२ ऑक्टोबर २०२६ चालू घडामोडी: गांधी जयंतीपासून आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील ऐतिहासिक सुवर्णापर्यंत; जाणून घ्या आजच्या महत्त्वाच्या घडामोडी

२ ऑक्टोबर २०२६ चालू घडामोडी: गांधी जयंतीपासून आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील ऐतिहासिक सुवर्णापर्यंत; जाणून घ्या आजच्या महत्त्वाच्या घडामोडी

२ ऑक्टोबर २०२६ चालू घडामोडी स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या आहेत. आज देशभर महात्मा गांधी जयंती आणि माजी पंतप्रधान लालबहादूर शास्त्री जयंती साजरी करण्यात आली. त्याचबरोबर ग्रामसभांपासून ते निर्यात क्षेत्रापर्यंत आणि आशियाई क्रीडा स्पर्धेपासून लडाखच्या अधिकृत नकाशापर्यंत अनेक महत्त्वाच्या घटना घडल्या.

MPSC, UPSC, SSC, रेल्वे, बँकिंग, पोलीस भरती, तलाठी, ग्रामसेवक आणि इतर स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी २ ऑक्टोबर २०२६ चालू घडामोडी उपयुक्त ठरू शकतात.

१. महात्मा गांधी जयंती देशभर साजरी

२ ऑक्टोबर रोजी देशभर महात्मा गांधी यांची १५७ वी जयंती साजरी करण्यात आली. नवी दिल्लीतील राजघाट येथे महात्मा गांधींना श्रद्धांजली अर्पण करण्यात आली. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनीही गांधी जयंतीनिमित्त महात्मा गांधींना आदरांजली वाहिली.

पंतप्रधानांनी गांधीजींच्या विचारांची आजच्या काळातील उपयुक्तता अधोरेखित करत स्वदेशी आणि खादीचा वापर वाढवण्याचे आवाहन केले. २ ऑक्टोबर रोजी किमान एक खादी उत्पादन खरेदी करून स्वदेशीचा अभिमान बाळगण्याचे आवाहन करण्यात आले.

२ ऑक्टोबर हा दिवस आंतरराष्ट्रीय अहिंसा दिन म्हणूनही पाळला जातो. संयुक्त राष्ट्रांनी महात्मा गांधींच्या अहिंसेच्या विचारांना जागतिक स्तरावर अधोरेखित करण्यासाठी हा दिवस महत्त्वाचा ठरवला आहे.

२. लालबहादूर शास्त्री जयंती

२ ऑक्टोबर हा भारताचे माजी पंतप्रधान लालबहादूर शास्त्री यांच्या जयंतीचा दिवसदेखील आहे. देशाच्या दुसऱ्या पंतप्रधानांना विविध ठिकाणी श्रद्धांजली अर्पण करण्यात आली.

लालबहादूर शास्त्री यांनी देशाच्या नेतृत्वाच्या काळात “जय जवान, जय किसान” हा संदेश दिला. त्यांच्या साधेपणा, प्रामाणिकपणा आणि सार्वजनिक जीवनातील योगदानाची आजच्या दिवशी आठवण करण्यात आली.

पंतप्रधान कार्यालयाच्या २ ऑक्टोबरच्या प्रसिद्धीपत्रकानुसार पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी लालबहादूर शास्त्री यांच्या जयंतीनिमित्त त्यांना श्रद्धांजली वाहिली.

३. देशभर विशेष ग्रामसभा आयोजित

गांधी जयंतीच्या निमित्ताने देशभर विशेष ग्रामसभा आयोजित करण्यात आल्या. पंचायती राज मंत्रालयाने २ ऑक्टोबर रोजी विशेष ग्रामसभांच्या माध्यमातून ग्रामीण भागातील नागरिकांना विविध सरकारी योजना आणि स्थानिक विकासाच्या विषयांवर चर्चा करण्यासाठी व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले.

