18 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी: सेमीकंडक्टरपासून रेल्वे प्रकल्पांपर्यंत जाणून घ्या आजच्या महत्त्वाच्या घडामोडी

18 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाच्या ठरल्या. या दिवशी भारतातील सेमीकंडक्टर उद्योग, PM विश्वकर्मा योजना, भारतीय रेल्वे, संरक्षण क्षेत्र, रोजगाराची आकडेवारी, युवकांसाठी नशामुक्त अभियान आणि आरोग्य क्षेत्राशी संबंधित अनेक महत्त्वाच्या घडामोडी समोर आल्या. महाराष्ट्रासाठीही रेल्वे क्षेत्रात दोन मोठ्या प्रकल्पांना मंजुरी मिळाल्याने हा दिवस विशेष महत्त्वाचा ठरला.

1. भारताच्या सेमीकंडक्टर क्षेत्रासाठी महत्त्वाची घडामोड

18 सप्टेंबर रोजी SEMICON India 2026 मध्ये भारताच्या सेमीकंडक्टर क्षेत्रातील पुढील टप्प्यावर विशेष चर्चा झाली. केंद्रीय इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी भारताने सेमीकंडक्टर उद्योगासाठी केवळ पायाभूत व्यवस्था तयार करण्यापासून पुढे जात मोठ्या प्रमाणावर उद्योग उभारणीच्या दिशेने वाटचाल केल्याचे सांगितले.

भारताच्या India Semiconductor Mission 2.0 मध्ये डिझाइन, मटेरियल्स व मशीनरी, अधिक फॅब्स, ATMP युनिट्स, संशोधन-विकास आणि कौशल्य विकास या सहा महत्त्वाच्या क्षेत्रांवर भर देण्यात येत आहे. PIB नुसार भारतात पाच सेमीकंडक्टर उत्पादन प्रकल्पांनी व्यावसायिक उत्पादन सुरू केले आहे आणि सुमारे 70,000 डिझाइन इंजिनिअर्सना गेल्या चार वर्षांत प्रशिक्षण देण्यात आले आहे.

ही घडामोड भारतासाठी तंत्रज्ञान, इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादन, रोजगार आणि जागतिक पुरवठा साखळीच्या दृष्टीने महत्त्वाची आहे.

2. PM विश्वकर्मा योजनेला तीन वर्षे पूर्ण

PM विश्वकर्मा योजना 17 सप्टेंबर 2023 रोजी सुरू करण्यात आली होती. 18 सप्टेंबर 2026 रोजी या योजनेच्या तीन वर्षांच्या कामगिरीशी संबंधित माहिती चर्चेत आली.

ही योजना पारंपरिक कौशल्य असलेल्या कारागीर आणि हस्तकला व्यवसाय करणाऱ्या व्यक्तींना प्रशिक्षण, आधुनिक साधने, प्रमाणपत्र, डिजिटल ओळख आणि कर्जाच्या माध्यमातून मदत करण्यासाठी सुरू करण्यात आली आहे.

18 सप्टेंबरच्या उपलब्ध माहितीनुसार सुमारे 30 लाख कारागीर योजनेत नोंदणीकृत झाले आहेत. त्यापैकी सुमारे 24.50 लाख लाभार्थींनी मूलभूत कौशल्य प्रशिक्षण घेतले असून 18.15 लाख टूलकिट्स वितरित करण्यात आले आहेत. सुमारे 6.18 लाख लाभार्थींना सवलतीच्या दराने कर्ज मिळाले आहे.

स्पर्धा परीक्षांसाठी लक्षात ठेवण्यासारखे मुद्दे म्हणजे योजना सुरू झाल्याचे वर्ष 2023, संबंधित मंत्रालय MSME मंत्रालय आणि योजनेचा मुख्य उद्देश पारंपरिक कारागिरांना संस्थात्मक व आर्थिक मदत देणे हा आहे.

