७ ऑक्टोबर २०२६ चालू घडामोडी: RBIचा मोठा निर्णय, संरक्षण क्षेत्रातील यश आणि देशातील महत्त्वाच्या घडामोडी

७ ऑक्टोबर २०२६ चालू घडामोडी: RBIचा मोठा निर्णय, संरक्षण क्षेत्रातील यश आणि देशातील महत्त्वाच्या घडामोडी

७ ऑक्टोबर २०२६ चालू घडामोडी या लेखामध्ये आजच्या दिवसातील स्पर्धा परीक्षांसाठी महत्त्वाच्या राष्ट्रीय, आर्थिक, संरक्षण, विज्ञान-तंत्रज्ञान आणि आंतरराष्ट्रीय घडामोडींचा आढावा घेण्यात आला आहे. MPSC, UPSC, SSC, रेल्वे, बँकिंग, पोलीस भरती, तलाठी, ग्रामसेवक तसेच इतर सरकारी नोकरीच्या परीक्षांसाठी चालू घडामोडी हा अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे.

१. RBIने रेपो दरात २५ बेसिस पॉइंट्सची वाढ केली

भारतीय अर्थव्यवस्थेसाठी ७ ऑक्टोबर २०२६ हा महत्त्वाचा दिवस ठरला. भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) प्रमुख रेपो दरात २५ बेसिस पॉइंट्सची वाढ करून तो ५.५० टक्के केला. जवळपास चार वर्षांनंतर RBIने रेपो दर वाढवला आहे.

महागाईचा दबाव, तेलाच्या किमती आणि जागतिक आर्थिक परिस्थिती या पार्श्वभूमीवर हा निर्णय महत्त्वाचा मानला जात आहे. RBIने आपली धोरणात्मक भूमिका ‘Neutral’ वरून ‘Calibrated Tightening’ अशी केली असल्याचे वृत्त आहे.

रेपो दर म्हणजे RBIकडून व्यावसायिक बँकांना अल्पकालीन कालावधीसाठी कर्ज देताना आकारला जाणारा दर. रेपो दर वाढल्यास बँकांच्या कर्जाचा खर्च वाढू शकतो आणि त्याचा परिणाम गृहकर्ज, वाहन कर्ज आणि इतर कर्जांच्या व्याजदरांवर होऊ शकतो.

परीक्षेसाठी लक्षात ठेवा:

• संस्था – भारतीय रिझर्व्ह बँक
• रेपो दर – ५.५०%
• वाढ – २५ बेसिस पॉइंट्स
• धोरणात्मक भूमिका – Calibrated Tightening

२. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सरकारप्रमुख म्हणून २५ वर्षे पूर्ण केली

७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सरकारप्रमुख म्हणून २५ वर्षांचा कार्यकाळ पूर्ण केला. २००१ मध्ये त्यांनी गुजरातच्या मुख्यमंत्रीपदाची जबाबदारी स्वीकारली होती. त्यानंतर २०१४ पासून ते भारताचे पंतप्रधान आहेत.

पंतप्रधान कार्यालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, ७ ऑक्टोबर २०२६ हा त्यांच्या सरकारप्रमुख म्हणून सलग २५ वर्षांच्या प्रवासाचा महत्त्वाचा टप्पा ठरला. या निमित्ताने विविध देशांच्या नेत्यांनी त्यांना शुभेच्छा दिल्या.

या प्रसंगी पंतप्रधानांनी माजी राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांच्या शुभेच्छांबद्दल आभार व्यक्त केले. त्यांनी मिळालेल्या यशाचे श्रेय देशातील नागरिकांच्या सामूहिक प्रयत्नांना दिले.

परीक्षेसाठी महत्त्वाचे:

• २००१ – गुजरातचे मुख्यमंत्री
• २०१४ – भारताचे पंतप्रधान
• २०२६ – सरकारप्रमुख म्हणून २५ वर्षे पूर्ण

३. संरक्षण क्षेत्रात Advanced High-Altitude Parachuteची यशस्वी चाचणी

भारतीय संरक्षण क्षेत्रासाठी आणखी एक महत्त्वाची घडामोड समोर आली आहे. DRDOने स्वदेशी विकसित केलेल्या Advanced High-Altitude Parachute (AHAP) ची पहिली लाईव्ह जंप चाचणी लडाखमधील न्योमा येथील उच्च-उंचीच्या ड्रॉप झोनमध्ये यशस्वीपणे पार पाडली.

