमा व प्रतिनिधित्वाचे पुनर्निर्धारण
C) राज्यांची निर्मिती
D) निवडणूक पुढे ढकलणे
उत्तर: B) मतदारसंघांच्या सीमा व प्रतिनिधित्वाचे पुनर्निर्धारण
26. Positive Indigenisation List कोणत्या मंत्रालयाशी संबंधित आहे?
A) गृह मंत्रालय
B) संरक्षण मंत्रालय
C) वित्त मंत्रालय
D) वाणिज्य मंत्रालय
उत्तर: B) संरक्षण मंत्रालय
27. भारताच्या BRICS अध्यक्षतेदरम्यान पुण्यात कोणत्या क्षेत्रावर विशेष चर्चा झाली?
A) Communications आणि ICT
B) मत्स्यव्यवसाय
C) वनसंवर्धन
D) पर्यटन
उत्तर: A) Communications आणि ICT
28. ADB चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Asian Development Bank
B) Asian Digital Bank
C) Association Development Bank
D) Asia Domestic Bank
उत्तर: A) Asian Development Bank
29. DPIIT चे कार्य मुख्यतः कशाशी संबंधित आहे?
A) उद्योग व अंतर्गत व्यापाराला प्रोत्साहन
B) केवळ संरक्षण
C) केवळ शिक्षण
D) केवळ आरोग्य
उत्तर: A) उद्योग व अंतर्गत व्यापाराला प्रोत्साहन
30. 21 ऑगस्ट 2026 च्या चालू घडामोडींमध्ये खालीलपैकी कोणता विषय संरक्षण क्षेत्राशी संबंधित आहे?
A) Positive Indigenisation List
B) Crop Cutting Experiments
C) National Space Day
D) Southern Zonal Council
उत्तर: A) Positive Indigenisation List