3. महाराष्ट्रासाठी रेल्वे क्षेत्रातील दोन मोठ्या मंजुरी

18 सप्टेंबर 2026 रोजी महाराष्ट्राशी संबंधित रेल्वे क्षेत्रात महत्त्वाची घोषणा झाली. भारतीय रेल्वेने महाराष्ट्रातील दोन प्रकल्पांना एकूण सुमारे ₹990 कोटींची मंजुरी दिली.

पहिला प्रकल्प म्हणजे चौक–कर्जत रेल्वे मार्गाचे 10.86 किलोमीटर अंतराचे दुहेरीकरण. या प्रकल्पासाठी ₹497 कोटींची तरतूद करण्यात आली आहे. या कामामुळे रेल्वे मार्गाची क्षमता वाढविणे आणि प्रवासी व मालवाहतूक सुधारण्याचा उद्देश आहे.

दुसरा महत्त्वाचा प्रकल्प म्हणजे मुकुटबन–गडचांदूर नवीन रेल्वे मार्ग. हा सुमारे 38.21 किलोमीटरचा मार्ग असून त्यासाठी ₹493 कोटींची मंजुरी देण्यात आली आहे. मुकुटबन हे यवतमाळ जिल्ह्यात तर गडचांदूर हे चंद्रपूर जिल्ह्यात आहे. या भागातील औद्योगिक आणि खनिज वाहतुकीला या प्रकल्पाचा उपयोग होणार आहे.

महाराष्ट्रातील चालू घडामोडी आणि स्पर्धा परीक्षांच्या दृष्टीने हे दोन्ही प्रकल्प महत्त्वाचे आहेत.

4. HAL कडून भारतीय हवाई दलाला Tejas आणि HTT-40 प्रशिक्षण विमान

18 सप्टेंबर रोजी संरक्षण क्षेत्रातही महत्त्वाची घटना घडली. Hindustan Aeronautics Limited (HAL) ने भारतीय हवाई दलाला दोन LCA Tejas FOC Twin Seater Trainers आणि तीन HTT-40 Basic Trainers सुपूर्द केले.

याशिवाय HAL ने Pawan Hans Limited ला चार Dhruv Next Generation helicopters सुपूर्द केले. हा कार्यक्रम बंगळुरू येथे झाला. संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह आणि नागरी विमान वाहतूक मंत्री के. राममोहन नायडू यांच्या उपस्थितीत ही प्रक्रिया पार पडली.

या घडामोडीतून देशातील स्वदेशी विमाननिर्मिती आणि संरक्षण उत्पादन क्षमतेवर दिला जाणारा भर स्पष्ट होतो.

5. संरक्षण क्षेत्रातील CORE Programme 2026 पूर्ण

Combined Operational Review and Evaluation (CORE) Programme 2026 हा पाच दिवसांचा कार्यक्रम 14 ते 18 सप्टेंबरदरम्यान आयोजित करण्यात आला होता. 18 सप्टेंबर रोजी या कार्यक्रमाची सांगता झाली.

या कार्यक्रमात तीनही सैन्यदलांतील वरिष्ठ अधिकारी तसेच संरक्षण, परराष्ट्र आणि गृह मंत्रालयाशी संबंधित अधिकारी सहभागी झाले. आधुनिक युद्धपद्धती, राष्ट्रीय सुरक्षा, संरक्षण उत्पादन, सैन्यदलांमधील समन्वय आणि भविष्यातील सुरक्षा आव्हाने यावर चर्चा करण्यात आली.

6. रोजगार आणि कामगार बाजारपेठेबाबत जिल्हानिहाय आकडेवारी

18 सप्टेंबर रोजी राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाने (NSO) जिल्हानिहाय कामगार बाजारपेठेशी संबंधित आकडेवारी प्रसिद्ध केली. पहिल्यांदाच निवडक जिल्ह्यांसाठी Labour Market Snapshot प्रसिद्ध करण्यात आला.