या उपक्रमासोबत People’s Plan Campaign 2026-27 – ‘Sabki Yojana, Sabka Vikas’ सुरू करण्यात आली. ग्रामपंचायतींच्या विकास आराखड्यांमध्ये स्थानिक नागरिकांचा सहभाग वाढवणे हा यामागील महत्त्वाचा उद्देश आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार, देशभरातील २.४२ लाखांहून अधिक विशेष ग्रामसभा GPDP आणि Panchayat NIRNAY पोर्टलवर नियोजित करण्यात आल्या होत्या. या ग्रामसभांमध्ये पाणी, स्वच्छता, रोजगार, उपजीविका, अन्नसुरक्षा, महिला आर्थिक सक्षमीकरण आणि स्थानिक विकास यांसारख्या विषयांवर चर्चा झाली.

४. आशियाई क्रीडा स्पर्धेत भारतीय महिला रिकर्व्ह संघाचे ऐतिहासिक सुवर्ण

२ ऑक्टोबरच्या क्रीडा क्षेत्रातील सर्वात महत्त्वाच्या घडामोडींमध्ये भारतीय तिरंदाजी संघाचे यश विशेष ठरले.

अंकिता भक्त, कुमकुम अनिल मोहोड आणि कीर्ती यांच्या भारतीय महिला रिकर्व्ह संघाने आशियाई क्रीडा स्पर्धेत दक्षिण कोरियाचा पराभव करत महिला रिकर्व्ह टीम इव्हेंटमध्ये भारताचे पहिले सुवर्णपदक जिंकले.

या ऐतिहासिक कामगिरीबद्दल पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी तिन्ही खेळाडूंचे अभिनंदन केले.

ही कामगिरी भारतीय तिरंदाजीसाठी विशेष महत्त्वाची आहे. अंतिम सामन्यात भारतीय संघाने दक्षिण कोरियावर ५-३ असा विजय मिळवला. या सामन्यात भारतीय खेळाडूंनी दबावाच्या परिस्थितीत अचूक निशाणा साधत विजय मिळवला.

५. रिकर्व्ह मिश्र संघाला रौप्यपदक

याच दिवशी कुमकुम अनिल मोहोड आणि धीरज बोम्मदेवरा या भारतीय जोडीने रिकर्व्ह मिश्र सांघिक स्पर्धेत रौप्यपदक जिंकले.

भारताने अंतिम सामन्यात चीनविरुद्ध खेळ केला. या कामगिरीमुळे आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील भारतीय तिरंदाजांच्या पदकांच्या यादीत आणखी भर पडली.

स्पर्धा परीक्षांसाठी लक्षात ठेवण्यासारखी बाब म्हणजे महिला रिकर्व्ह टीम इव्हेंटमध्ये भारताने आशियाई क्रीडा स्पर्धेतील पहिले सुवर्णपदक मिळवले.

६. लडाखमधील २८ ठिकाणांना अधिकृत नकाशावर प्रमाणित नावे

२ ऑक्टोबर रोजी केंद्र सरकारने लडाखमधील २८ ठिकाणे/भौगोलिक वैशिष्ट्यांची प्रमाणित नावे Survey of India च्या अधिकृत नकाशावर समाविष्ट केली.

ही प्रक्रिया केंद्र सरकारने लडाख प्रशासनाच्या सल्लामसलतीने केली. यामध्ये पर्वतशिखरे, पर्वत, खिंडी, हिमनद्या, दऱ्या, नद्या, तलाव आणि इतर भौगोलिक वैशिष्ट्यांचा समावेश आहे.

या २८ नावांमध्ये Atisha Giri, Kanishka Peak, Zorawar Peak, Parpik Glacier, Skamri Glacier, Gogra, Guru Rinpoche Lake, Yangpa River, Hot Spring, Shiva Ri आणि Maheshvara Ri यांचा समावेश आहे.

ही माहिती भूगोल आणि भारताचा नकाशा या विषयांच्या दृष्टीने विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाची आहे.

