24 फेब्रुवारी 2026 चालू घडामोडी

चालू घडामोडी: एक परिचय (Introduction to Current Affairs)

‘चालू घडामोडी’ म्हणजे आपल्या अवतीभवती, देशात आणि जगात दररोज घडणाऱ्या महत्त्वाच्या घटनांचा समूह. स्पर्धा परीक्षेचा अभ्यास करणाऱ्या विद्यार्थ्यांपासून ते समाजातील सुजाण नागरिकांपर्यंत प्रत्येकासाठी चालू घडामोडींचे ज्ञान असणे अत्यंत आवश्यक आहे.

चालू घडामोडींचे महत्त्व:

१. परीक्षेतील वेटेज: MPSC, UPSC, बँकिंग, पोलीस भरती किंवा इतर कोणत्याही स्पर्धा परीक्षेत चालू घडामोडी हा सर्वात महत्त्वाचा आणि ‘स्कोरिंग’ विषय मानला जातो. २. व्यापकता: हा विषय केवळ बातम्यांपुरता मर्यादित नसून यात राजकारण, अर्थव्यवस्था, क्रीडा, विज्ञान-तंत्रज्ञान, पर्यावरण आणि आंतरराष्ट्रीय संबंध अशा सर्व क्षेत्रांचा समावेश होतो. ३. सजगता: आपण ज्या समाजात राहतो, तिथे सरकारचे कोणते नवीन नियम येत आहेत किंवा जगाच्या नकाशावर काय बदल होत आहेत, याची माहिती आपल्याला चालू घडामोडींमुळे मिळते.

मुख्य घटक (Key Sectors):

राष्ट्रीय: केंद्र सरकारच्या नवीन योजना, संसदेतील निर्णय, राष्ट्रीय पुरस्कार.
राज्य विशेष: महाराष्ट्रातील चालू घडामोडी, नवीन प्रकल्प, सांस्कृतिक कार्यक्रम.
आंतरराष्ट्रीय: विविध देशांमधील करार, युद्धजन्य परिस्थिती, जागतिक संघटना (UN, G20, WHO).
विज्ञान आणि तंत्रज्ञान: इस्रो (ISRO) च्या मोहिमा, नवीन शोध, AI आणि डिजिटल क्रांती.
क्रीडा: ऑलिम्पिक, क्रिकेट विश्वचषक, ग्रँड स्लॅम आणि महत्त्वाच्या स्पर्धा.

थोडक्यात सांगायचे तर: “चालू घडामोडी म्हणजे वर्तमानाचा तो आरसा आहे, जो आपल्याला भविष्यातील बदलांची पूर्वकल्पना देतो.”

भारतीय अर्थव्यवस्थेची गरुडझेप: केंद्रीय सांख्यिकी कार्यालयाने (CSO) जाहीर केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार, भारताचा विकास दर (GDP) सातत्याने ७.५% च्या वर राहिला आहे. यामुळे भारत जगातील सर्वात वेगाने वाढणारी प्रमुख अर्थव्यवस्था म्हणून आपले स्थान टिकवून आहे. विशेषतः मॅन्युफॅक्चरिंग आणि सेवा क्षेत्रात मोठी वाढ दिसून आली आहे.
पंतप्रधानांचे महत्त्वाचे उद्घाटन: आज पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी गुजरातमध्ये देशातील सर्वात मोठ्या ‘रिन्यूएबल एनर्जी पार्क’च्या दुसऱ्या टप्प्याचे उद्घाटन केले. हा प्रकल्प भारताच्या २०२७ पर्यंतच्या नेट-झिरो लक्ष्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जात आहे.
डिजिटल इंडिया मिशन २.०: केंद्र सरकारने ‘डिजिटल इंडिया मिशन’च्या दुसऱ्या टप्प्याची घोषणा केली आहे. यामध्ये ग्रामीण भागातील इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी १००% करण्यावर भर दिला जाणार आहे. यासाठी ‘भारतनेट’ प्रकल्पांतर्गत नवीन ५,००० कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे.

