६ ऑक्टोबर २०२६ चालू घडामोडी: SME Growth Fund, नवे वायुदल प्रमुख आणि महत्त्वाच्या राष्ट्रीय घडामोडी

६ ऑक्टोबर २०२६ चालू घडामोडी: SME Growth Fund, नवे वायुदल प्रमुख आणि महत्त्वाच्या राष्ट्रीय घडामोडी

६ ऑक्टोबर २०२६ चालू घडामोडी या दृष्टीने भारतासाठी आणि स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाचा दिवस ठरला. केंद्र सरकारने MSME क्षेत्राला चालना देण्यासाठी ₹10,000 कोटींच्या SME Growth Fund ला मंजुरी दिली. त्याचबरोबर देशातील वाहतूक आणि लॉजिस्टिक्स व्यवस्थेमध्ये समन्वय वाढवण्यासाठी Integrated Transport & Logistics Authority स्थापन करण्याचा निर्णय घेण्यात आला.

६ ऑक्टोबर रोजी राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी AIIMS बिलासपूरच्या पहिल्या दीक्षांत समारंभाला उपस्थित राहून विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले. संरक्षण क्षेत्रातही महत्त्वाची नियुक्ती झाली असून एअर मार्शल अशुतोष दीक्षित यांची भारतीय हवाई दलाच्या २९व्या प्रमुखपदी नियुक्ती करण्यात आली आहे.

याशिवाय भारताच्या पोलाद क्षेत्राची पहिल्या सहामाहीतील कामगिरी, भारत-बांगलादेश सीमेवरील सोन्याच्या तस्करीविरोधातील कारवाई आणि देशातील सहा मतदारसंघांमध्ये झालेल्या पोटनिवडणुका या ६ ऑक्टोबरच्या प्रमुख घडामोडी ठरल्या.

१. SME Growth Fund साठी ₹10,000 कोटींची मंजुरी

केंद्रीय मंत्रिमंडळाने ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी SME Growth Fund स्थापन करण्यासाठी भारत सरकारकडून ₹10,000 कोटींची गुंतवणूक करण्यास मंजुरी दिली. या निधीचा उद्देश वाढीची क्षमता असलेल्या लघु आणि मध्यम उद्योगांना भांडवली मदत उपलब्ध करून देणे हा आहे.

या निधीमुळे उत्पादन, सेवा, तंत्रज्ञान, नवकल्पना आणि महत्त्वाच्या पुरवठा साखळ्यांमध्ये काम करणाऱ्या भारतीय SME कंपन्यांना वाढीसाठी मदत मिळण्याची अपेक्षा आहे.

केंद्र सरकारच्या मते, या उपक्रमामुळे भविष्यात मोठ्या आणि सक्षम भारतीय कंपन्या निर्माण होण्यास मदत होऊ शकते. हा निर्णय केंद्रीय अर्थसंकल्प २०२६-२७ मधील MSME क्षेत्राशी संबंधित घोषणांचा भाग आहे.

परीक्षा उपयोगी मुद्दा:

• SME Growth Fund साठी मंजूर रक्कम — ₹10,000 कोटी
• उद्देश — वाढीची क्षमता असलेल्या SME कंपन्यांना इक्विटी सहाय्य

२. Integrated Transport & Logistics Authority स्थापन करण्यास मंजुरी

केंद्र सरकारने Integrated Transport & Logistics Authority (ITLA) स्थापन करण्यास मंजुरी दिली. वाहतूक आणि लॉजिस्टिक्सशी संबंधित विविध मंत्रालये आणि संस्थांमध्ये असलेला समन्वयाचा अभाव दूर करणे हा या निर्णयामागील प्रमुख उद्देश आहे.

ITLA ही वाहतूक आणि लॉजिस्टिक्स नियोजन, संशोधन, प्रकल्पांचे मूल्यांकन, देखरेख, धोरणात्मक मदत आणि डेटा विश्लेषणासाठी महत्त्वाची संस्था म्हणून काम करणार आहे.