७. निर्यातदारांसाठी RELIEF योजनेची मुदत वाढवली

पश्चिम आशियातील भू-राजकीय परिस्थिती आणि समुद्री लॉजिस्टिक्सवरील परिणाम लक्षात घेऊन केंद्र सरकारने RELIEF – Resilience & Logistics Intervention for Export Facilitation अंतर्गत काही कालमर्यादा वाढवल्या.

ही योजना भारतीय निर्यातदारांना पश्चिम आशियातील वाहतूक, विमा आणि लॉजिस्टिक्सशी संबंधित अडचणींच्या काळात मदत करण्यासाठी तयार करण्यात आली आहे.

RELIEF च्या Component II अंतर्गत पात्र निर्यातदारांना आगामी शिपमेंटसाठी ECGC कव्हरमध्ये ९५% जोखीम संरक्षण उपलब्ध आहे. FCL, LCL आणि Reefer कंटेनर यांसारख्या मालवाहतुकीचा यात समावेश आहे; ऊर्जा शिपमेंट्स या घटकातून वगळण्यात आल्या आहेत.

८. भारत-नेदरलँड्स कृषी सहकार्यावर भर

भारत आणि नेदरलँड्स यांच्यातील कृषी सहकार्य अधिक मजबूत करण्याच्या दिशेनेही २ ऑक्टोबर रोजी महत्त्वाची माहिती समोर आली.

केंद्रीय कृषिमंत्री शिवराज सिंह चौहान आणि नेदरलँड्सचे कृषिमंत्री सिल्व्हियो एर्केन्स यांच्यात कृषी क्षेत्रातील सहकार्याबाबत चर्चा झाली. चर्चेमध्ये Centres of Excellence, बियाणे क्षेत्रातील सहकार्य, बाजारपेठेतील प्रवेश आणि कृषी नवकल्पना या विषयांचा समावेश होता.

दोन्ही देशांमध्ये कृषी व फलोत्पादन क्षेत्रात २५ Centres of Excellence स्थापन करण्याच्या प्रगतीवरही चर्चा झाली.

९. भारतीय नौदलाची आंतरराष्ट्रीय उपस्थिती

२ ऑक्टोबरच्या संरक्षण क्षेत्रातील घडामोडींमध्ये INS Trishul या भारतीय नौदलाच्या जहाजाचे स्पेनमधील व्हॅलेन्सिया येथे आगमन महत्त्वाचे आहे.

PIB च्या २ ऑक्टोबरच्या प्रसिद्धीपत्रकांमध्ये भारतीय नौदलाच्या विविध आंतरराष्ट्रीय उपक्रमांची नोंद करण्यात आली आहे. त्याचबरोबर INS Tarkash च्या मोंबासा, केनिया येथील goodwill port call चीही माहिती देण्यात आली आहे.

१०. स्वच्छता आणि नागरिक-केंद्रित प्रशासनावर भर

२ ऑक्टोबरच्या निमित्ताने केंद्र सरकारच्या विविध मंत्रालयांमध्ये Swachhata Hi Seva 2026 आणि स्वच्छता संबंधित उपक्रमांवर भर देण्यात आला.

आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालयाने Special Campaign 6 अंतर्गत प्रलंबित कामे कमी करणे, स्वच्छता मजबूत करणे आणि नागरिक-केंद्रित प्रशासनाला चालना देण्यास सुरुवात केली.

२ ऑक्टोबर २०२६ चालू घडामोडी – परीक्षेसाठी झटपट उजळणी

निष्कर्ष

२ ऑक्टोबर २०२६ चालू घडामोडी पाहिल्यास हा दिवस राष्ट्रीय महत्त्वाच्या घटनांसोबतच क्रीडा, ग्रामीण विकास, परराष्ट्र सहकार्य, निर्यात, संरक्षण आणि भूगोलाच्या दृष्टीनेही महत्त्वाचा ठरला. गांधी जयंती आणि लालबहादूर शास्त्री जयंतीमुळे दिवसाला ऐतिहासिक महत्त्व होते; तर भारतीय महिला रिकर्व्ह संघाच्या ऐतिहासिक सुवर्णपदकामुळे क्रीडा क्षेत्रात देशाला मोठे यश मिळाले.