PIB नुसार सुमारे 57.8 टक्के जिल्ह्यांमध्ये महिलांचा Labour Force Participation Rate 40 टक्के किंवा त्यापेक्षा जास्त होता. 100 सर्वाधिक लोकसंख्या असलेल्या जिल्ह्यांमध्ये गुजरातमधील सुरत जिल्ह्याने LFPR आणि WPR या दोन्ही बाबतीत उच्च पातळी नोंदवली.

या आकडेवारीमुळे देशातील रोजगार, कामगार सहभाग आणि युवकांच्या रोजगाराशी संबंधित परिस्थिती समजून घेण्यासाठी अधिक जिल्हानिहाय माहिती उपलब्ध झाली आहे.

7. नशामुक्त युवा अभियानाची सुरुवात

18 सप्टेंबर रोजी देशभरात Nasha Mukt Yuva for Viksit Bharat – 100 Weeks Nasha Mukt Yuva Abhiyan अंतर्गत राष्ट्रीय संकल्प कार्यक्रम आयोजित करण्यात आला.

या अभियानाच्या पहिल्या दिवशी देशातील 28 राज्ये आणि 8 केंद्रशासित प्रदेशांमधील 259 संस्थांनी सहभाग घेतला. एकूण 1,455 उपक्रम आयोजित करण्यात आले आणि सुमारे 1,47,798 सहभागी या उपक्रमात सहभागी झाले. युवकांमध्ये व्यसनमुक्ती, सकारात्मक जीवनशैली आणि जनजागृती निर्माण करणे हा अभियानाचा उद्देश आहे.

स्पर्धा परीक्षांसाठी संबंधित मंत्रालय आणि अभियानाचे नाव लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे.

8. World Patient Safety Day 2026

18 सप्टेंबर रोजी केंद्रीय आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्रालयाने World Patient Safety Day 2026 निमित्त कार्यक्रम आयोजित केला.

यावर्षीचा विषय “Safe Care for Noncommunicable Diseases (NCDs)” असा आहे. म्हणजेच असंसर्गजन्य आजारांच्या उपचारामध्ये सुरक्षित आणि गुणवत्तापूर्ण आरोग्यसेवेवर विशेष भर देण्यात आला. कार्यक्रमात आरोग्य क्षेत्रातील तज्ज्ञ, धोरणकर्ते, डॉक्टर आणि सार्वजनिक आरोग्य क्षेत्रातील प्रतिनिधी सहभागी झाले.

9. युवक आणि राष्ट्रीय विकासाशी संबंधित उपक्रम

18 सप्टेंबर रोजी युवकांच्या सहभागाशी संबंधित विविध उपक्रमांवरही भर देण्यात आला. युवकांना राष्ट्रीय विकास, नेतृत्व आणि सामाजिक उपक्रमांमध्ये सहभागी करण्यासाठी विविध कार्यक्रम राबविण्यात येत आहेत.

याच पार्श्वभूमीवर नशामुक्त अभियान, युवक सहभाग आणि कौशल्य विकास यांसारखे विषय 18 सप्टेंबरच्या चालू घडामोडींमध्ये महत्त्वाचे ठरले.

10. पर्यावरण आणि हवामान विषयक आंतरराष्ट्रीय परिषद

18 सप्टेंबर रोजी पंतप्रधान कार्यालयाकडून 19 सप्टेंबर रोजी दिल्ली येथे “The Future of Environment and Climate Dynamics” या विषयावरील आंतरराष्ट्रीय परिषद आयोजित करण्याबाबत माहिती देण्यात आली. या परिषदेत पर्यावरण, हवामानातील बदल आणि त्यासंबंधीच्या आव्हानांवर चर्चा होणार असल्याचे सांगण्यात आले.

पर्यावरण आणि हवामान बदल हे UPSC, MPSC तसेच इतर स्पर्धा परीक्षांमध्ये सातत्याने विचारले जाणारे विषय असल्याने ही घडामोड अभ्यासासाठी उपयोगी आहे.