२. आंतरराष्ट्रीय घडामोडी (International News)

G-20 शिखर परिषदेची पूर्वतयारी: या वर्षीच्या G-20 परिषदेसाठी सदस्य देशांच्या अर्थमंत्र्यांची बैठक पार पडली. यामध्ये जागतिक महागाईवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी आणि डिजिटल करन्सीसाठी समान धोरण आखण्यावर चर्चा झाली.
भारत-जपान संरक्षण करार: भारत आणि जपान दरम्यान आज ‘संरक्षण सहकार्य’ वाढवण्यासाठी विशेष करार करण्यात आला. यामध्ये ‘क्वाड’ (QUAD) गटाच्या बळकटीकरणावर आणि इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रात शांतता राखण्यावर दोन्ही देशांनी स्वाक्षऱ्या केल्या.
हवामान बदल परिषद (COP): स्वित्झर्लंडमध्ये पार पडलेल्या विशेष हवामान बैठकीत विकसनशील देशांना हवामान बदलाशी लढण्यासाठी ‘क्लायमेट फंड’ देण्याचे आवाहन करण्यात आले. भारताने या व्यासपीठावर सौर ऊर्जेचा वापर वाढवण्याचे आवाहन केले.

३. महाराष्ट्र विशेष (Maharashtra News)

मुंबई ट्रान्स हार्बर लिंक (MTHL) चा विस्तार: महाराष्ट्र राज्य रस्ते विकास महामंडळाने (MSRDC) शिवडी-न्हावा शेवा अटल सेतूच्या कनेक्टिंग रोड्सच्या कामाला गती देण्याचा निर्णय घेतला आहे. यामुळे मुंबई ते पुणे प्रवास आणखी १५ मिनिटांनी कमी होणार आहे.
मराठी भाषेला अभिजात दर्जा आणि अंमलबजावणी: मराठी भाषेला अभिजात दर्जा मिळाल्यानंतर, राज्यातील सर्व शाळांमध्ये आणि शासकीय कार्यालयांमध्ये मराठीचा वापर अनिवार्य करण्याच्या धोरणाची आज कडक अंमलबजावणी सुरू झाली आहे.
कृषी कर्जमाफी आणि नवीन योजना: राज्य सरकारने राज्यातील कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी विशेष सानुग्रह अनुदान जाहीर केले आहे. नैसर्गिक आपत्तीमुळे नुकसान झालेल्या शेतकऱ्यांच्या खात्यात थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) द्वारे रक्कम जमा करण्यास सुरुवात झाली आहे.

४. क्रीडा घडामोडी (Sports News)

भारतीय क्रिकेट संघाचे यश: भारत आणि ऑस्ट्रेलिया दरम्यान सुरू असलेल्या कसोटी मालिकेत भारतीय संघाने निर्णायक आघाडी घेतली आहे. विशेषतः युवा खेळाडूंच्या कामगिरीने जागतिक क्रिकेटमध्ये भारताचे वर्चस्व सिद्ध झाले आहे.
बॅडमिंटन – पी.व्ही. सिंधूची कामगिरी: स्विस ओपन बॅडमिंटन स्पर्धेत पी.व्ही. सिंधूने उपांत्य फेरीत प्रवेश केला आहे. तिने जागतिक क्रमवारीत पाचव्या क्रमांकावर असलेल्या खेळाडूचा पराभव केला.
खेलो इंडिया गेम्स: देशभरात सुरू असलेल्या ‘खेलो इंडिया युथ गेम्स’मध्ये महाराष्ट्र पदक तालिकेत अव्वल स्थानावर आहे. महाराष्ट्राच्या कुस्तीगीर आणि जलतरणपटूंनी सर्वाधिक सुवर्णपदके पटकावली आहेत.

५. विज्ञान आणि तंत्रज्ञान (Science & Technology)

इस्रोचे (ISRO) नवीन प्रक्षेपण: भारतीय अवकाश संशोधन संस्थेने (ISRO) आज ‘चांद्रयान-४’ च्या तांत्रिक चाचणीसाठी सॅटेलाईट लाँच करण्याच्या कामाला सुरुवात केली आहे. हे मिशन चंद्रावरील मातीचे नमुने पृथ्वीवर आणण्यासाठी डिझाइन केले गेले आहे.
AI (कृत्रिम बुद्धिमत्ता) क्रांती: भारताने स्वतःचे स्वदेशी ‘भाषीणी AI’ मॉडेल अधिक प्रगत केले आहे, जे आता २२ अधिकृत भारतीय भाषांमध्ये रिअल-टाइम भाषांतर करण्यास सक्षम आहे.