लडाखमधील २८ भौगोलिक वैशिष्ट्यांना अधिकृत नकाशावर प्रमाणित नावे देणे, RELIEF योजनेची मुदत वाढवणे आणि भारत-नेदरलँड्स कृषी सहकार्य मजबूत करण्याच्या हालचाली या देखील स्पर्धा परीक्षांसाठी लक्षात ठेवण्यासारख्या घटना आहेत.

त्यामुळे MPSC, UPSC, SSC, रेल्वे, बँकिंग आणि महाराष्ट्रातील विविध स्पर्धा परीक्षांसाठी २ ऑक्टोबर २०२६ च्या चालू घडामोडींची ही माहिती उपयुक्त ठरू शकते.

२ ऑक्टोबर २०२६ चालू घडामोडी – ३० महत्त्वाचे MCQ

१. २ ऑक्टोबर रोजी भारतात कोणती जयंती साजरी केली जाते?
A) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती
B) महात्मा गांधी जयंती
C) सरदार पटेल जयंती
D) जवाहरलाल नेहरू जयंती
उत्तर: B) महात्मा गांधी जयंती

२. २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी महात्मा गांधींची कितवी जयंती साजरी करण्यात आली?
A) १५५ वी
B) १५६ वी
C) १५७ वी
D) १५८ वी
उत्तर: C) १५७ वी

३. २ ऑक्टोबर हा दिवस जगभरात कोणता दिवस म्हणून पाळला जातो?
A) जागतिक शांतता दिन
B) आंतरराष्ट्रीय अहिंसा दिन
C) मानवाधिकार दिन
D) जागतिक सेवा दिन
उत्तर: B) आंतरराष्ट्रीय अहिंसा दिन

४. २ ऑक्टोबर रोजी कोणत्या माजी पंतप्रधानांची जयंती साजरी केली जाते?
A) अटल बिहारी वाजपेयी
B) मोरारजी देसाई
C) लालबहादूर शास्त्री
D) राजीव गांधी
उत्तर: C) लालबहादूर शास्त्री

५. लालबहादूर शास्त्री यांनी कोणता प्रसिद्ध नारा दिला?
A) जय हिंद
B) जय जवान, जय किसान
C) वंदे मातरम्
D) स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे
उत्तर: B) जय जवान, जय किसान

६. २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी देशभर कोणत्या विशेष उपक्रमांतर्गत ग्रामसभा आयोजित करण्यात आल्या?
A) विशेष ग्रामसभा
B) युवा ग्रामसभा
C) महिला ग्रामसभा
D) डिजिटल ग्रामसभा
उत्तर: A) विशेष ग्रामसभा

७. ‘Sabki Yojana, Sabka Vikas’ कोणत्या प्रक्रियेशी संबंधित आहे?
A) केंद्रीय अर्थसंकल्प
B) ग्रामपंचायत विकास आराखडा
C) रेल्वे विकास योजना
D) शहरी विकास योजना
उत्तर: B) ग्रामपंचायत विकास आराखडा

८. २ ऑक्टोबरच्या विशेष ग्रामसभांचा प्रमुख उद्देश कोणता आहे?
A) स्थानिक विकासात नागरिकांचा सहभाग वाढवणे
B) नवीन जिल्हे तयार करणे
C) निवडणुका घेणे
D) कर वाढवणे
उत्तर: A) स्थानिक विकासात नागरिकांचा सहभाग वाढवणे

९. २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी भारतीय महिला रिकर्व्ह संघाने कोणते पदक जिंकले?
A) कांस्य
B) रौप्य
C) सुवर्ण
D) कोणतेही नाही
उत्तर: C) सुवर्ण