ही चाचणी सुमारे १६,००० फूट उंचीवर करण्यात आली. AHAP ही paratroopersच्या mass drop साठी वापरली जाणारी static-line parachute system आहे. ही प्रणाली DRDOच्या Aerial Delivery Research and Development Establishment (ADRDE), आग्रा यांनी विकसित केली आहे.

या पॅराशूटची operational altitude range १८,००० फूटांपर्यंत असल्याचे संरक्षण मंत्रालयाने सांगितले आहे. उच्च उंचीच्या भागात लष्करी दलांच्या कार्यक्षमतेसाठी हे तंत्रज्ञान महत्त्वाचे ठरू शकते.

परीक्षेसाठी:

• AHAP – Advanced High-Altitude Parachute
• विकसित करणारी संस्था – ADRDE, आग्रा
• उत्पादन – Ordnance Parachute Factory, कानपूर
• चाचणी ठिकाण – न्योमा, लडाख
• क्षमता – १८,००० फूटांपर्यंत

४. भारतीय नौदलासाठी Fleet Support Ships प्रकल्पाला महत्त्व

भारतीय नौदलाच्या क्षमतेत वाढ करण्याच्या दृष्टीने Fleet Support Ships प्रकल्प महत्त्वाचा आहे. ६ ऑक्टोबर रोजी Visakhapatnam येथील Hindustan Shipyard Limited येथे पहिल्या Fleet Support Shipचे लॉन्चिंग करण्यात आले. त्याच कार्यक्रमात पाचव्या जहाजाची keel laying आणि shipyardमधील upgraded slipwayचे उद्घाटन करण्यात आले.

Fleet Support Shipsमध्ये ८२ टक्क्यांहून अधिक स्वदेशी सामग्रीचा वापर करण्यात येत आहे. ही जहाजे समुद्रात भारतीय नौदलाच्या युद्धनौकांना इंधन आणि इतर आवश्यक सामग्रीच्या replenishmentमध्ये मदत करतील. तसेच Humanitarian Assistance and Disaster Relief (HADR) आणि Non-Combatant Evacuation Operationsमध्येही त्यांचा उपयोग होऊ शकतो.

ही बाब आत्मनिर्भर भारत आणि Make in India या दृष्टिकोनातून महत्त्वाची आहे.

५. भारताच्या संरक्षण क्षेत्रातील स्वदेशी क्षमतेत वाढ

७ ऑक्टोबरच्या आसपास संरक्षण मंत्रालयाच्या विविध घोषणांमधून भारत संरक्षण उत्पादनात स्वावलंबी होण्याच्या दिशेने पुढे जात असल्याचे दिसून येते. Fleet Support Shipsपासून Advanced High-Altitude Parachuteपर्यंत विविध प्रकल्पांमध्ये देशांतर्गत तंत्रज्ञान आणि उत्पादन क्षमतेवर भर दिला जात आहे.

स्पर्धा परीक्षांमध्ये ‘आत्मनिर्भर भारत’, ‘Make in India’, DRDO, भारतीय नौदल आणि स्वदेशी संरक्षण तंत्रज्ञान यासंबंधी प्रश्न विचारले जाऊ शकतात.

६. निवडणूक आयोगाच्या SIR प्रक्रियेला महत्त्व

देशातील निवडणूक व्यवस्थेशी संबंधित Special Intensive Revision (SIR) – 2026 ही प्रक्रिया देखील चर्चेत आहे. निवडणूक आयोगाच्या नागरिक सेवा पोर्टलवर SIRसाठी Enumeration Form भरणे, Last SIR मधील नाव शोधणे आणि नोटीसविरुद्ध कागदपत्रे सादर करण्याच्या सुविधा उपलब्ध आहेत.

मतदार यादीतील नावे, नवीन मतदार नोंदणी आणि आवश्यक कागदपत्रे यामुळे SIR प्रक्रिया सामान्य नागरिकांसाठीही महत्त्वाची ठरते.