६. आर्थिक घडामोडी (Banking & Finance)

आरबीआय (RBI) चे नवे नियम: रिझर्व्ह बँकेने सायबर फसवणूक रोखण्यासाठी बँकिंग व्यवहारांसाठी ‘मल्टि-लेयर ऑथेंटिकेशन’ अनिवार्य केले आहे. यामुळे ऑनलाइन व्यवहार अधिक सुरक्षित होतील.
शेअर बाजार: आज भारतीय शेअर बाजार (NIFTY आणि SENSEX) उच्चांकी पातळीवर बंद झाला. जागतिक बाजारातील सकारात्मक वातावरणामुळे गुंतवणूकदारांमध्ये उत्साहाचे वातावरण आहे.

७. दिनविशेष (Importance of the Day)

२४ फेब्रुवारी – केंद्रीय उत्पादन शुल्क दिन (Central Excise Day): देशात दरवर्षी २४ फेब्रुवारी रोजी केंद्रीय उत्पादन शुल्क दिन साजरा केला जातो. २४ फेब्रुवारी १९४४ रोजी केंद्रीय उत्पादन शुल्क आणि मीठ कायदा लागू करण्यात आला होता, त्याच्या स्मृतीप्रीत्यर्थ हा दिवस पाळला जातो.
संत गाडगे बाबा यांची जयंती: थोर समाजसुधारक संत गाडगे बाबा यांची आज जयंती आहे. त्यांच्या स्वच्छता मोहिमेचा वारसा आजही देशाला प्रेरणा देतो.

८. वन-लाइनर चालू घडामोडी (Quick Points)

कोणत्या देशाने अलीकडेच ‘गोल्डन व्हिसा’ प्रोग्राम अधिक सुलभ केला आहे? – संयुक्त अरब अमिराती (UAE).
भारतातील पहिले ‘स्मार्ट गाव’ कोणते ठरले आहे? – पुणे जिल्ह्यातील पाचगाव.
नुकत्याच जाहीर झालेल्या ‘हंगर इंडेक्स’ नुसार भारताचे स्थान सुधारले आहे.
नवी दिल्लीत ‘जागतिक पुस्तक मेळा’ २०२६ उत्साहात संपन्न झाला.
युनेस्कोने (UNESCO) भारतातील कोणत्या ऐतिहासिक स्थळाला वारसा यादीत समाविष्ट करण्याचे संकेत दिले आहेत? – रायगड किल्ला.

निष्कर्ष: २४ फेब्रुवारी २०२६ रोजीच्या या घडामोडी आगामी स्पर्धा परीक्षा जसे की MPSC, UPSC, पोलीस भरती आणि बँकिंग परीक्षांसाठी अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत. सरकारी धोरणे, आंतरराष्ट्रीय संबंध आणि क्रीडा क्षेत्रातील बदल यावर विद्यार्थ्यांनी विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे.

24 फेब्रुवारी 2026 चालू घडामोडी सराव संच (३० MCQs)

१. २४ फेब्रुवारी हा दिवस भारतात कोणता दिन म्हणून साजरा केला जातो?

(अ) राष्ट्रीय विज्ञान दिन

(ब) केंद्रीय उत्पादन शुल्क दिन

(क) भारतीय नौसेना दिन

(ड) किसान दिन

उत्तर: (ब) केंद्रीय उत्पादन शुल्क दिन

२. नुकतेच पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी कोणत्या राज्यात सर्वात मोठ्या ‘रिन्यूएबल एनर्जी पार्क’च्या दुसऱ्या टप्प्याचे उद्घाटन केले?

(अ) राजस्थान

(ब) महाराष्ट्र

(क) गुजरात

(ड) तामिळनाडू

उत्तर: (क) गुजरात

३. केंद्रीय सांख्यिकी कार्यालयाच्या (CSO) अहवालानुसार भारताचा सध्याचा विकास दर (GDP) किती आहे?

(अ) ६.८%

(ब) ७.२%

(क) ७.५% हून अधिक

(ड) ८.१% उत्तर:

(क) ७.५% हून अधिक

४. ‘डिजिटल इंडिया मिशन २.०’ अंतर्गत कोणत्या प्रकल्पासाठी ५,००० कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे?