१०. भारतीय महिला रिकर्व्ह संघाने अंतिम सामन्यात कोणत्या देशाचा पराभव केला?
A) चीन
B) जपान
C) दक्षिण कोरिया
D) थायलंड
उत्तर: C) दक्षिण कोरिया

११. भारतीय महिला रिकर्व्ह संघाच्या ऐतिहासिक सुवर्णपदकात खालीलपैकी कोणाचा समावेश होता?
A) अंकिता भक्त
B) नीरज चोप्रा
C) मनू भाकर
D) पी. व्ही. सिंधू
उत्तर: A) अंकिता भक्त

१२. भारतीय महिला रिकर्व्ह संघाच्या ऐतिहासिक सुवर्णपदकाच्या अंतिम सामन्याचा निकाल काय होता?
A) ४-४
B) ५-३
C) ३-५
D) ५-२
उत्तर: B) ५-३

१३. भारतीय महिला रिकर्व्ह संघाच्या विजयाचे महत्त्व काय होते?
A) भारताचे या प्रकारातील पहिले आशियाई क्रीडा सुवर्ण
B) भारताचे पहिले ऑलिम्पिक सुवर्ण
C) भारताचे पहिले विश्वचषक सुवर्ण
D) भारताचे पहिले क्रिकेट सुवर्ण
उत्तर: A) भारताचे या प्रकारातील पहिले आशियाई क्रीडा सुवर्ण

१४. रिकर्व्ह मिश्र सांघिक स्पर्धेत भारताने कोणते पदक मिळवले?
A) सुवर्ण
B) रौप्य
C) कांस्य
D) चौथे स्थान
उत्तर: B) रौप्य

१५. रिकर्व्ह मिश्र सांघिक स्पर्धेत भारताचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या जोडीत कोणाचा समावेश होता?
A) कुमकुम अनिल मोहोड
B) अंकिता भक्त आणि कीर्ती
C) धीरज बोम्मदेवरा
D) A आणि C दोन्ही
उत्तर: D) A आणि C दोन्ही

१६. २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी लडाखमधील किती भौगोलिक वैशिष्ट्यांना प्रमाणित नावे देण्यात आली?
A) १८
B) २०
C) २५
D) २८
उत्तर: D) २८

१७. लडाखमधील प्रमाणित भौगोलिक नावांचा समावेश कोणत्या अधिकृत नकाशात करण्यात आला?
A) भारतीय रेल्वे नकाशा
B) Survey of India च्या अधिकृत नकाशात
C) निवडणूक आयोगाच्या नकाशात
D) हवामान विभागाच्या नकाशात
उत्तर: B) Survey of India च्या अधिकृत नकाशात

१८. खालीलपैकी कोणते लडाखमधील प्रमाणित नावांमध्ये समाविष्ट आहे?
A) Kanishka Peak
B) Aravalli Peak
C) Nilgiri Peak
D) Satpura Peak
उत्तर: A) Kanishka Peak

१९. लडाखमधील प्रमाणित नावांमध्ये खालीलपैकी कोणाचा समावेश आहे?
A) Zorawar Peak
B) Shivaji Peak
C) Konkan Peak
D) Vindhya Peak
उत्तर: A) Zorawar Peak

२०. RELIEF योजनेचा संबंध कोणत्या क्षेत्राशी आहे?
A) निर्यातदारांना सहाय्य
B) शिक्षण
C) आरोग्य
D) क्रीडा
उत्तर: A) निर्यातदारांना सहाय्य

२१. RELIEF चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) Resilience & Logistics Intervention for Export Facilitation
B) Rural Logistics & Export Investment Fund
C) Restructured Export Logistics and Investment Facility
D) Regional Logistics Intervention for Economic Finance
उत्तर: A) Resilience & Logistics Intervention for Export Facilitation