७. SME Growth Fundला केंद्राची मंजुरी

लघु आणि मध्यम उद्योगांसाठी केंद्र सरकारने ₹१०,००० कोटींच्या SME Growth Fund उभारणीसाठी वचनबद्धता मंजूर केली आहे. या निधीचा उद्देश वाढीची क्षमता असलेल्या Small and Medium Enterprisesना थेट equity investmentच्या माध्यमातून मदत करणे आणि भविष्यातील मोठ्या उद्योगांना विकसित होण्यास प्रोत्साहन देणे हा आहे. ही मंजुरी ६ ऑक्टोबर रोजी केंद्रीय मंत्रिमंडळाने दिली.

MSME क्षेत्र रोजगारनिर्मिती, उत्पादन आणि निर्यात यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे हा निर्णय अर्थव्यवस्था आणि उद्योग क्षेत्राच्या दृष्टीने परीक्षेत महत्त्वाचा मुद्दा ठरू शकतो.

८. ७ ऑक्टोबरचा दिवस स्पर्धा परीक्षांसाठी का महत्त्वाचा?

आजच्या घडामोडींमध्ये अर्थव्यवस्था आणि संरक्षण या दोन क्षेत्रांना विशेष महत्त्व दिसून येते. RBIचा रेपो दराचा निर्णय बँकिंग परीक्षांसाठी महत्त्वाचा आहे. तर AHAP चाचणी, Fleet Support Ships आणि स्वदेशी संरक्षण उत्पादन हे UPSC, MPSC आणि SSCसारख्या परीक्षांसाठी उपयुक्त आहेत.

तसेच पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सरकारप्रमुख म्हणून पूर्ण केलेली २५ वर्षे हा राष्ट्रीय राजकारणाशी संबंधित महत्त्वाचा चालू घडामोडींचा मुद्दा आहे. निवडणूक आयोगाची SIR प्रक्रिया हा भारतीय राज्यव्यवस्था आणि निवडणूक व्यवस्थेच्या अभ्यासासाठी महत्त्वाचा विषय आहे.

९. ७ ऑक्टोबर २०२६ – झटपट उजळणी

निष्कर्ष

७ ऑक्टोबर २०२६च्या चालू घडामोडींमध्ये RBIचा रेपो दर वाढवण्याचा निर्णय, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा सरकारप्रमुख म्हणून २५ वर्षांचा टप्पा, DRDOच्या Advanced High-Altitude Parachuteची यशस्वी चाचणी, भारतीय नौदलासाठी Fleet Support Ships आणि ₹१०,००० कोटींचा SME Growth Fund हे प्रमुख मुद्दे आहेत.

स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी केवळ बातमी वाचण्याऐवजी तिच्यामागील संकल्पना समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. उदाहरणार्थ, रेपो दरासोबत RBIची भूमिका, AHAPसोबत DRDO आणि ADRDE, तर Fleet Support Shipsसोबत आत्मनिर्भर भारत व भारतीय नौदल यांचा संबंध लक्षात ठेवावा. अशा पद्धतीने केलेली उजळणी परीक्षेतील वस्तुनिष्ठ प्रश्नांसोबतच सामान्य ज्ञान आणि मुलाखतीसाठीही उपयुक्त ठरते.

७ ऑक्टोबर २०२६ चालू घडामोडी – ३० MCQ

1. RBI ने ७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी रेपो दर किती केला?
A) 5.00%
B) 5.25%
C) 5.50%
D) 5.75%
उत्तर: C) 5.50%

2. RBI ने रेपो दरात किती बेसिस पॉइंट्सची वाढ केली?
A) 10
B) 15
C) 20
D) 25
उत्तर: D) 25

3. रेपो दर कोण ठरवते?
A) SEBI
B) RBI
C) SBI
D) वित्त मंत्रालय
उत्तर: B) RBI

4. रेपो दर वाढल्यास सामान्यतः काय होऊ शकते?
A) कर्जाचा खर्च कमी होतो
B) कर्जाचा खर्च वाढू शकतो
C) कर कमी होतो
D) निर्यात बंद होते
उत्तर: B) कर्जाचा खर्च वाढू शकतो