(अ) भारतनेट

(ब) ई-शक्ती

(क) डिजिटल व्हिलेज

(ड) सायबर कवच

उत्तर: (अ) भारतनेट

५. इस्रोच्या (ISRO) कोणत्या आगामी मोहिमेचे उद्दिष्ट चंद्रावरील मातीचे नमुने पृथ्वीवर आणणे हे आहे?

(अ) चांद्रयान-३

(ब) चांद्रयान-४

(क) गगनयान

(ड) मंगळयान-२

उत्तर: (ब) चांद्रयान-४

६. कोणत्या समाजसुधारकाची जयंती २४ फेब्रुवारी रोजी साजरी केली जाते? (अ) महात्मा जोतिराव फुले (ब) संत गाडगे बाबा (क) डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर (ड) साने गुरुजी उत्तर: (ब) संत गाडगे बाबा

७. खेलो इंडिया युथ गेम्स २०२६ च्या पदक तालिकेत सध्या कोणते राज्य अव्वल स्थानी आहे?

(अ) हरियाणा

(ब) कर्नाटक

(क) महाराष्ट्र

(ड) उत्तर प्रदेश

उत्तर: (क) महाराष्ट्र

८. स्विस ओपन बॅडमिंटन स्पर्धेत उपांत्य फेरीत प्रवेश करणारी भारतीय खेळाडू कोण?

(अ) सायना नेहवाल

(ब) पी.व्ही. सिंधू

(क) ज्वाला गुट्टा

(ड) अश्विनी पोनप्पा

उत्तर: (ब) पी.व्ही. सिंधू

९. आरबीआयने (RBI) ऑनलाइन बँकिंग सुरक्षेसाठी कोणता नवीन नियम अनिवार्य केला आहे?

(अ) सिंगल पिन सिस्टीम

(ब) मल्टि-लेयर ऑथेंटिकेशन

(क) केवळ फिंगरप्रिंट लॉक

(ड) कार्डलेस विथड्रॉवल

उत्तर: (ब) मल्टि-लेयर ऑथेंटिकेशन

१०. मुंबई ट्रान्स हार्बर लिंक (MTHL) ला कोणाचे नाव देण्यात आले आहे?

(अ) शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे

(ब) अटल बिहारी वाजपेयी

(क) स्वातंत्र्यवीर सावरकर

(ड) छत्रपती शिवाजी महाराज

उत्तर: (ब) अटल बिहारी वाजपेयी (अटल सेतू)

११. कोणत्या देशाने नुकताच आपला ‘गोल्डन व्हिसा’ नियम अधिक सुलभ केला आहे?

(अ) अमेरिका

(ब) युएई (UAE)

(क) सिंगापूर

(ड) कॅनडा

उत्तर: (ब) युएई (UAE)

१२. ‘भाषीणी AI’ हे स्वदेशी मॉडेल किती भारतीय भाषांमध्ये रिअल-टाइम भाषांतर करू शकते?

(अ) १०

(ब) १५

(क) २२

(ड) २८ उत्तर: (क) २२

१३. नुकत्याच झालेल्या भारत-जपान संरक्षण कराराचे मुख्य केंद्र काय आहे?

(अ) हिमालयीन सुरक्षा

(ब) इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रात शांतता

(क) अंतराळ संशोधन

(ड) सायबर सुरक्षा

उत्तर: (ब) इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रात शांतता

१४. पुणे जिल्ह्यातील कोणते गाव ‘भारतातील पहिले स्मार्ट गाव’ म्हणून ओळखले जात आहे?

(अ) हिवरे बाजार (ब) राळेगण सिद्धी (क) पाचगाव (ड) कन्हेरसर उत्तर: (क) पाचगाव

१५. युनेस्कोने (UNESCO) नुकतेच कोणत्या किल्ल्याला जागतिक वारसा यादीत समाविष्ट करण्याचे संकेत दिले आहेत?

(अ) प्रतापगड

(ब) रायगड

(क) शिवनेरी

(ड) सिंधुदुर्ग

उत्तर: (ब) रायगड

१६. भारताने कोणत्या वर्षापर्यंत ‘नेट-झिरो’ उत्सर्जनाचे लक्ष्य ठेवले आहे?

(अ) २०४७

(ब) २०५०

(क) २०७०

(ड) २०३०

उत्तर: (क) २०७०

१७. जागतिक हंगर इंडेक्स (Hunger Index) २०२६ मध्ये भारताच्या स्थानात काय बदल झाला आहे?