२२. RELIEF योजनेचा प्रमुख उद्देश कोणता आहे?
A) निर्यातदारांना लॉजिस्टिक्स व संबंधित अडचणींमध्ये मदत करणे
B) शेतकऱ्यांना मोफत बियाणे देणे
C) विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती देणे
D) नवीन बंदरे बांधणे
उत्तर: A) निर्यातदारांना लॉजिस्टिक्स व संबंधित अडचणींमध्ये मदत करणे

२३. भारत आणि कोणत्या देशामध्ये कृषी सहकार्य मजबूत करण्याबाबत चर्चा झाली?
A) जपान
B) नेदरलँड्स
C) ऑस्ट्रेलिया
D) ब्राझील
उत्तर: B) नेदरलँड्स

२४. भारत-नेदरलँड्स कृषी सहकार्यामध्ये खालीलपैकी कोणत्या विषयाचा समावेश होता?
A) Centres of Excellence
B) अंतराळ संशोधन
C) संरक्षण करार
D) रेल्वे विद्युतीकरण
उत्तर: A) Centres of Excellence

२५. भारत आणि नेदरलँड्समध्ये कृषी व फलोत्पादन क्षेत्रासाठी किती Centres of Excellence स्थापन करण्याच्या प्रगतीवर चर्चा झाली?
A) १०
B) १५
C) २०
D) २५
उत्तर: D) २५

२६. INS Trishul चे २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी कोणत्या देशातील व्हॅलेन्सिया येथे आगमन झाले?
A) फ्रान्स
B) स्पेन
C) इटली
D) पोर्तुगाल
उत्तर: B) स्पेन

२७. INS Trishul कोणत्या दलाशी संबंधित आहे?
A) भारतीय लष्कर
B) भारतीय वायुसेना
C) भारतीय नौदल
D) भारतीय तटरक्षक दल
उत्तर: C) भारतीय नौदल

२८. २ ऑक्टोबर २०२६ रोजी कोणत्या उपक्रमावर स्वच्छतेसाठी विशेष भर देण्यात आला?
A) Swachhata Hi Seva
B) Khelo India
C) Digital India
D) Skill India
उत्तर: A) Swachhata Hi Seva

२९. ‘People’s Plan Campaign 2026-27’ कोणत्या विषयाशी संबंधित आहे?
A) स्थानिक विकास नियोजन
B) संरक्षण उत्पादन
C) रेल्वे भरती
D) उच्च शिक्षण
उत्तर: A) स्थानिक विकास नियोजन

३०. २ ऑक्टोबर २०२६ च्या चालू घडामोडींमध्ये खालीलपैकी कोणते क्षेत्र समाविष्ट होते?
A) क्रीडा
B) ग्रामीण विकास
C) निर्यात व कृषी सहकार्य
D) वरील सर्व
उत्तर: D) वरील सर्व

अधिकृत स्रोत

1. Press Information Bureau (PIB) – २ ऑक्टोबर २०२६ चे सर्व अधिकृत प्रसिद्धीपत्रक
   PIB – 2 October 2026 Official Releases
2. महात्मा गांधी जयंती व लालबहादूर शास्त्री जयंती – PIB
   PIB – Gandhi Jayanti & Lal Bahadur Shastri
3. आशियाई क्रीडा स्पर्धा – भारतीय महिला रिकर्व्ह संघाचे ऐतिहासिक सुवर्ण
   PIB – Women’s Recurve Team Gold
4. लडाखमधील २८ ठिकाणांना अधिकृत नावे – गृह मंत्रालय/PIB
   PIB – 28 Ladakh Places/Features
5. विशेष ग्रामसभा व ‘Sabki Yojana, Sabka Vikas’ – पंचायती राज मंत्रालय/PIB
   PIB – Special Gram Sabhas 2026
6. RELIEF योजना व निर्यातदारांसाठी केंद्र सरकारचा निर्णय – PIB
   PIB – RELIEF Export Facilitation