5. ७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी नरेंद्र मोदी यांनी सरकारप्रमुख म्हणून किती वर्षे पूर्ण केली?
A) 20 वर्षे
B) 22 वर्षे
C) 25 वर्षे
D) 30 वर्षे
उत्तर: C) 25 वर्षे

6. नरेंद्र मोदी यांनी गुजरातच्या मुख्यमंत्रीपदाची जबाबदारी कोणत्या वर्षी स्वीकारली?
A) 1999
B) 2001
C) 2004
D) 2006
उत्तर: B) 2001

7. नरेंद्र मोदी भारताचे पंतप्रधान कोणत्या वर्षी झाले?
A) 2012
B) 2013
C) 2014
D) 2015
उत्तर: C) 2014

8. AHAP चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Advanced High-Altitude Parachute
B) Advanced Heavy Aircraft Platform
C) Air High-Altitude Protection
D) Advanced Helicopter Air Platform
उत्तर: A) Advanced High-Altitude Parachute

9. AHAP कोणत्या संस्थेने विकसित केले आहे?
A) ISRO
B) DRDO
C) HAL
D) BEL
उत्तर: B) DRDO

10. AHAP विकसित करणारी DRDOची संस्था कोणती?
A) ADRDE
B) DRDL
C) LRDE
D) GTRE
उत्तर: A) ADRDE

11. ADRDEचे मुख्यालय कुठे आहे?
A) पुणे
B) बेंगळुरू
C) आग्रा
D) हैदराबाद
उत्तर: C) आग्रा

12. AHAPची लाईव्ह जंप चाचणी कुठे करण्यात आली?
A) पोखरण
B) न्योमा, लडाख
C) श्रीहरिकोटा
D) चंदीपूर
उत्तर: B) न्योमा, लडाख

13. AHAPची चाचणी अंदाजे किती उंचीवर घेण्यात आली?
A) 8,000 फूट
B) 12,000 फूट
C) 16,000 फूट
D) 25,000 फूट
उत्तर: C) 16,000 फूट

14. AHAPची operational altitude किती फूटांपर्यंत आहे?
A) 10,000 फूट
B) 15,000 फूट
C) 18,000 फूट
D) 25,000 फूट
उत्तर: C) 18,000 फूट

15. AHAPचा उपयोग मुख्यतः कशासाठी केला जातो?
A) समुद्री वाहतूक
B) Paratroopersच्या mass drop साठी
C) उपग्रह प्रक्षेपणासाठी
D) क्षेपणास्त्र वाहतुकीसाठी
उत्तर: B) Paratroopersच्या mass drop साठी

16. AHAPचे उत्पादन कोणत्या संस्थेत केले जाते?
A) Ordnance Parachute Factory, कानपूर
B) HAL, नाशिक
C) BEL, पुणे
D) BDL, हैदराबाद
उत्तर: A) Ordnance Parachute Factory, कानपूर

17. Fleet Support Ships कोणत्या दलासाठी महत्त्वाची आहेत?
A) भारतीय वायुदल
B) भारतीय नौदल
C) भारतीय तटरक्षक दल
D) भारतीय लष्कर
उत्तर: B) भारतीय नौदल

18. Fleet Support Ship प्रकल्पाशी संबंधित Hindustan Shipyard Limited कुठे आहे?
A) मुंबई
B) कोची
C) विशाखापट्टणम
D) चेन्नई
उत्तर: C) विशाखापट्टणम

19. Fleet Support Shipsमध्ये किती टक्क्यांहून अधिक स्वदेशी सामग्री वापरण्यात आली आहे?
A) 50%
B) 65%
C) 75%
D) 82%
उत्तर: D) 82%

20. Fleet Support Shipsचा प्रमुख उपयोग काय आहे?
A) युद्धनौकांना समुद्रात इंधन व आवश्यक सामग्रीचा पुरवठा
B) विमान वाहतूक
C) पाणबुडी बांधणी
D) उपग्रह प्रक्षेपण
उत्तर: A) युद्धनौकांना समुद्रात इंधन व आवश्यक सामग्रीचा पुरवठा

21. Fleet Support Shipsचा उपयोग आणखी कोणत्या कार्यासाठी होऊ शकतो?
A) HADR
B) अंतराळ संशोधन
C) कृषी संशोधन
D) जनगणना
उत्तर: A) HADR