11. 18 सप्टेंबरचा एक महत्त्वाचा राष्ट्रीय सुरक्षा विषय

18 सप्टेंबर रोजी राष्ट्रीय सुरक्षेशी संबंधित CORE Programme 2026 ची सांगता झाली. आधुनिक युद्धपद्धती, संरक्षण उत्पादन, संयुक्त लष्करी कारवाई आणि भविष्यातील सुरक्षा आव्हानांवर या कार्यक्रमात विचारमंथन झाले. त्यामुळे संरक्षण क्षेत्रातील चालू घडामोडींच्या अभ्यासात या कार्यक्रमाचा समावेश करणे उपयुक्त ठरते.

12. परीक्षेसाठी 18 सप्टेंबर 2026 चे झटपट महत्त्वाचे मुद्दे

• SEMICON India 2026 – भारताच्या सेमीकंडक्टर क्षेत्रातील विस्तारावर भर.
• ISM 2.0 – सेमीकंडक्टर उद्योगाच्या पुढील टप्प्यासाठी महत्त्वाचे अभियान.
• PM विश्वकर्मा योजना – 2023 मध्ये सुरू; पारंपरिक कारागिरांसाठी महत्त्वाची योजना.
• चौक–कर्जत रेल्वे दुहेरीकरण – ₹497 कोटी.
• मुकुटबन–गडचांदूर रेल्वे मार्ग – ₹493 कोटी.
• HAL – Tejas Twin Seater आणि HTT-40 प्रशिक्षण विमाने IAF ला सुपूर्द.
• CORE Programme 2026 – 14 ते 18 सप्टेंबरदरम्यान आयोजित.
• NSO Labour Market Snapshot – जिल्हानिहाय रोजगारविषयक आकडेवारी.
• Nasha Mukt Yuva Abhiyan – 100 आठवड्यांच्या अभियानाची सुरुवात.
• World Patient Safety Day 2026 – NCD care मधील सुरक्षित आरोग्यसेवेवर भर.

निष्कर्ष

18 सप्टेंबर 2026 च्या चालू घडामोडींमध्ये भारताच्या तंत्रज्ञान आणि संरक्षण क्षमतेपासून महाराष्ट्रातील रेल्वे पायाभूत सुविधांपर्यंत अनेक महत्त्वाच्या घटना पाहायला मिळाल्या. सेमीकंडक्टर उद्योगासाठी ISM 2.0, पारंपरिक कारागिरांसाठी PM विश्वकर्मा योजना, महाराष्ट्रातील ₹990 कोटींचे रेल्वे प्रकल्प, HAL कडून भारतीय हवाई दलाला प्रशिक्षण विमाने आणि जिल्हानिहाय रोजगार आकडेवारी या घडामोडी विशेष लक्षात ठेवण्यासारख्या आहेत.

MPSC, UPSC, SSC, Banking, Railway, Police Bharti, Talathi आणि इतर स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या विद्यार्थ्यांनी या घटनांमधील योजना, मंत्रालय, रक्कम, ठिकाण, संस्था आणि महत्त्वाचे आकडे स्वतंत्रपणे नोंदवून ठेवावेत. 18 सप्टेंबरच्या या चालू घडामोडींवर आधारित प्रश्न परीक्षेच्या सामान्यज्ञान आणि चालू घडामोडी विभागासाठी उपयुक्त ठरू शकतात.