(अ) स्थान घसरले आहे

(ब) स्थान सुधारले आहे

(क) स्थान स्थिर आहे

(ड) भारत पहिल्या १० मध्ये आहे

उत्तर: (ब) स्थान सुधारले आहे

१८. ‘केंद्रीय उत्पादन शुल्क आणि मीठ कायदा’ कोणत्या वर्षी लागू करण्यात आला होता?

(अ) १९४७

(ब) १९५०

(क) १९४४

(ड) १९६२

उत्तर: (क) १९४४

१९. मराठी भाषेला मिळालेल्या ‘अभिजात दर्जा’ची अंमलबजावणी करण्यासाठी कोणत्या राज्याने नवीन धोरण जाहीर केले आहे?

(अ) गोवा

(ब) महाराष्ट्र

(क) कर्नाटक

(ड) तेलंगणा

उत्तर: (ब) महाराष्ट्र

२०. जागतिक पुस्तक मेळा २०२६ कोठे आयोजित करण्यात आला होता?

(अ) मुंबई

(ब) कोलकाता

(क) नवी दिल्ली

(ड) बंगळुरू

उत्तर: (क) नवी दिल्ली

२१. कोणत्या बँकेने अलीकडेच ‘ग्रीन फिक्स्ड डिपॉझिट’ योजना सुरू केली आहे?

(अ) एचडीएफसी (HDFC)

(ब) एसबीआय (SBI)

(क) आयसीआयसीआय (ICICI)

(ड) बँक ऑफ बडोदा

उत्तर: (ब) एसबीआय (SBI)

२२. कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी विशेष सानुग्रह अनुदान कोणत्या राज्य सरकारने जाहीर केले आहे?

(अ) गुजरात

(ब) पंजाब

(क) महाराष्ट्र

(ड) मध्य प्रदेश

उत्तर: (क) महाराष्ट्र

२३. २०२६ च्या G-20 शिखर परिषदेचे यजमानपद कोणत्या देशाकडे आहे?

(अ) भारत

(ब) ब्राझील

(क) दक्षिण आफ्रिका

(ड) अमेरिका

उत्तर: (ब) ब्राझील

२४. भारतात ‘५जी’ (5G) नंतर ‘६जी’ (6G) तंत्रज्ञानासाठी कोणत्या संस्थेने पुढाकार घेतला आहे?

(अ) टेलिकॉम विभाग (DoT)

(ब) इस्रो

(क) डीआरडीओ

(ड) नीती आयोग

उत्तर: (अ) टेलिकॉम विभाग (DoT)

२५. ‘अटल सेतू’ या पुलाची एकूण लांबी किती आहे?

(अ) १५.५ किमी

(ब) १८.२ किमी

(क) २१.८ किमी

(ड) २५.० किमी

उत्तर: (क) २१.८ किमी

२६. देशातील पहिले ‘एआय शहर’ (AI City) कोठे उभारले जात आहे?

(अ) हैदराबाद

(ब) लखनौ

(क) पुणे

(ड) इंदूर

उत्तर: (ब) लखनौ

२७. भारताच्या पहिल्या सौर मोहिमेचे नाव काय आहे?

(अ) सूर्य-१

(ब) आदित्य-एल१

(क) भास्कर-२

(ड) सौर-यान

उत्तर: (ब) आदित्य-एल१

२८. महाराष्ट्र सरकारने कोणत्या शहराचे नाव ‘छत्रपती संभाजीनगर’ असे अधिकृतपणे बदलले आहे?

(अ) उस्मानाबाद

(ब) औरंगाबाद

(क) अहमदनगर

(ड) अमरावती

उत्तर: (ब) औरंगाबाद

२९. जागतिक बँकेचे (World Bank) सध्याचे अध्यक्ष कोण आहेत?

(अ) डेव्हिड मालपास

(ब) क्रिस्टालिना जॉर्जीवा

(क) अजय बंगा

(ड) जिम योंग किम

उत्तर: (क) अजय बंगा

३०. ‘ग्लोबल वॉर्मिंग’ रोखण्यासाठी भारताने कोणत्या आंतरराष्ट्रीय करारावर स्वाक्षरी केली आहे?

(अ) क्योटो प्रोटोकॉल

(ब) पॅरिस करार

(क) मॉन्ट्रियल प्रोटोकॉल

(ड) वरील सर्व

उत्तर: (ड) वरील सर्व