22. HADR चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) High Altitude Defence Response
B) Humanitarian Assistance and Disaster Relief
C) Human Air Defence Regiment
D) High Alert Disaster Response
उत्तर: B) Humanitarian Assistance and Disaster Relief

23. SME Growth Fundची रक्कम किती आहे?
A) ₹5,000 कोटी
B) ₹7,500 कोटी
C) ₹10,000 कोटी
D) ₹15,000 कोटी
उत्तर: C) ₹10,000 कोटी

24. SME Growth Fundचा मुख्य उद्देश काय आहे?
A) मोठ्या उद्योगांना करमाफी
B) वाढीची क्षमता असलेल्या SMEsना मदत
C) सरकारी कर्मचाऱ्यांना कर्ज
D) शेतकऱ्यांना अनुदान
उत्तर: B) वाढीची क्षमता असलेल्या SMEsना मदत

25. SIR या संक्षिप्त रूपाचा अर्थ काय आहे?
A) Special Intensive Revision
B) State Information Report
C) Special Indian Registration
D) Systematic Identity Review
उत्तर: A) Special Intensive Revision

26. SIR प्रक्रिया कोणत्या संस्थेशी संबंधित आहे?
A) RBI
B) UPSC
C) निवडणूक आयोग
D) SEBI
उत्तर: C) निवडणूक आयोग

27. भारतातील MSME क्षेत्राचे महत्त्व कशासाठी आहे?
A) रोजगारनिर्मिती
B) उत्पादन
C) निर्यात
D) वरील सर्व
उत्तर: D) वरील सर्व

28. DRDOचे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Defence Research and Development Organisation
B) Department of Research and Defence Organisation
C) Defence Railway Development Organisation
D) Directorate of Research and Defence Operations
उत्तर: A) Defence Research and Development Organisation

29. RBIचे मुख्यालय कुठे आहे?
A) नवी दिल्ली
B) मुंबई
C) पुणे
D) अहमदाबाद
उत्तर: B) मुंबई

30. ७ ऑक्टोबर २०२६च्या घडामोडींमध्ये खालीलपैकी कोणता विषय अर्थव्यवस्थेशी सर्वाधिक संबंधित आहे?
A) AHAP चाचणी
B) Fleet Support Ship
C) रेपो दरातील वाढ
D) SIR प्रक्रिया
उत्तर: C) रेपो दरातील वाढ

अधिकृत स्रोत

1. RBI – Monetary Policy Statement, 2026-27
   ७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी RBIच्या MPC बैठकीचा अधिकृत दस्तऐवज. रेपो दर आणि मौद्रिक धोरणासाठी हा सर्वात महत्त्वाचा स्रोत आहे.
   RBI – Monetary Policy Statement
2. PM India – नरेंद्र मोदी यांनी सरकारप्रमुख म्हणून २५ वर्षे पूर्ण केली
   ७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी २५ वर्षांचा टप्पा पूर्ण केल्याबाबत पंतप्रधान कार्यालयाची अधिकृत माहिती.
   PM India – 25 Years as Head of Government
3. PIB – DRDO Advanced High-Altitude Parachute (AHAP)
   AHAPची न्योमा, लडाख येथे १६,००० फूटांवर झालेल्या maiden live jump चाचणीची अधिकृत माहिती.
   PIB – DRDO AHAP Test
4. PIB – High-Altitude Platform (HAPS)
   DRDOच्या स्वदेशी High-Altitude Platformच्या यशस्वी flight trialची अधिकृत माहिती.
   PIB – High-Altitude Platform Trial
5. PIB – SME Growth Fund ₹10,000 कोटी
   Small and Medium Enterprisesसाठी ₹१०,००० कोटींच्या SME Growth Fundला मंजुरी दिल्याची अधिकृत माहिती PIBच्या नोंदीत आहे.
   PIB – Official Press Releases
6. PIB – Fleet Support Ship ‘Surya’
   भारतीय नौदलाच्या पहिल्या स्वदेशी Fleet Support Ship ‘Surya’च्या लॉन्चिंगची अधिकृत माहिती PIBवर उपलब्ध आहे.
   PIB – Ministry of Defence Releases