बहुविध वाहतूक व्यवस्थेमध्ये समन्वय वाढल्यामुळे पायाभूत सुविधा प्रकल्प अधिक प्रभावी, शाश्वत आणि कार्यक्षम करण्यास मदत होण्याची अपेक्षा आहे.

३. अशुतोष दीक्षित बनले भारतीय हवाई दलाचे २९वे प्रमुख

६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी केंद्र सरकारने एअर मार्शल अशुतोष दीक्षित यांची भारतीय हवाई दलाच्या पुढील प्रमुखपदी नियुक्ती केली.

ते ३१ ऑक्टोबर २०२६ रोजी दुपारपासून Air Chief Marshal पदाचा कार्यभार स्वीकारतील. ते सध्याचे हवाई दल प्रमुख एअर चीफ मार्शल अमर प्रीत सिंग यांच्यानंतर पदभार स्वीकारणार आहेत.

अशुतोष दीक्षित यांचा जन्म ९ डिसेंबर १९६६ रोजी झाला असून ते ६ डिसेंबर १९८६ रोजी भारतीय हवाई दलाच्या फायटर स्ट्रीममध्ये दाखल झाले. त्यांनी Vice Chief of the Air Staff, Chief of Integrated Defence Staff to the Chairman, Chiefs of Staff Committee आणि Air Officer Commanding-in-Chief, Central Air Command यांसारख्या महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्या सांभाळल्या आहेत.

ते Experimental Test Pilot आणि Qualified Flying Instructor असून त्यांना ३,५०० हून अधिक तासांचा उड्डाणाचा अनुभव असल्याचे संरक्षण मंत्रालयाने सांगितले.

परीक्षा उपयोगी मुद्दा:

• नियुक्ती — अशुतोष दीक्षित
• पद — भारतीय हवाई दलाचे २९वे प्रमुख
• कार्यभार — ३१ ऑक्टोबर २०२६
• सध्याचे प्रमुख — अमर प्रीत सिंग

४. AIIMS बिलासपूरचा पहिला दीक्षांत समारंभ

राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी ६ ऑक्टोबर रोजी हिमाचल प्रदेशातील AIIMS बिलासपूरच्या पहिल्या दीक्षांत समारंभाला उपस्थिती लावली.

या समारंभात AIIMS बिलासपूरच्या पहिल्या पदवीधर विद्यार्थ्यांना पदव्या प्रदान करण्यात आल्या. एकूण ९२ विद्यार्थ्यांना पदवी प्रदान करण्यात आली. यामध्ये ४३ MBBS, २६ BSc Honours Nursing, ९ BSc Allied Healthcare आणि १४ MD/MS विद्यार्थ्यांचा समावेश होता.

राष्ट्रपतींनी वैद्यकीय क्षेत्रात ज्ञान आणि कौशल्याबरोबरच संवेदनशीलता, सहानुभूती आणि मानवसेवेचे महत्त्व अधोरेखित केले. दुर्गम आणि डोंगराळ भागातील नागरिकांना दर्जेदार आरोग्यसेवा उपलब्ध करून देण्यासाठी टेलिमेडिसिन आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर वाढवण्याची गरज त्यांनी व्यक्त केली.

AIIMS बिलासपूरमध्ये सध्या ७७६ बेड, २६ स्पेशालिटीज आणि १५ सुपर स्पेशालिटीज कार्यरत असल्याची माहिती आरोग्य मंत्रालयाने दिली.

५. भारताच्या पोलाद क्षेत्राची पहिल्या सहामाहीत वाढ

पोलाद मंत्रालयाने ६ ऑक्टोबर रोजी २०२६-२७ आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या सहामाहीतील पोलाद क्षेत्राची कामगिरी जाहीर केली.

एप्रिल ते सप्टेंबर २०२६ या कालावधीत भारताचे कच्चे पोलाद उत्पादन ८५.१ दशलक्ष टन झाले. मागील वर्षाच्या याच कालावधीतील ८२.७ दशलक्ष टनांच्या तुलनेत ही सुमारे २.९ टक्के वाढ आहे.