18 सप्टेंबर 2026 चालू घडामोडी – 30 MCQ

1. India Semiconductor Mission 2.0 मध्ये कोणत्या क्षेत्राला विशेष महत्त्व देण्यात आले आहे?
A) पर्यटन
B) सेमीकंडक्टर उद्योग
C) कृषी
D) मत्स्यव्यवसाय
उत्तर: B) सेमीकंडक्टर उद्योग

2. PM विश्वकर्मा योजना कोणत्या वर्षी सुरू करण्यात आली?
A) 2021
B) 2022
C) 2023
D) 2024
उत्तर: C) 2023

3. PM विश्वकर्मा योजनेचा मुख्य उद्देश काय आहे?
A) शेतकऱ्यांना मोफत बियाणे देणे
B) पारंपरिक कारागिरांना मदत करणे
C) विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्ती देणे
D) उद्योगांना करसवलत देणे
उत्तर: B) पारंपरिक कारागिरांना मदत करणे

4. चौक–कर्जत रेल्वे मार्गाच्या दुहेरीकरणासाठी किती निधी मंजूर करण्यात आला?
A) ₹297 कोटी
B) ₹397 कोटी
C) ₹497 कोटी
D) ₹597 कोटी
उत्तर: C) ₹497 कोटी

5. चौक–कर्जत रेल्वे मार्गाच्या दुहेरीकरणाची लांबी किती आहे?
A) 8.86 किमी
B) 10.86 किमी
C) 12.86 किमी
D) 15.86 किमी
उत्तर: B) 10.86 किमी

6. मुकुटबन–गडचांदूर नवीन रेल्वे मार्गासाठी किती निधी मंजूर करण्यात आला?
A) ₹393 कोटी
B) ₹493 कोटी
C) ₹593 कोटी
D) ₹693 कोटी
उत्तर: B) ₹493 कोटी

7. मुकुटबन–गडचांदूर रेल्वे मार्गाची लांबी किती आहे?
A) 28.21 किमी
B) 32.21 किमी
C) 38.21 किमी
D) 42.21 किमी
उत्तर: C) 38.21 किमी

8. चौक–कर्जत आणि मुकुटबन–गडचांदूर या दोन रेल्वे प्रकल्पांसाठी एकूण किती निधी मंजूर झाला?
A) ₹790 कोटी
B) ₹890 कोटी
C) ₹990 कोटी
D) ₹1,090 कोटी
उत्तर: C) ₹990 कोटी

9. LCA Tejas कोणत्या संस्थेने तयार केले आहे?
A) ISRO
B) DRDO
C) HAL
D) BEL
उत्तर: C) HAL

10. HAL ने भारतीय हवाई दलाला किती LCA Tejas FOC Twin Seater Trainers सुपूर्द केले?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
उत्तर: B) 2

11. HAL ने भारतीय हवाई दलाला किती HTT-40 Basic Trainers सुपूर्द केले?
A) 2
B) 3
C) 4
D) 5
उत्तर: B) 3

12. चार Dhruv Next Generation helicopters कोणाला सुपूर्द करण्यात आले?
A) भारतीय नौदलाला
B) भारतीय लष्कराला
C) Pawan Hans Limited ला
D) BSF ला
उत्तर: C) Pawan Hans Limited ला

13. CORE Programme 2026 किती दिवस आयोजित करण्यात आला?
A) 3 दिवस
B) 4 दिवस
C) 5 दिवस
D) 7 दिवस
उत्तर: C) 5 दिवस

14. CORE Programme 2026 कोणत्या कालावधीत आयोजित करण्यात आला?
A) 10–14 सप्टेंबर
B) 12–16 सप्टेंबर
C) 14–18 सप्टेंबर
D) 15–19 सप्टेंबर
उत्तर: C) 14–18 सप्टेंबर

15. CORE Programme 2026 मुख्यतः कोणत्या विषयाशी संबंधित आहे?
A) कृषी विकास
B) राष्ट्रीय सुरक्षा व संरक्षण
C) पर्यटन
D) शिक्षण
उत्तर: B) राष्ट्रीय सुरक्षा व संरक्षण

16. जिल्हानिहाय Labour Market Snapshot कोणत्या संस्थेने प्रसिद्ध केला?
A) RBI
B) NITI आयोग
C) राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालय
D) SEBI
उत्तर: C) राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालय

17. NSO चे पूर्ण रूप काय आहे?
A) National Security Office
B) National Statistical Office
C) National Service Organisation
D) National Science Office
उत्तर: B) National Statistical Office