याच काळात Finished Steel चे उत्पादन ८१.८ दशलक्ष टन झाले, तर Finished Steel चा वापर ८४.९ दशलक्ष टन नोंदवला गेला. Finished Steel च्या वापरामध्ये मागील वर्षाच्या तुलनेत ७.५ टक्के वाढ झाली.

मंत्रालयाने पोलाद उद्योगातील सुरक्षितता सुधारण्यासाठी Steel Industry Safety Council स्थापन करण्याचा निर्णयही जाहीर केला.

६. भारत-बांगलादेश सीमेवर ८.३ किलो सोने जप्त

महसूल गुप्तचर संचालनालयाने म्हणजेच DRI ने भारत-बांगलादेश सीमेवर मोठी कारवाई केली. कूचबिहार जिल्ह्यातील भारत-बांगलादेश सीमेवर केलेल्या कारवाईत सुमारे ८.३ किलो विदेशी बनावटीचे सोने जप्त करण्यात आले.

या सोन्याची अंदाजे किंमत ₹12.37 कोटी असल्याचे DRI ने सांगितले. या कारवाईत चार जणांना अटक करण्यात आली.

अधिकाऱ्यांनी चार संशयितांना दोन मोटारसायकलींवरून प्रवास करताना अडवले. त्यांच्या झडतीमध्ये विशेष प्रकारच्या कापडी कंबरेच्या पट्ट्यांमध्ये लपवलेले सोन्याचे बिस्कीट आढळले. एकूण ७२ सोन्याची बिस्किटे जप्त करण्यात आली.

७. सहा मतदारसंघांमध्ये पोटनिवडणुकीसाठी मतदान

६ ऑक्टोबर रोजी देशातील पाच विधानसभा आणि एका लोकसभा मतदारसंघात पोटनिवडणुकीसाठी मतदान झाले.

विधानसभा पोटनिवडणुकीत:

• पश्चिम बंगाल — नंदीग्राम आणि रेजीनगर
• तामिळनाडू — मदुरांतकम आणि धारापुरम
• पुद्दुचेरी — थट्टनचावडी

तर आसाममधील नागाव लोकसभा मतदारसंघात पोटनिवडणूक झाली.

मतदान सकाळी ७ वाजता सुरू झाले. मतमोजणी ९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी होणार असल्याचे वृत्त आहे.

८. महाराष्ट्रात पाणी बचतीवर भर

महाराष्ट्रात दुष्काळसदृश परिस्थिती आणि पाणीसाठ्याबाबत चिंता वाढल्याने राज्य सरकारने स्थानिक स्वराज्य संस्थांना १६ ऑक्टोबरपासून किमान १० टक्के पाणी कपात लागू करण्याचे निर्देश दिले आहेत.

पाणी गळती रोखणे, प्रक्रिया केलेल्या सांडपाण्याचा पुनर्वापर करणे आणि उपलब्ध पाण्याचा काटकसरीने वापर करणे यावरही भर देण्यात आला आहे. राज्याच्या जलनियोजनामध्ये पिण्याच्या पाण्याला सर्वोच्च प्राधान्य देण्यात आले आहे.

९. ६ ऑक्टोबर २०२६ चे झटपट चालू घडामोडी पॉइंट्स

स्पर्धा परीक्षेच्या दृष्टीने ६ ऑक्टोबरच्या महत्त्वाच्या घटना एका नजरेत:

• SME Growth Fund — ₹10,000 कोटी.
• ITLA — Integrated Transport & Logistics Authority स्थापन करण्यास मंजुरी.
• भारतीय हवाई दलाचे २९वे प्रमुख — अशुतोष दीक्षित.
• अशुतोष दीक्षित यांचा कार्यभार — ३१ ऑक्टोबर २०२६.
• AIIMS बिलासपूर — पहिला दीक्षांत समारंभ.
• AIIMS बिलासपूरमध्ये पहिल्या दीक्षांत समारंभात — ९२ विद्यार्थ्यांना पदवी.
• एप्रिल-सप्टेंबर २०२६ कच्चे पोलाद उत्पादन — ८५.१ दशलक्ष टन.
• DRI ने जप्त केलेले सोने — सुमारे ८.३ किलो.
• जप्त सोन्याची अंदाजे किंमत — ₹१२.३७ कोटी.
• सोन्याच्या तस्करीप्रकरणी अटक — ४ जण.
• पोटनिवडणूक — ५ विधानसभा + १ लोकसभा मतदारसंघ.
• महाराष्ट्रातील किमान पाणी कपात — १० टक्के, १६ ऑक्टोबरपासून.

निष्कर्ष

६ ऑक्टोबर २०२६ चालू घडामोडी पाहता आर्थिक विकास, पायाभूत सुविधा, संरक्षण, आरोग्य, उद्योग, निवडणूक आणि महसूल विभागाशी संबंधित अनेक महत्त्वाचे निर्णय आणि घटना समोर आल्या. विशेषतः ₹10,000 कोटींचा SME Growth Fund, Integrated Transport & Logistics Authority, अशुतोष दीक्षित यांची हवाई दल प्रमुखपदी नियुक्ती, AIIMS बिलासपूरचा पहिला दीक्षांत समारंभ आणि DRIची सोन्याच्या तस्करीविरोधातील कारवाई या घटना स्पर्धा परीक्षांसाठी महत्त्वाच्या आहेत.

MPSC, UPSC, SSC, Banking, Railway, Police Bharti, Talathi, Gramsevak आणि इतर सरकारी भरती परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी या घटनांमधील आकडे, पदे, व्यक्ती, संस्था आणि तारखा विशेषतः लक्षात ठेवाव्यात. अधिकृत माहितीसाठी सरकारी PIB आणि संबंधित मंत्रालयांच्या प्रसिद्धीपत्रकांचा आधार घेणे योग्य ठरेल.

६ ऑक्टोबर २०२६ चालू घडामोडी – ३० MCQ

1. SME Growth Fund साठी केंद्र सरकारने किती रकमेची मंजुरी दिली?
A) ₹5,000 कोटी
B) ₹7,500 कोटी
C) ₹10,000 कोटी
D) ₹15,000 कोटी
उत्तर: C) ₹10,000 कोटी

2. SME Growth Fund चा प्रमुख उद्देश काय आहे?
A) कृषी कर्ज माफ करणे
B) वाढीची क्षमता असलेल्या SME कंपन्यांना भांडवली मदत
C) सरकारी कर्मचाऱ्यांना वेतनवाढ
D) नवीन विमानतळ उभारणे
उत्तर: B) वाढीची क्षमता असलेल्या SME कंपन्यांना भांडवली मदत

3. Integrated Transport & Logistics Authority चे संक्षिप्त रूप काय आहे?
A) ITLA
B) ITLI
C) ITLAI
D) ITLOG
उत्तर: A) ITLA

4. ITLA स्थापन करण्यामागील प्रमुख उद्देश कोणता आहे?
A) कृषी उत्पादन वाढवणे
B) वाहतूक व लॉजिस्टिक्समध्ये समन्वय वाढवणे
C) बँकिंग व्यवस्था बदलणे
D) पर्यटनाला चालना देणे
उत्तर: B) वाहतूक व लॉजिस्टिक्समध्ये समन्वय वाढवणे

5. भारतीय हवाई दलाच्या २९व्या प्रमुखपदी कोणाची नियुक्ती करण्यात आली?
A) अमर प्रीत सिंग
B) अशुतोष दीक्षित
C) ए.पी. सिंह
D) विवेक राम चौधरी
उत्तर: B) अशुतोष दीक्षित

6. अशुतोष दीक्षित भारतीय हवाई दलाच्या प्रमुखपदाचा कार्यभार कधी स्वीकारणार आहेत?
A) 15 ऑक्टोबर 2026
B) 25 ऑक्टोबर 2026
C) 31 ऑक्टोबर 2026
D) 1 नोव्हेंबर 2026
उत्तर: C) 31 ऑक्टोबर 2026

7. अशुतोष दीक्षित भारतीय हवाई दलात कोणत्या स्ट्रीममध्ये दाखल झाले होते?
A) Transport
B) Helicopter
C) Fighter
D) Technical
उत्तर: C) Fighter

8. अशुतोष दीक्षित यांचा भारतीय हवाई दलातील प्रवेश कोणत्या वर्षी झाला?
A) 1984
B) 1985
C) 1986
D) 1988
उत्तर: C) 1986

9. अशुतोष दीक्षित यांना कितीपेक्षा जास्त तासांचा उड्डाणाचा अनुभव आहे?
A) 1,500 तास
B) 2,500 तास
C) 3,000 तास
D) 3,500 तास
उत्तर: D) 3,500 तास

10. AIIMS बिलासपूरचा पहिला दीक्षांत समारंभ कोणाच्या उपस्थितीत झाला?
A) पंतप्रधान नरेंद्र मोदी
B) राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू
C) केंद्रीय आरोग्यमंत्री
D) हिमाचल प्रदेशचे राज्यपाल
उत्तर: B) राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू

11. AIIMS बिलासपूरच्या पहिल्या दीक्षांत समारंभात किती विद्यार्थ्यांना पदवी देण्यात आली?
A) 72
B) 82
C) 92
D) 102
उत्तर: C) 92

12. AIIMS बिलासपूर कोणत्या राज्यात आहे?
A) उत्तराखंड
B) हिमाचल प्रदेश
C) पंजाब
D) हरियाणा
उत्तर: B) हिमाचल प्रदेश

13. AIIMS बिलासपूरमध्ये किती बेड कार्यरत असल्याचे सांगण्यात आले?
A) 576
B) 676
C) 776
D) 876
उत्तर: C) 776

14. एप्रिल-सप्टेंबर 2026 दरम्यान भारताचे कच्चे पोलाद उत्पादन किती होते?
A) 75.1 दशलक्ष टन
B) 80.1 दशलक्ष टन
C) 85.1 दशलक्ष टन
D) 90.1 दशलक्ष टन
उत्तर: C) 85.1 दशलक्ष टन

15. भारताच्या कच्च्या पोलाद उत्पादनात किती टक्के वाढ झाली?
A) 1.9%
B) 2.9%
C) 3.9%
D) 4.9%
उत्तर: B) 2.9%

16. एप्रिल-सप्टेंबर 2026 मध्ये Finished Steel चे उत्पादन किती होते?
A) 71.8 दशलक्ष टन
B) 76.8 दशलक्ष टन
C) 81.8 दशलक्ष टन
D) 86.8 दशलक्ष टन
उत्तर: C) 81.8 दशलक्ष टन

17. Finished Steel चा वापर किती नोंदवला गेला?
A) 74.9 दशलक्ष टन
B) 79.9 दशलक्ष टन
C) 84.9 दशलक्ष टन
D) 89.9 दशलक्ष टन
उत्तर: C) 84.9 दशलक्ष टन

18. Steel Industry Safety Council कोणत्या क्षेत्राशी संबंधित आहे?
A) खाणकाम
B) पोलाद उद्योग
C) कृषी
D) विमान वाहतूक
उत्तर: B) पोलाद उद्योग

19. DRI ने भारत-बांगलादेश सीमेवर किती सोने जप्त केले?
A) 5.3 किलो
B) 6.3 किलो
C) 7.3 किलो
D) 8.3 किलो
उत्तर: D) 8.3 किलो

20. जप्त केलेल्या सोन्याची अंदाजे किंमत किती होती?
A) ₹8.37 कोटी
B) ₹10.37 कोटी
C) ₹12.37 कोटी
D) ₹15.37 कोटी
उत्तर: C) ₹12.37 कोटी

21. सोन्याच्या तस्करीप्रकरणी किती जणांना अटक करण्यात आली?
A) 2
B) 3
C) 4
D) 5
उत्तर: C) 4