18. Labour Market Snapshot मध्ये मुख्यतः कशाशी संबंधित माहिती देण्यात आली?
A) हवामान
B) रोजगार व कामगार बाजारपेठ
C) रेल्वे तिकीट
D) परकीय व्यापार
उत्तर: B) रोजगार व कामगार बाजारपेठ

19. Nasha Mukt Yuva अभियानाचा कालावधी किती आठवड्यांचा आहे?
A) 50 आठवडे
B) 75 आठवडे
C) 100 आठवडे
D) 150 आठवडे
उत्तर: C) 100 आठवडे

20. Nasha Mukt Yuva अभियानाचा मुख्य उद्देश काय आहे?
A) युवकांमध्ये व्यसनमुक्तीबाबत जनजागृती
B) रोजगार निर्मिती
C) डिजिटल शिक्षण
D) क्रीडा विकास
उत्तर: A) युवकांमध्ये व्यसनमुक्तीबाबत जनजागृती

21. Nasha Mukt Yuva अभियानाच्या पहिल्या दिवशी किती राज्यांनी सहभाग घेतला?
A) 25
B) 26
C) 28
D) 30
उत्तर: C) 28

22. भारतात किती केंद्रशासित प्रदेश आहेत?
A) 6
B) 7
C) 8
D) 9
उत्तर: C) 8

23. World Patient Safety Day 2026 चा विषय कोणता आहे?
A) Safe Surgery for All
B) Safe Care for Noncommunicable Diseases
C) Health for Every Family
D) Digital Health for All
उत्तर: B) Safe Care for Noncommunicable Diseases

24. NCDs म्हणजे काय?
A) संसर्गजन्य आजार
B) असंसर्गजन्य आजार
C) आनुवंशिक आजार
D) बालरोग
उत्तर: B) असंसर्गजन्य आजार

25. World Patient Safety Day कोणत्या क्षेत्राशी संबंधित आहे?
A) आरोग्यसेवा
B) संरक्षण
C) कृषी
D) अर्थव्यवस्था
उत्तर: A) आरोग्यसेवा

26. SEMICON India 2026 मुख्यतः कोणत्या क्षेत्राशी संबंधित आहे?
A) कापड उद्योग
B) सेमीकंडक्टर व इलेक्ट्रॉनिक्स
C) पर्यटन
D) कृषी
उत्तर: B) सेमीकंडक्टर व इलेक्ट्रॉनिक्स

27. भारतातील सेमीकंडक्टर क्षेत्राशी संबंधित India Semiconductor Mission कोणत्या मंत्रालयाशी संबंधित आहे?
A) गृह मंत्रालय
B) इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालय
C) कृषी मंत्रालय
D) रेल्वे मंत्रालय
उत्तर: B) इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालय

28. मुकुटबन–गडचांदूर रेल्वे प्रकल्प महाराष्ट्रातील कोणत्या भागांशी संबंधित आहे?
A) यवतमाळ–चंद्रपूर
B) पुणे–सातारा
C) नाशिक–धुळे
D) नागपूर–भंडारा
उत्तर: A) यवतमाळ–चंद्रपूर

29. HTT-40 हे कोणत्या प्रकारचे विमान आहे?
A) फायटर जेट
B) हेलिकॉप्टर
C) Basic Trainer Aircraft
D) मालवाहू विमान
उत्तर: C) Basic Trainer Aircraft

30. 18 सप्टेंबर 2026 च्या चालू घडामोडींमध्ये महाराष्ट्रासाठी विशेष महत्त्वाची कोणती बाब होती?
A) नवीन विमानतळाचे उद्घाटन
B) दोन रेल्वे प्रकल्पांना मंजुरी
C) नवीन राज्याची निर्मिती
D) नवीन समुद्रबंदराची घोषणा
उत्तर: B) दोन रेल्वे प्रकल्पांना मंजुरी