22. DRI म्हणजे काय?
A) Directorate of Revenue Intelligence
B) Department of Revenue Investigation
C) Directorate of Railway Intelligence
D) Department of Regional Intelligence
उत्तर: A) Directorate of Revenue Intelligence

23. जप्त करण्यात आलेल्या सोन्याची संख्या किती सोन्याच्या बिस्किटांची होती?
A) 52
B) 62
C) 72
D) 82
उत्तर: C) 72

24. ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी किती विधानसभा मतदारसंघांमध्ये पोटनिवडणूक झाली?
A) 3
B) 4
C) 5
D) 6
उत्तर: C) 5

25. ६ ऑक्टोबर २०२६ रोजी किती लोकसभा मतदारसंघात पोटनिवडणूक झाली?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
उत्तर: A) 1

26. आसाममधील कोणत्या लोकसभा मतदारसंघात पोटनिवडणूक झाली?
A) गुवाहाटी
B) नागाव
C) सिलचर
D) धुबरी
उत्तर: B) नागाव

27. महाराष्ट्रात किमान किती टक्के पाणी कपात लागू करण्याचे निर्देश देण्यात आले?
A) 5%
B) 10%
C) 15%
D) 20%
उत्तर: B) 10%

28. महाराष्ट्रातील किमान 10% पाणी कपात कधीपासून लागू होणार आहे?
A) 10 ऑक्टोबर 2026
B) 15 ऑक्टोबर 2026
C) 16 ऑक्टोबर 2026
D) 20 ऑक्टोबर 2026
उत्तर: C) 16 ऑक्टोबर 2026

29. SME Growth Fund कोणत्या क्षेत्राशी सर्वाधिक संबंधित आहे?
A) लघु व मध्यम उद्योग
B) संरक्षण
C) आरोग्य
D) क्रीडा
उत्तर: A) लघु व मध्यम उद्योग

30. ६ ऑक्टोबर २०२६ च्या चालू घडामोडींमध्ये खालीलपैकी कोणती व्यक्ती भारतीय हवाई दलाशी संबंधित आहे?
A) अशुतोष दीक्षित
B) अश्विनी वैष्णव
C) मनसुख मांडविया
D) धर्मेंद्र प्रधान
उत्तर: A) अशुतोष दीक्षित

अधिकृत स्रोत

1. PIB – SME Growth Fund ₹10,000 कोटी
   केंद्र सरकारने SME Growth Fund साठी ₹10,000 कोटींच्या गुंतवणुकीला मंजुरी दिली.
   PIB – SME Growth Fund अधिकृत प्रसिद्धीपत्रक
2. PIB – AIIMS बिलासपूर पहिला दीक्षांत समारंभ
   राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्या उपस्थितीत AIIMS बिलासपूरचा पहिला दीक्षांत समारंभ झाला. ९२ विद्यार्थ्यांना पदवी देण्यात आली.
   PIB – AIIMS Bilaspur Convocation
3. PIB – भारताचे पोलाद क्षेत्र
   एप्रिल-सप्टेंबर २०२६ मध्ये भारताचे कच्चे पोलाद उत्पादन ८५.१ दशलक्ष टन झाले.
   PIB – India’s Steel Sector H1 FY 2026-27
4. PIB – DRI ची सोन्याच्या तस्करीविरोधातील कारवाई
   भारत-बांगलादेश सीमेवर DRI ने सुमारे ८.३ किलो विदेशी बनावटीचे सोने जप्त केले असून त्याची किंमत सुमारे ₹१२.३७ कोटी आहे. चार जणांना अटक करण्यात आली.
   PIB – DRI Gold Smuggling Action
5. PIB – ६ ऑक्टोबर २०२६ चे सर्व प्रसिद्धीपत्रक
   ६ ऑक्टोबरच्या विविध मंत्रालयांच्या अधिकृत प्रसिद्धीपत्रकांची यादी येथे पाहता येईल.
   PIB – 6 October 2026 All Press Releases